Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Linezolid, jako substancja czynna produktu leczniczego Dilizolen, charakteryzuje się specyficznym profilem interakcji farmakologicznych, który należy uwzględnić podczas planowania terapii. Ze względu na swoje właściwości farmakologiczne jako odwracalny, nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy (IMAO), linezolid może wchodzić w interakcje z wieloma grupami leków oraz substancji.¹

Inhibitory monoaminooksydazy

Z uwagi na ograniczoną dostępność danych z badań dotyczących interakcji leków oraz bezpieczeństwa stosowania linezolidu u pacjentów przyjmujących jednocześnie inne leki hamujące monoaminooksydazę, nie zaleca się stosowania linezolidu w takich przypadkach. Wyjątkiem są sytuacje, gdy możliwe jest zapewnienie ścisłej obserwacji oraz monitorowanie stanu klinicznego pacjenta.²

Interakcje wpływające na ciśnienie krwi

Badania kliniczne wykazały, że linezolid w istotny sposób nasila wzrost ciśnienia tętniczego krwi powodowany przez pseudoefedrynę i chlorowodorek fenylopropanolaminy. Jednoczesne stosowanie linezolidu z tymi substancjami powodowało zwiększenie ciśnienia skurczowego o 30–40 mmHg, podczas gdy sam linezolid powodował wzrost o 11–15 mmHg, same leki wazopresyjne o 14–18 mmHg, a placebo jedynie o 8–11 mmHg.³

Należy podkreślić, że nie prowadzono podobnych badań w populacji pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania linezolidu z lekami działającymi wazopresyjnie, w tym lekami wpływającymi na receptory dopaminergiczne, zaleca się stopniowe i ostrożne dostosowywanie dawek leków wazopresyjnych.⁴

Interakcje serotoninergiczne

Interakcje serotoninergiczne stanowią istotny element profilu bezpieczeństwa linezolidu. Badania interakcji przeprowadzone u zdrowych ochotników między linezolidem a dekstrometorfanem (2 dawki po 20 mg podane w odstępie 4 godzin) nie wykazały objawów zespołu serotoninowego (dezorientacji, majaczenia, niepokoju, drżenia, zaczerwienienia twarzy, zwiększonej potliwości i bardzo wysokiej gorączki).⁵

Jednak po wprowadzeniu leku do obrotu zanotowano pojedynczy przypadek wystąpienia objawów zbliżonych do zespołu serotoninowego po jednoczesnym zastosowaniu linezolidu i dekstrometorfanu, które ustąpiły po zaprzestaniu stosowania obu leków.⁶

Szczególnie istotne są doniesienia z badań klinicznych o występowaniu zespołu serotoninowego podczas jednoczesnego stosowania linezolidu z lekami o działaniu serotoninergicznym, w tym selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz opioidami. Z tego powodu jednoczesne stosowanie linezolidu z lekami serotoninergicznymi jest przeciwwskazane.⁷

Interakcje z pokarmami bogatymi w tyraminę

Badania wykazały, że nie obserwuje się istotnego zwiększenia ciśnienia tętniczego krwi u osób otrzymujących linezolid i jednocześnie spożywających tyraminę w dawce mniejszej niż 100 mg. Oznacza to, że pacjenci powinni unikać jedynie nadmiernego spożywania pokarmów i napojów o wysokiej zawartości tyraminy, takich jak:⁸

• dojrzałe sery
• wyciągi z drożdży
• niedestylowane napoje alkoholowe
• produkty uzyskiwane z fermentacji nasion soi (np. sos sojowy)

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450

Linezolid nie jest w wykrywalnym stopniu metabolizowany przez układ enzymatyczny cytochromu P450 (CYP450) i nie wykazuje działania hamującego wobec żadnego z klinicznie istotnych ludzkich izoenzymów CYP (1A2, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1, 3A4). Ponadto linezolid nie indukuje również izoenzymów cytochromu P450 u szczurów. Z tego względu nie przewiduje się występowania interakcji linezolidu z lekami, których metabolizm jest zależny od układu CYP450.⁹

Interakcja z ryfampicyną

Badania przeprowadzone u 16 zdrowych mężczyzn wykazały, że ryfampicyna w dawce 600 mg podawana raz na dobę przez 8 dni wpływa na parametry farmakokinetyczne linezolidu (600 mg dwa razy na dobę przez 2,5 dnia). Ryfampicyna powodowała zmniejszenie maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) o 21% [90% CI, 15–27] oraz redukcję pola pod krzywą stężenia w czasie (AUC) o 32% [90% CI, 27–37]. Mechanizm tej interakcji oraz jej znaczenie kliniczne nie zostały dotychczas w pełni wyjaśnione.¹⁰

Interakcja z warfaryną

Włączenie warfaryny do leczenia linezolidem po osiągnięciu przez ten ostatni stężenia stacjonarnego skutkuje zmniejszeniem średniej maksymalnej wartości INR (międzynarodowego współczynnika znormalizowanego) o 10% oraz redukcją pola pod krzywą AUC dla INR o 5%. Ze względu na ograniczoną liczbę danych, znaczenie kliniczne tej interakcji nie zostało jednoznacznie określone i wymaga dalszych badań.¹¹

Interakcje linezolidu z alkoholem

Interakcje linezolidu z alkoholem należy rozpatrywać w dwóch aspektach: bezpośredniego oddziaływania farmakologicznego oraz wpływu na zawartość tyraminy w napojach alkoholowych.

Interakcje farmakologiczne z alkoholem

Linezolid jako inhibitor monoaminooksydazy (IMAO) może teoretycznie wchodzić w interakcje z alkoholem etylowym, jednak dotychczasowe badania kliniczne nie wykazały bezpośrednich interakcji farmakodynamicznych lub farmakokinetycznych między linezolidem a etanolem, które prowadziłyby do klinicznie istotnych działań niepożądanych.¹²

Interakcje z tyraminą w napojach alkoholowych

Szczególnie istotny jest fakt, że niektóre napoje alkoholowe, zwłaszcza niedestylowane (np. piwo, wino), mogą zawierać znaczne ilości tyraminy. Jak wskazują badania, spożycie tyraminy w dawkach poniżej 100 mg nie prowadzi do istotnego wzrostu ciśnienia tętniczego u pacjentów przyjmujących linezolid.¹³

Jednak w trakcie terapii linezolidem należy zwrócić szczególną uwagę na ograniczenie spożycia napojów alkoholowych o wysokiej zawartości tyraminy, takich jak:

• czerwone wino, zwłaszcza wina dojrzewające
• piwa niepasteryzowane
• piwa rzemieślnicze i niektóre importowane
• napoje typu sherry, porto

Zaleca się ostrożność przy spożywaniu alkoholu przez pacjentów leczonych linezolidem, szczególnie w przypadku osób z nadciśnieniem tętniczym lub predysponowanych do jego rozwoju. Nadmierne spożycie napojów alkoholowych bogatych w tyraminę w połączeniu z linezolidem może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu ciśnienia tętniczego krwi.¹⁴

Tabela interakcji linezolidu

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania linezolidu nie jest znane swoiste antidotum. Dotychczas nie zgłoszono przypadków przedawkowania linezolidu, jednak dostępne informacje mogą być pomocne w przypadku takiego zdarzenia.¹⁵

Zaleca się wdrożenie leczenia podtrzymującego czynności życiowe oraz utrzymywanie odpowiedniego przesączania kłębuszkowego. Badania wykazały, że około 30% dawki linezolidu może być usunięte z organizmu w ciągu 3 godzin hemodializy, natomiast brak jest danych dotyczących skuteczności usuwania linezolidu przy pomocy dializy otrzewnowej lub hemoperfuzji. Istotny jest fakt, że dwa główne metabolity linezolidu również mogą być w pewnym stopniu usuwane przez hemodializę.¹⁶

Objawy toksyczności linezolidu obserwowane w badaniach na zwierzętach obejmują:

• u szczurów (po dawkach 3000 mg/kg mc. na dobę): zmniejszenie aktywności i ataksja
• u psów (po dawkach 2000 mg/kg mc. na dobę): wymioty i drżenia

¹⁷