Właściwości farmakodynamiczne

Dapagliflozyna, substancja czynna leku Daforbis, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inhibitory kotransportera sodowo-glukozowego 2 (SGLT2), stosowanej w leczeniu cukrzycy. Lek ten został sklasyfikowany kodem ATC: A10BK01. Właściwości farmakodynamiczne dapagliflozyny obejmują złożone mechanizmy działania wpływające na gospodarkę węglowodanową, homeostazę wodno-elektrolitową oraz funkcje nerek i układu sercowo-naczyniowego.¹

Mechanizm działania

Dapagliflozyna charakteryzuje się bardzo wysoką aktywnością jako inhibitor SGLT2, wykazując wartość stałej hamowania (Ki) na poziomie 0,55 nM. Działa w sposób wybiórczy i odwracalny na kotransporter sodowo-glukozowy typu 2. Zahamowanie SGLT2 przez dapagliflozynę prowadzi do zmniejszenia wchłaniania zwrotnego glukozy z przesączu kłębuszkowego w obrębie proksymalnego kanalika nerkowego. Mechanizm ten powoduje jednoczesne zmniejszenie reabsorpcji sodu, co skutkuje wydalaniem glukozy z moczem oraz nasileniem osmozy diuretycznej.²

Zwiększone dostarczanie sodu do kanalika dystalnego w wyniku działania dapagliflozyny wzmacnia cewkowo-kłębuszkowe sprzężenie zwrotne, co prowadzi do zmniejszenia ciśnienia wewnątrzkłębuszkowego. Ten złożony mechanizm w połączeniu z indukcją osmozy diuretycznej skutkuje korzystnymi efektami hemodynamicznymi obejmującymi:³

• Zmniejszenie hiperwolemii
• Obniżenie ciśnienia krwi
• Zmniejszenie obciążenia wstępnego (preload) serca
• Zmniejszenie obciążenia następczego (afterload) serca

Powyższe efekty przyczyniają się do korzystnego wpływu na przebudowę serca, poprawy jego czynności rozkurczowej oraz zachowania prawidłowej funkcji nerek. Co istotne, działanie kardioprotekcyjne i nefroprotekcyjne dapagliflozyny nie jest ograniczone wyłącznie do efektu hipoglikemizującego i występuje również u pacjentów bez cukrzycy, co potwierdzono w badaniach klinicznych DAPA-HF, DELIVER i DAPA-CKD.⁴

Dodatkowe działania farmakodynamiczne dapagliflozyny obejmują zwiększenie wartości hematokrytu oraz redukcję masy ciała.⁵

Działanie glikozuryczne i efekty diuretyczne

W badaniach farmakodynamicznych zaobserwowano zwiększone wydalanie glukozy z moczem (glikozuria) zarówno u zdrowych ochotników, jak i u pacjentów z cukrzycą typu 2 przyjmujących dapagliflozynę. Przy stosowaniu dawki 10 mg na dobę przez 12 tygodni u pacjentów z cukrzycą typu 2 obserwowano wydalanie około 70 gramów glukozy na dobę (co odpowiada 280 kcal/dobę). Ten efekt farmakodynamiczny utrzymywał się długotrwale – wydalanie glukozy z moczem obserwowano u pacjentów z cukrzycą typu 2 przyjmujących dapagliflozynę w dawce 10 mg/dobę przez okres do 2 lat.⁶

Zwiększone wydalanie glukozy wywoływało osmozę diuretyczną, prowadząc do zwiększenia objętości wydalanego moczu. U pacjentów z cukrzycą typu 2 leczonych dapagliflozyną w dawce 10 mg dziennie obserwowano utrzymujące się przez 12 tygodni zwiększenie objętości moczu o około 375 ml na dobę. Efektowi temu towarzyszyło niewielkie i przemijające zwiększenie wydalania sodu z moczem, które jednak nie wpływało na zmianę stężenia jonów sodu w surowicy krwi.⁷

Wpływ na gospodarkę kwasu moczowego

Istotnym dodatkowym efektem farmakodynamicznym dapagliflozyny jest jej wpływ na metabolizm kwasu moczowego. W badaniach klinicznych zaobserwowano przemijające zwiększenie wydalania kwasu moczowego z moczem (trwające 3-7 dni), które było związane z długotrwałym obniżeniem stężenia kwasu moczowego w surowicy krwi. Po 24 tygodniach leczenia dapagliflozyną zmniejszenie stężenia kwasu moczowego w surowicy wahało się od -48,3 do -18,3 mikromoli na litr (co odpowiada -0,87 do -0,33 mg/dl).⁸

Powyższe właściwości farmakodynamiczne dapagliflozyny wyjaśniają złożony mechanizm działania leku Daforbis oraz uzasadniają jego stosowanie w leczeniu nie tylko zaburzeń metabolicznych związanych z cukrzycą typu 2, ale również w terapii chorób układu sercowo-naczyniowego i nefropatii.