Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Dailiport 1 mg

Wpływ takrolimusu na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie leków immunosupresyjnych, w tym takrolimusu, u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży i w okresie karmienia piersią wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza prowadzącego. Dailiport (takrolimus) jako lek immunosupresyjny stosowany po przeszczepieniu narządów wymaga dokładnej analizy stosunku korzyści do ryzyka w każdym przypadku planowania lub prowadzenia ciąży.¹

Stosowanie takrolimusu w okresie ciąży

Dane kliniczne wskazują jednoznacznie, że takrolimus przenika przez barierę łożyskową, co ma istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji o stosowaniu leku u kobiet w ciąży.² Lekarz prowadzący pacjentkę w ciąży powinien przeprowadzić dokładną ocenę potencjalnych korzyści terapeutycznych w stosunku do możliwego ryzyka dla płodu. Dostępne wyniki badań nie wykazały jednoznacznie zwiększonego ryzyka niekorzystnego wpływu takrolimusu na przebieg i rozwiązanie ciąży w porównaniu z innymi lekami immunosupresyjnymi.³

Należy jednak zwrócić uwagę na informacje dotyczące poronień w trakcie stosowania takrolimusu. W dokumentacji produktu Dailiport znajdują się dane o opisywanych przypadkach spontanicznych poronień u pacjentek leczonych takrolimusem.⁴ Biorąc pod uwagę ograniczoną liczbę jednoznacznych danych epidemiologicznych, konieczna jest indywidualna ocena ryzyka w każdym przypadku.⁵

Monitorowanie noworodków po ekspozycji na takrolimus

W przypadku stosowania takrolimusu u kobiet w ciąży, szczególnie istotne jest monitorowanie stanu noworodka po porodzie. Po ekspozycji płodu na takrolimus zaleca się ścisłą obserwację noworodka pod kątem wystąpienia potencjalnych działań niepożądanych.⁶ Szczególną uwagę należy zwrócić na funkcję nerek, gdyż takrolimus może wywierać nefrotoksyczne działanie u noworodków.

Obserwacje kliniczne wskazują na dwa istotne powikłania, które lekarz powinien uwzględnić podczas monitorowania noworodków po ekspozycji na takrolimus w życiu płodowym:

• Zwiększone ryzyko porodu przedwczesnego (przed 37. tygodniem ciąży) – obserwowane z częstością 53,7% (66 przypadków na 123 urodzenia), przy czym masa urodzeniowa większości noworodków była odpowiednia dla wieku ciążowego.<sup data-drug="Dailiport" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Istnieje ryzyko porodu przedwczesnego (7
• Możliwość wystąpienia hiperkaliemii u noworodka – obserwowana z częstością 7,2% (8 przypadków na 111 urodzeń), która ma jednak zazwyczaj charakter przejściowy i ustępuje samoistnie.⁸

Dane z badań przedklinicznych

Uzupełnieniem danych klinicznych są wyniki badań przedklinicznych, które wskazują na potencjalne ryzyko dla zarodka i płodu. W badaniach przeprowadzonych na szczurach i królikach takrolimus powodował uszkodzenie zarodka i płodu, jednak należy podkreślić, że efekt ten obserwowano przy zastosowaniu dawek toksycznych dla samic.⁹ Wyniki te stanowią dodatkowy element oceny bezpieczeństwa stosowania takrolimusu u kobiet w ciąży.

Stosowanie takrolimusu w okresie karmienia piersią

Wyniki badań nad przenikaniem takrolimusu do mleka kobiecego jednoznacznie potwierdzają jego obecność w pokarmie matek stosujących ten lek.¹⁰ Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u niemowląt, kobiety leczone produktem Dailiport nie powinny karmić piersią.¹¹ Lekarz prowadzący powinien poinformować pacjentkę o konieczności wyboru między kontynuacją leczenia takrolimusem a karmieniem piersią, biorąc pod uwagę korzyści wynikające z terapii dla matki.

Wpływ na płodność

Lekarz powinien poinformować pacjentów o potencjalnym wpływie takrolimusu na płodność. Dane z badań przedklinicznych wskazują na możliwy negatywny wpływ leku na płodność męską. U szczurów płci męskiej obserwowano szkodliwy wpływ takrolimusu na parametry nasienia.¹² Mechanizm tego działania obejmował zmniejszenie liczby plemników oraz obniżenie ich ruchliwości, co może prowadzić do zaburzeń płodności. Choć brakuje jednoznacznych danych klinicznych potwierdzających podobny efekt u ludzi, pacjenci planujący posiadanie potomstwa powinni zostać poinformowani o takim potencjalnym ryzyku.

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki w wieku rozrodczym

Lekarze prowadzący leczenie takrolimusem u kobiet w wieku rozrodczym powinni:

1. Przedyskutować z pacjentką potencjalne ryzyko i korzyści stosowania takrolimusu w ciąży
2. Rozważyć możliwość zastosowania bezpieczniejszych alternatyw terapeutycznych u kobiet planujących ciążę
3. W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia takrolimusem – dokonać ponownej oceny bilansu korzyści i ryzyka
4. Poinformować pacjentkę o konieczności ścisłego monitorowania przebiegu ciąży
5. Zaplanować monitorowanie stanu zdrowia noworodka po porodzie, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji nerek i stężenia potasu w surowicy
6. Jednoznacznie zalecić unikanie karmienia piersią podczas stosowania takrolimusu
7. Poinformować pacjentów płci męskiej o potencjalnym ryzyku zaburzeń płodności

Decyzja o rozpoczęciu lub kontynuacji terapii takrolimusem u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiących piersią powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, po starannej analizie stosunku korzyści do ryzyka, z uwzględnieniem podstawowego celu terapeutycznego, jakim jest zapobieganie odrzuceniu przeszczepionego narządu.