Właściwości farmakodynamiczne
Beto 25 ZK 23,75 mg

Właściwości farmakodynamiczne metoprololu bursztynianu

Metoprolol bursztynian, substancja czynna preparatu Beto ZK, należy do grupy farmakodynamicznej wybiórczych beta-adrenolityków o kodzie ATC: C07AB02. Charakteryzuje się selektywnym działaniem na receptory beta-1-adrenergiczne, zlokalizowane głównie w tkance mięśnia sercowego. Selektywność ta przejawia się zdolnością do blokowania receptorów beta-1 w dawkach znacznie mniejszych niż te wymagane do zablokowania receptorów beta-2-adrenergicznych, znajdujących się głównie w oskrzelach i naczyniach obwodowych.¹

Podstawowe mechanizmy działania

Metoprolol wykazuje jedynie nieznaczne działanie stabilizujące błony komórkowe i pozbawiony jest właściwości agonistycznych (nie pobudza receptorów beta-adrenergicznych). Jego główny mechanizm działania polega na redukcji lub zahamowaniu pobudzającego wpływu katecholamin na serce, szczególnie tych uwalnianych w odpowiedzi na stres fizyczny lub psychiczny.²

Do najważniejszych efektów farmakodynamicznych metoprololu należą:

• Zmniejszenie tachykardii (przyspieszenia akcji serca)
• Redukcja pojemności minutowej serca
• Obniżenie kurczliwości mięśnia sercowego
• Zmniejszenie ciśnienia tętniczego krwi

Wszystkie te działania są szczególnie istotne w warunkach nagłego wyrzutu katecholamin do krwiobiegu.³

Zalety formulacji o przedłużonym uwalnianiu

Tabletki o przedłużonym uwalnianiu Beto ZK (postać metoprololu bursztynianu) wykazują korzystny profil farmakokinetyczno-farmakodynamiczny w porównaniu do tradycyjnych postaci tego leku. Stężenia metoprololu w osoczu, a co za tym idzie – efekt hamowania receptorów beta-1-adrenergicznych, utrzymują się na bardziej wyrównanym poziomie w ciągu całej doby. Zapewnia to nie tylko stabilniejszy efekt terapeutyczny, ale również poprawia kliniczną wybiórczość działania beta-1-adrenolitycznego.⁴

Dzięki wyrównanemu profilowi stężeń, formulacja o przedłużonym uwalnianiu minimalizuje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z osiąganiem wysokich szczytowych stężeń leku w osoczu, takich jak bradykardia (zbyt wolna czynność serca) czy osłabienie kończyn.⁵

Zastosowanie u pacjentów z chorobami płuc

Dzięki selektywności wobec receptorów beta-1-adrenergicznych, metoprolol może być stosowany u pacjentów z objawami obturacyjnej choroby płuc, pod warunkiem jednoczesnego podawania leków beta-2-adrenomimetycznych. Jest to istotna przewaga kliniczna w porównaniu do nieselektywnych beta-adrenolityków, które mogą nasilać skurcz oskrzeli.⁶

Wpływ na niewydolność serca

Korzyści ze stosowania metoprololu u pacjentów z niewydolnością serca zostały potwierdzone w badaniu MERIT-HF, które objęło 3991 pacjentów w klasie II-IV według klasyfikacji NYHA, z frakcją wyrzutową lewej komory ≤40%. W badaniu tym metoprolol był stosowany jako uzupełnienie standardowej terapii niewydolności serca, obejmującej:⁷

• Leki moczopędne – regulujące gospodarkę wodno-elektrolitową
• Inhibitory ACE – lub zamiennie pochodne hydralazyny w przypadku nietolerancji inhibitorów ACE
• Długo działające azotany – poprawiające perfuzję wieńcową
• Antagoniści receptora angiotensyny II – działające na układ renina-angiotensyna-aldosteron
• Glikozydy naparstnicy – stosowane w razie potrzeby dla zwiększenia kurczliwości mięśnia sercowego

Najważniejszym wynikiem badania MERIT-HF było wykazanie zmniejszenia umieralności ogólnej o 34% w grupie otrzymującej metoprolol w porównaniu z placebo [p=0,0062 (wartość skorygowana); p=0,00009 (wartość nominalna)]. W liczbach bezwzględnych umieralność ze wszystkich przyczyn wynosiła 145 zgonów w grupie pacjentów otrzymujących metoprolol (7,2% w przeliczeniu na pacjenta rocznie) w porównaniu z 217 zgonami (11,0%) w grupie otrzymującej placebo, co daje względne ryzyko 0,66 [95% CI 0,53-0,81].⁸

Ograniczenia w ostrym zawale serca

W chińskim badaniu COMMIT, obejmującym 45 852 pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, zaobserwowano, że wstrząs kardiogenny występował znacząco częściej w grupie leczonej metoprololem (5,0%) niż w grupie otrzymującej placebo (3,9%). Szczególnie istotne różnice wystąpiły w określonych grupach pacjentów wysokiego ryzyka.⁹

Powyższe dane wskazują na konieczność zachowania szczególnej ostrożności przy stosowaniu metoprololu u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, zwłaszcza w wymienionych grupach zwiększonego ryzyka.¹⁰

Zastosowanie w populacji pediatrycznej

Skuteczność metoprololu bursztynianu w leczeniu samoistnego nadciśnienia tętniczego u dzieci i młodzieży została oceniona w 4-tygodniowym badaniu klinicznym obejmującym 144 pacjentów w wieku od 6 do 16 lat. Badanie wykazało zależną od dawki skuteczność hipotensyjną leku:¹¹

Redukcja ciśnienia skurczowego

• Dawka 0,2 mg/kg mc.: zmniejszenie o 5,2 mmHg (p=0,145)
• Dawka 1,0 mg/kg mc.: zmniejszenie o 7,7 mmHg (p=0,027)
• Dawka 2,0 mg/kg mc.: zmniejszenie o 6,3 mmHg (p=0,049)
• Placebo: zmniejszenie o 1,9 mmHg

Maksymalna dawka zastosowana w badaniu wynosiła 200 mg/dobę.¹²

Redukcja ciśnienia rozkurczowego

• Dawka 0,2 mg/kg mc.: zmniejszenie o 3,1 mmHg (p=0,655)
• Dawka 1,0 mg/kg mc.: zmniejszenie o 4,9 mmHg (p=0,280)
• Dawka 2,0 mg/kg mc.: zmniejszenie o 7,5 mmHg (p=0,017)
• Placebo: zmniejszenie o 2,1 mmHg

Warto podkreślić, że w badaniu nie stwierdzono wyraźnej zależności między uzyskanym efektem hipotensyjnym a wiekiem pacjentów, fazą rozwoju ocenianą według skali Tannera, ani przynależnością rasową.¹³

Istotna statystycznie redukcja ciśnienia tętniczego została osiągnięta przy dawkach 1,0 mg/kg mc. (skurczowe) oraz 2,0 mg/kg mc. (zarówno skurczowe, jak i rozkurczowe), co potwierdza skuteczność metoprololu bursztynianu w leczeniu nadciśnienia tętniczego w populacji pediatrycznej.