Właściwości farmakodynamiczne
Coaxil 12,5 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Coaxil

Produkt leczniczy Coaxil zawierający 12,5 mg soli sodowej tianeptyny (Tianeptinum natricum) należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inne leki przeciwdepresyjne, z kodem ATC: N06AX14. Charakteryzuje się unikatowym mechanizmem działania, który odróżnia go od innych leków przeciwdepresyjnych dostępnych na rynku farmaceutycznym.¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania tianeptyny został zbadany w modelach zwierzęcych, gdzie wykazano szereg istotnych właściwości farmakodynamicznych. Na podstawie przeprowadzonych badań zidentyfikowano następujące kluczowe mechanizmy działania:²

• Stymulacja aktywności elektrycznej komórek piramidowych w strukturach hipokampa oraz przyspieszenie procesu regeneracji ich funkcji po zahamowaniu funkcjonalnym³
• Zwiększenie wychwytu zwrotnego serotoniny w neuronach kory mózgowej i hipokampa – efekt odróżniający tianeptynę od klasycznych leków z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)⁴
• Brak powinowactwa do receptorów monoaminergicznych oraz brak zahamowania wychwytu neuroprzekaźników takich jak serotonina (5-HT), noradrenalina (NA) i dopamina (DA) w badaniach in vitro⁵
• Modulacja synaptycznej neurotransmisji glutaminergicznej, co może stanowić istotny element działania przeciwdepresyjnego⁶

Należy podkreślić, że dokładny udział każdego z tych mechanizmów w ogólnym efekcie przeciwdepresyjnym tianeptyny nie został jeszcze w pełni wyjaśniony.⁷

Skuteczność kliniczna

Skuteczność kliniczna tianeptyny w leczeniu dużego zaburzenia depresyjnego (MDD) została potwierdzona w szeregu badań klinicznych z randomizacją i kontrolą placebo. Przeprowadzono cztery kontrolowane placebo badania z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, oceniające krótkoterminową skuteczność tianeptyny u dorosłych pacjentów z dużym zaburzeniem depresyjnym:⁸

• Badanie ze stałymi dawkami: oceniano dawki 37,5 mg i 75 mg⁹
• Dwa badania z możliwością dostosowania dawki: dawka początkowa 37,5 mg z możliwością modyfikacji do 25 mg, 37,5 mg lub 50 mg w zależności od odpowiedzi klinicznej¹⁰
• Badanie u pacjentów w podeszłym wieku: objęło 311 pacjentów w wieku 65 lat i starszych (około 100 pacjentów w każdym ramieniu terapeutycznym, w tym około 20 pacjentów powyżej 75 lat w każdym ramieniu). Badanie uwzględniało możliwość zwiększania dawki w zależności od poprawy klinicznej po 2 tygodniach leczenia (dawka początkowa 25 mg z możliwością zwiększenia do 50 mg)¹¹

W badaniach prowadzonych u dorosłych pacjentów pierwszorzędowym punktem końcowym była zmiana punktacji całkowitej w skali MADRS (Montgomery-Åsberg Depression Rating Scale) w porównaniu z wartościami wyjściowymi. Analizę przeprowadzono zarówno w badaniach ze stałą, jak i zmienną dawką.¹²

Po zakończeniu 6-tygodniowego okresu leczenia wykazano istotną statystycznie skuteczność tianeptyny w dwóch badaniach z możliwością dostosowania dawki. Należy zaznaczyć, że w badaniu ze stałą dawką nie osiągnięto istotności statystycznej. W jednym z badań jako aktywną kontrolę zastosowano imipraminę, co potwierdziło czułość zastosowanej metody badawczej.¹³

W badaniu przeprowadzonym w populacji pacjentów w podeszłym wieku, z możliwością zwiększania dawki, po 8 tygodniach terapii wykazano istotną statystycznie skuteczność tianeptyny w odniesieniu do pierwszorzędowego punktu końcowego, którym była zmiana punktacji całkowitej w skali HAMD (Hamilton Depression Rating Scale) w porównaniu z wartościami wyjściowymi. W tym badaniu zastosowano escytalopram jako aktywną kontrolę, co potwierdziło czułość testu.¹⁴

Utrzymanie skuteczności przeciwdepresyjnej i zapobieganie nawrotom

Szczególnie istotnym aspektem oceny skuteczności tianeptyny było badanie zdolności leku do utrzymania efektu przeciwdepresyjnego oraz zapobiegania nawrotom. Przeprowadzono dedykowane badanie oceniające zapobieganie nawrotom w obrębie danej fazy chorobowej (relapse) oraz kolejnego epizodu depresji (recurrence).¹⁵

Metodologia badania obejmowała wstępną 6-tygodniową fazę otwartą leczenia tianeptyną, podczas której pacjenci otrzymywali zmienne dawki wynoszące od 2 do 4 tabletek na dobę (25 do 50 mg/dobę) w zależności od oceny badacza. Pacjenci, którzy odpowiedzieli na leczenie w tej fazie, zostali losowo przydzieleni do grupy kontynuującej przyjmowanie tianeptyny lub do grupy otrzymującej placebo przez kolejne 16,5 miesiąca.¹⁶

Wyniki badania jednoznacznie wykazały statystycznie znamienną przewagę tianeptyny nad placebo (p<0,001) w zakresie pierwszorzędowego punktu końcowego, jakim było zapobieganie nawrotom depresji, mierzone czasem do wystąpienia nawrotu typu relapse lub recurrence.¹⁷

Analiza częstości występowania nawrotów wykazała następujące rezultaty:

Powyższe dane wskazują na wyraźną skuteczność tianeptyny w zapobieganiu nawrotom depresji zarówno w krótszej (6-miesięcznej), jak i dłuższej (18-miesięcznej) perspektywie czasowej, co jest istotnym czynnikiem w długoterminowym leczeniu zaburzeń depresyjnych.¹⁸