Właściwości farmakodynamiczne leku Cogiton

Chlorowodorek donepezylu, substancja czynna leku Cogiton, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w leczeniu otępienia starczego, a dokładniej do inhibitorów acetylocholinoesterazy (kod ATC: N 06 DA 02). Jest to wybiórczy, odwracalny inhibitor acetylocholinoesterazy, głównego enzymu rozkładającego acetylocholinę w mózgu. Badania in vitro wykazały, że chlorowodorek donepezylu jest ponad 1000-krotnie silniejszym inhibitorem tego enzymu w porównaniu do butyrylocholinesterazy, enzymu występującego głównie poza ośrodkowym układem nerwowym.¹

Mechanizm działania w leczeniu otępienia w chorobie Alzheimera

W badaniach klinicznych przeprowadzonych u pacjentów z chorobą Alzheimera wykazano, że podawanie donepezylu raz dziennie w dawkach 5 mg lub 10 mg powoduje znaczące zahamowanie aktywności acetylocholinoesterazy. Pomiary w błonie erytrocytów w stanie stacjonarnym wykazały zahamowanie aktywności enzymu na poziomie 63,6% przy dawce 5 mg oraz 77,3% przy dawce 10 mg. Co istotne, wykazano korelację między stopniem hamowania acetylocholinoesterazy (AChE) w czerwonych krwinkach a zmianami w czułej skali ADAS-Cog, która służy do pomiaru wybranych elementów aktywności poznawczej.²

Należy podkreślić, że nie przeprowadzono badań nad wpływem chlorowodorku donepezylu na zmiany neuropatologiczne w chorobie Alzheimera. W związku z tym nie można wnioskować, że substancja ta wywiera jakikolwiek wpływ na proces patologiczny i rozwój choroby.³

Badania kliniczne potwierdzające skuteczność

Skuteczność terapeutyczna chlorowodorku donepezylu została potwierdzona w czterech badaniach klinicznych kontrolowanych placebo, z których dwa trwały 6 miesięcy, a dwa kolejne rok. Ocena efektywności leczenia opierała się na wielokierunkowej analizie funkcji poznawczych i zdolności pacjentów do codziennego funkcjonowania.⁴

W sześciomiesięcznym badaniu klinicznym zastosowano trzy różne metody oceny skuteczności leczenia donepezylem:

• Skala ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale-Cognitive) – mierząca zdolności poznawcze
• Skala CIBIC (Clinical Interview Based Impression of Change with Caregiver Input) – służąca do oceny ogólnego funkcjonowania z uwzględnieniem opinii opiekuna
• Activities of Daily Living Subscale będąca częścią Clinical Dementia Rating Scale – mierząca zdolność funkcjonowania w życiu społecznym i rodzinnym, oceniająca zainteresowania oraz utrzymanie higieny osobistej

Powyższe narzędzia umożliwiły wszechstronną ocenę efektów leczenia, zarówno w zakresie funkcji poznawczych, jak i codziennego funkcjonowania pacjentów.⁵

Kryteria odpowiedzi na leczenie

Aby zakwalifikować pacjenta do grupy osób odpowiadających na leczenie, musiały zostać spełnione następujące kryteria:⁶

• Poprawa o co najmniej 4 punkty w skali ADAS-Cog
• Brak pogorszenia w skali CIBIC
• Brak pogorszenia w skali Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale

Wyniki badań klinicznych

Wyniki badań klinicznych wykazały wyraźną przewagę donepezylu nad placebo, z widoczną zależnością efektu od zastosowanej dawki. Poniższa tabela przedstawia odsetek pacjentów odpowiadających na leczenie w poszczególnych grupach badanych:⁷

Przedstawione dane jednoznacznie wskazują, że donepezyl statystycznie istotnie i w sposób zależny od dawki zwiększa odsetek pacjentów odpowiadających na leczenie w porównaniu do placebo. Najlepsze wyniki osiągnięto przy dawce 10 mg, gdzie ponad jedna piąta pacjentów (22% w populacji poddanej ocenie) wykazała istotną klinicznie poprawę.<sup data-drug="Cogiton 10" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="% pacjentów odpowiadających na leczenie Populacja wg zamiaru leczenia Populacja poddana ocenie Grupa placebo 10% 10% Grupa donepezylu 5 mg 18%* 18%** Grupa donepezylu 10 mg 21%* 22%** * p<0,05 ** p8