Interakcje leku
Aurex 20 20 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Cytalopram, jak inne leki z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), może wchodzić w istotne klinicznie interakcje z innymi produktami leczniczymi. Mechanizmy tych interakcji mają zarówno charakter farmakodynamiczny, jak i farmakokinetyczny, co należy uwzględnić w procesie leczenia pacjentów.¹

Jednoczesne stosowanie przeciwwskazane

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) – jednoczesne stosowanie cytalopramu z inhibitorami MAO może prowadzić do rozwoju ciężkich działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego. Opisano przypadki poważnych, niekiedy śmiertelnych reakcji u pacjentów przyjmujących leki z grupy SSRI w skojarzeniu z IMAO, zarówno nieodwracalnymi (selegilina), jak i odwracalnymi (linezolidem, moklobemidem). Kliniczne manifestacje interakcji obejmują pobudzenie, drżenie, drgawki miokloniczne oraz hipertermię charakterystyczne dla zespołu serotoninowego.²

Leki wydłużające odstęp QT – stosowanie cytalopramu z lekami wydłużającymi odstęp QT jest przeciwwskazane z uwagi na możliwe addytywne działanie, mimo braku szczegółowych badań farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Do tej grupy należą:³

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA i III
• Leki przeciwpsychotyczne (np. pochodne fenotiazyny, pimozyd, haloperydol)
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Niektóre leki przeciwbakteryjne (np. sparfloksacyna, moksyfloksacyna, erytromycyna podawana dożylnie, pentamidyna)
• Leki przeciwmalaryczne, szczególnie halofantryna
• Określone leki przeciwhistaminowe (astemizol, mizolastyna)

Pimozyd – badania wykazały, że podanie pojedynczej dawki 2 mg pimozydu pacjentom przyjmującym cytalopram w dawce 40 mg/dobę prowadziło do zwiększenia wartości AUC i Cmax pimozydu. Co istotne, jednoczesne stosowanie obu leków skutkowało wydłużeniem odstępu QTc średnio o około 10 ms. Ze względu na tę interakcję, łączne podawanie cytalopramu i pimozydu jest przeciwwskazane, nawet przy małych dawkach pimozydu.⁴

Jednoczesne stosowanie wymagające zachowania ostrożności

Selegilina (selektywny inhibitor MAO-B) – badanie interakcji farmakokinetycznej i farmakodynamicznej cytalopramu (20 mg/dobę) z selegiliną (10 mg/dobę) nie wykazało istotnych klinicznie interakcji. Należy jednak pamiętać, że skojarzone leczenie cytalopramem i selegiliną w dawkach większych niż 10 mg na dobę jest przeciwwskazane.⁵

Produkty lecznicze o działaniu serotoninergicznym:

• Lit i tryptofan – choć badania kliniczne nie wykazały interakcji farmakokinetycznych podczas jednoczesnego podawania cytalopramu z litem, istnieją doniesienia o nasileniu działania przy łącznym stosowaniu SSRI z litem lub tryptofanem. Podczas terapii skojarzonej należy zachować ostrożność i kontynuować rutynowe monitorowanie stężenia litu w surowicy.⁶
• Opioidy i tryptany – jednoczesne stosowanie cytalopramu z opioidami (np. tramadolem, buprenorfiną) lub tryptanami (np. sumatryptanem, oksytryptanem) może nasilać działania związane z przekaźnictwem 5-HT. Nie zaleca się jednoczesnego podawania cytalopramu z agonistami receptorów 5-HT do momentu uzyskania bardziej szczegółowych danych klinicznych.⁷

Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) – możliwe są interakcje farmakodynamiczne między cytalopramem a zielem dziurawca zwyczajnego, co może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych. Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji farmakokinetycznych w tym zakresie.⁸

Leki wpływające na hemostazę – należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów jednocześnie leczonych:⁹

• Lekami przeciwzakrzepowymi
• Lekami wpływającymi na czynność płytek krwi, jak np. niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), kwas acetylosalicylowy, dipirydamol i tyklopidyna
• Innymi lekami mogącymi zwiększać ryzyko krwawienia, takimi jak atypowe leki przeciwpsychotyczne, fenotiazyny czy trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne

Leczenie elektrowstrząsami – brak badań klinicznych określających ryzyko lub korzyści skojarzonego stosowania elektrowstrząsów i cytalopramu, co wymaga zachowania ostrożności podczas takiego postępowania terapeutycznego.¹⁰

Leki powodujące hipokaliemię i/lub hipomagnezemię – konieczne jest zachowanie ostrożności podczas równoczesnego podawania cytalopramu z lekami wywołującymi hipokaliemię i/lub hipomagnezemię ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia złośliwych arytmii.¹¹

Leki obniżające próg drgawkowy – SSRI mogą obniżać próg drgawkowy, dlatego zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu cytalopramu z innymi lekami o podobnym działaniu, takimi jak:¹²

• Leki przeciwdepresyjne (trójpierścieniowe, SSRI)
• Neuroleptyki (fenotiazyny, tioksanteny, butyrofenony)
• Meflochina
• Bupropion
• Tramadol

Dezypramina, imipramina – badania farmakokinetyczne nie wykazały wpływu na stężenia cytalopramu ani imipraminy, jednak zaobserwowano wzrost stężenia dezypraminy (głównego metabolitu imipraminy). Przy jednoczesnym stosowaniu dezypraminy i cytalopramu może być konieczne zmniejszenie dawki dezypraminy.¹³

Interakcje farmakokinetyczne

W metabolizmie cytalopramu do demetylocytalopramu uczestniczą trzy główne izoenzymy cytochromu P450: CYP2C19 (około 38%), CYP3A4 (około 31%) i CYP2D6 (około 31%). Ten wieloenzymowy szlak metaboliczny zmniejsza prawdopodobieństwo istotnych interakcji farmakokinetycznych, ponieważ hamowanie aktywności jednego enzymu może być kompensowane przez działanie pozostałych. Dzięki temu ryzyko klinicznie istotnych interakcji cytalopramu z innymi produktami leczniczymi jest stosunkowo niewielkie.¹⁴

Wpływ pokarmu – spożycie pokarmu nie wpływa na wchłanianie ani inne parametry farmakokinetyczne cytalopramu.¹⁵

Wpływ innych produktów leczniczych na farmakokinetykę cytalopramu

Ketokonazol (silny inhibitor CYP3A4) nie wpływa na właściwości farmakokinetyczne cytalopramu.¹⁶

Lit – nie stwierdzono interakcji farmakokinetycznych między litem a cytalopramem.¹⁷

Cymetydyna – jako znany inhibitor enzymów CYP2D6, CYP3A4 i CYP1A2, powoduje niewielkie zwiększenie średniego stężenia cytalopramu w stanie stacjonarnym. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania tych leków i ewentualne dostosowanie dawki.¹⁸

Inhibitory CYP2C19 – jednoczesne stosowanie escytalopramu (aktywnego enancjomeru cytalopramu) z omeprazolem (30 mg raz na dobę) powodowało umiarkowane (około 50%) zwiększenie stężenia escytalopramu w osoczu. Dlatego zaleca się ostrożność przy stosowaniu cytalopramu z inhibitorami CYP2C19, takimi jak:¹⁹

• Omeprazol
• Ezomeprazol
• Flukonazol
• Fluwoksamina
• Lanzoprazol
• Tyklopidyna

W zależności od obserwowanych działań niepożądanych podczas terapii skojarzonej może być konieczne zmniejszenie dawki cytalopramu.

Metoprolol – zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego stosowania cytalopramu i leków metabolizowanych głównie przez CYP2D6, szczególnie tych o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak:²⁰

• Flekainid
• Propafenon
• Metoprolol (stosowany w niewydolności serca)

Podobnej ostrożności wymagają niektóre leki działające na OUN, które są metabolizowane głównie przez CYP2D6:

• Leki przeciwdepresyjne (dezypramina, klomipramina, nortryptylina)
• Leki przeciwpsychotyczne (rysperydon, tiorydazyna, haloperydol)

Badania wykazały, że jednoczesne stosowanie cytalopramu i metoprololu powoduje dwukrotne zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu, jednak bez klinicznie istotnego wpływu na ciśnienie tętnicze krwi czy rytm serca. W niektórych przypadkach może być konieczne dostosowanie dawkowania tych leków.

Wpływ cytalopramu na inne produkty lecznicze

Cytalopram i jego metabolit demetylocytalopram wykazują minimalny potencjał hamowania aktywności izoenzymów CYP2C9, CYP2E1 i CYP3A4, a słabszy w stosunku do CYP1A2, CYP2C19 i CYP2D6. Interakcje farmakokinetyczne z substratami tych enzymów są więc mało prawdopodobne.²¹

Nie zaobserwowano żadnych zmian lub jedynie niewielkie, nieistotne klinicznie modyfikacje, gdy cytalopram stosowano jednocześnie z substratami:²²

• CYP1A2 (klozapina, teofilina)
• CYP2C9 (warfaryna)
• CYP2C19 (imipramina, mefenytoina)
• CYP2D6 (sparteina, imipramina, amitryptylina, rysperydon)
• CYP3A4 (warfaryna, karbamazepina i jej metabolit-epoksyd karbamazepiny, triazolam)

Nie wykryto również interakcji farmakokinetycznych między cytalopramem a lewomepromazyną lub digoksyną, co wskazuje na brak wpływu cytalopramu na aktywność P-glikoproteiny.²³

Interakcje cytalopramu z alkoholem

Badania kliniczne nie wykazały interakcji farmakodynamicznych ani farmakokinetycznych między cytalopramem a alkoholem etylowym. Mimo braku udokumentowanych bezpośrednich oddziaływań, nie zaleca się spożywania alkoholu podczas terapii cytalopramem.²⁴

Spożywanie alkoholu w trakcie leczenia cytalopramem może nasilać działania depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy, co potencjalnie prowadzi do wzmożonej sedacji i zaburzeń psychomotorycznych. Dodatkowo alkohol może obniżać próg drgawkowy, co w połączeniu z podobnym działaniem SSRI może zwiększać ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych.

Picie alkoholu może również wpływać negatywnie na przebieg leczenia depresji, zmniejszając skuteczność terapii i potencjalnie nasilając niektóre objawy choroby podstawowej. Ponadto alkohol może zwiększać ryzyko wystąpienia lub nasilenia myśli samobójczych u pacjentów z depresją.

Tabela interakcji cytalopramu z innymi produktami leczniczymi