Właściwości farmakodynamiczne
Borez 2,5 mg

Właściwości farmakodynamiczne bisoprololu

Bisoprolol fumaranu, substancja czynna produktu leczniczego Borez, należy do grupy farmakoterapeutycznej wybiórczych beta-adrenolityków (kod ATC: C07AB07). Jest to lek stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego, dławicy piersiowej oraz niewydolności serca.¹

Mechanizm działania

Bisoprolol charakteryzuje się wysoką selektywnością w stosunku do receptorów beta1-adrenergicznych. Substancja nie wykazuje wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej ani znaczącego klinicznie działania stabilizującego błony komórkowe. Cechą charakterystyczną leku jest małe powinowactwo do receptorów beta2-adrenergicznych zlokalizowanych w mięśniach gładkich oskrzeli i naczyń, a także receptorów beta2 odpowiedzialnych za regulację metaboliczną.²

Z uwagi na wysoką selektywność działania, bisoprolol zazwyczaj nie wpływa na opór w drogach oddechowych ani na procesy metaboliczne zależne od receptorów beta2-adrenergicznych. Co istotne z punktu widzenia klinicznego, wybiórcze działanie na receptory beta1-adrenergiczne utrzymuje się również po przekroczeniu dawek terapeutycznych.³

Dokładny mechanizm działania przeciwnadciśnieniowego bisoprololu, podobnie jak w przypadku innych beta1-adrenolityków, nie został w pełni wyjaśniony. Udokumentowano jednak, że lek znacząco obniża aktywność reninową osocza, co może częściowo wyjaśniać jego efekt hipotensyjny.⁴

Działanie przeciwdławicowe

Mechanizm działania przeciwdławicowego bisoprololu opiera się na blokowaniu receptorów beta-adrenergicznych w sercu, co prowadzi do hamowania reakcji na pobudzenie współczulne. Efektem farmakodynamicznym jest:

• zwolnienie czynności serca
• osłabienie kurczliwości mięśnia sercowego

Konsekwencją tych działań jest zmniejszenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen, co stanowi podstawę efektu przeciwdławicowego.⁵

Efekty hemodynamiczne

Przy doraźnym podaniu bisoprololu pacjentom z chorobą wieńcową bez współistniejącej przewlekłej niewydolności serca obserwuje się następujące zmiany hemodynamiczne:

• zmniejszenie częstości rytmu serca
• redukcję objętości wyrzutowej
• obniżenie pojemności minutowej serca
• zmniejszenie zużycia tlenu przez mięsień sercowy

W przypadku długotrwałego stosowania bisoprololu, początkowo zwiększony opór obwodowy ulega redukcji.⁶

Skuteczność kliniczna w niewydolności serca

Badanie CIBIS II

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania bisoprololu w leczeniu niewydolności serca zostały ocenione w badaniu klinicznym CIBIS II. Do badania włączono 2647 pacjentów, z których:

• 83% (n=2202) – niewydolność serca w klasie III wg klasyfikacji NYHA
• 17% (n=445) – niewydolność serca w klasie IV wg klasyfikacji NYHA

Wszyscy pacjenci prezentowali stabilną objawową skurczową niewydolność serca z frakcją wyrzutową lewej komory ≤35% potwierdzoną w badaniu echokardiograficznym.⁷

Wyniki badania CIBIS II wykazały, że stosowanie bisoprololu w porównaniu z placebo wiązało się z:

• zmniejszeniem całkowitej śmiertelności z 17,3% do 11,8% (względna redukcja o 34%)
• redukcją częstości nagłych zgonów z 6,3% do 3,6% (względna redukcja o 44%)
• zmniejszeniem liczby epizodów niewydolności serca wymagających hospitalizacji z 17,6% do 12% (względna redukcja o 36%)
• istotną poprawą stanu czynnościowego pacjentów według klasyfikacji NYHA

⁸

W fazie inicjacji leczenia i zwiększania dawki bisoprololu obserwowano przypadki hospitalizacji z powodu:

• bradykardii – 0,53% pacjentów
• niedociśnienia tętniczego – 0,23% pacjentów
• ostrej dekompensacji niewydolności serca – 4,97% pacjentów

Częstość występowania tych powikłań nie była większa niż w grupie otrzymującej placebo (odpowiednio: 0%, 0,3% i 6,74%). Podczas całego okresu badania zanotowano 20 przypadków udarów mózgu zakończonych zgonem lub prowadzących do niepełnosprawności w grupie leczonej bisoprololem oraz 15 takich przypadków w grupie placebo.⁹

Badanie CIBIS III

W badaniu CIBIS III uczestniczyło 1010 pacjentów w wieku ≥65 lat z łagodną lub umiarkowaną przewlekłą niewydolnością serca (klasa II lub III wg NYHA) i frakcją wyrzutową lewej komory ≤35%. Pacjenci nie byli wcześniej leczeni inhibitorami ACE, lekami beta-adrenolitycznymi lub antagonistami receptora angiotensyny.¹⁰

Protokół badania zakładał następujący schemat terapeutyczny:

1. Pacjenci otrzymywali początkowo monoterapię przez 6 miesięcy – albo bisoprololem, albo enalaprylem
2. Następnie stosowano terapię skojarzoną bisoprololem i enalaprylem przez okres od 6 do 24 miesięcy

¹¹

W trakcie 6-miesięcznego okresu początkowego monoterapii zaobserwowano tendencję do częstszego występowania zaostrzeń przewlekłej niewydolności serca u pacjentów otrzymujących bisoprolol. W analizie zgodnie z protokołem badania nie wykazano równorzędności (non-inferiority) rozpoczynania leczenia od bisoprololu w porównaniu do rozpoczynania od enalaprylu.¹²

Pomimo powyższych obserwacji, obie strategie rozpoczynania leczenia CHF (od bisoprololu lub od enalaprylu) charakteryzowała podobna częstość występowania pierwszorzędowego złożonego punktu końcowego, obejmującego zgon i hospitalizację na zakończenie badania:

¹³

Wyniki badania CIBIS III potwierdziły, że bisoprolol może być z powodzeniem stosowany również u osób w podeszłym wieku z łagodną lub umiarkowaną przewlekłą niewydolnością serca.¹⁴