Przedawkowanie leku Colchican 0,5 mg (kolchicyna)

Przedawkowanie kolchicyny stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Ze względu na wąski indeks terapeutyczny, toksyczność ostra i zgon mogą wystąpić już po zażyciu dawki przekraczającej 0,5 mg/kg masy ciała. Niewielka różnica między dawką terapeutyczną a toksyczną wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu leku oraz szybkiego i zdecydowanego postępowania w przypadku przedawkowania.¹

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania kolchicyny rozwijają się fazowo. Pierwsze symptomy pojawiają się po okresie utajenia trwającym od 2 do 12 godzin od momentu spożycia toksycznej dawki leku. Przebieg zatrucia kolchicyną można podzielić na fazy, które charakteryzują się odmiennymi objawami i uszkodzeniami narządowymi.²

Fazy zatrucia kolchicyną

Zatrucie kolchicyną przebiega w charakterystycznych fazach czasowych:

Faza wczesna (2-12 godzin) – manifestuje się głównie objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak: krwotoczne zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, silne bóle brzucha, biegunka, nudności oraz wymioty. W tej fazie obserwuje się również zaburzenia równowagi elektrolitowej oraz leukocytozę.³

Faza późna (24-72 godziny) – charakteryzuje się rozwojem poważnych powikłań wielonarządowych, obejmujących: niewydolność wielonarządową z uszkodzeniem płuc, zaburzenie czynności nerek, uszkodzenie komórek wątroby, uszkodzenie mięśni i kardiomiopatię. W tym okresie mogą również wystąpić powikłania hematologiczne jak: agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia, a także rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe i zapaść naczyniowa prowadząca do wstrząsu.⁴

Do objawów neurologicznych przedawkowania kolchicyny należą: drgawki, majaczenia, osłabienie mięśniowe, neuropatia oraz wstępujący paraliż. Głównymi przyczynami zgonu w przebiegu zatrucia kolchicyną są: depresja oddechowa, zapaść naczyniowa lub niewydolność szpiku kostnego.⁵

Długoterminowe powikłania zatrucia kolchicyną mogą obejmować: osłabienie mięśniowe, świąd, łysienie, neuropatię, toksyczne zapalenie wątroby i toksyczną nefropatię ze skąpomoczem i krwiomoczem, a także niewydolność szpiku kostnego z agranulocytozą i anemią aplastyczną.⁶

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania kolchicyny wymaga szybkiego i kompleksowego podejścia:

1. Dekontaminacja przewodu pokarmowego – należy wykonać płukanie żołądka, najlepiej w ciągu 60 minut od zażycia dawki, a następnie podać węgiel aktywowany, który może ograniczyć wchłanianie kolchicyny.
2. Podejście do biegunki – nie należy podejmować prób hamowania biegunki, ponieważ stanowi ona drogę eliminacji substancji czynnej, która wydala się głównie z kałem.
3. Leczenie objawowe i wspomagające – stanowi podstawę terapii i powinno być dostosowane do stanu klinicznego pacjenta.
4. Monitorowanie parametrów życiowych – stan hemodynamiczny, kardiologiczny i oddechowy, jak również elektrolity we krwi, muszą być ściśle monitorowane i kontrolowane.
5. Wyrównanie zaburzeń płynowych – w przypadku podwyższonego ciśnienia płynów w organizmie należy stosować standardowe metody leczenia.

Warto podkreślić, że ze względu na wysoki stopień wiązania kolchicyny z tkankami, nie jest ona skutecznie usuwana za pomocą dializy. Zabieg dializy może być jednak konieczny, jeśli wymaga tego stan pacjenta, na przykład przy wystąpieniu kwasicy mleczanowej.⁷