Działania niepożądane
Aripiprazole Aurovitas 30 mg

Działania niepożądane leku Aripiprazole Aurovitas

Arypiprazol, substancja czynna leku Aripiprazole Aurovitas, jest lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu I. Jak każdy produkt leczniczy, może wywoływać działania niepożądane, które wymagają szczególnej uwagi lekarza prowadzącego terapię¹.

Profil bezpieczeństwa ogólny

W badaniach klinicznych z kontrolą placebo najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były akatyzja (niepokój ruchowy) oraz nudności, przy czym każde z tych działań występowało z częstością przekraczającą 3% pacjentów leczonych arypiprazolem w podaniu doustnym².

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych związanych z leczeniem arypiprazolem została określona na podstawie danych z badań klinicznych oraz zgłoszeń postmarketingowych. Działania niepożądane klasyfikuje się zgodnie z przyjętymi kategoriami częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)³.

Należy zaznaczyć, że w przypadku działań niepożądanych zgłaszanych po wprowadzeniu leku do obrotu, częstość ich występowania nie może być dokładnie określona, ponieważ dane pochodzą ze spontanicznych zgłoszeń. Dlatego ich częstość klasyfikuje się jako „nieznana”⁴.

Opis wybranych działań niepożądanych

Działania niepożądane u dorosłych

Objawy pozapiramidowe (EPS) w schizofrenii: W długookresowym 52-tygodniowym kontrolowanym badaniu klinicznym, objawy pozapiramidowe występowały rzadziej u pacjentów leczonych arypiprazolem (25,8%) w porównaniu do pacjentów otrzymujących haloperydol (57,3%). W innym 26-tygodniowym badaniu z kontrolą placebo, częstość EPS wynosiła 19% w grupie arypiprazolu i 13,1% w grupie placebo. Podobnie, w kolejnym długoterminowym badaniu trwającym 26 tygodni, EPS raportowano u 14,8% pacjentów przyjmujących arypiprazol i 15,1% pacjentów otrzymujących olanzapinę⁵.

W przypadku epizodów maniakalnych w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I, w 12-tygodniowym badaniu kontrolowanym, objawy pozapiramidowe odnotowano u 23,5% pacjentów leczonych arypiprazolem, w porównaniu do 53,3% pacjentów otrzymujących haloperydol. W innym 12-tygodniowym badaniu EPS wystąpiły u 26,6% pacjentów stosujących arypiprazol i u 17,6% pacjentów przyjmujących lit. W długoterminowym 26-tygodniowym badaniu z kontrolą placebo podczas fazy podtrzymującej leczenia, EPS zaobserwowano u 18,2% pacjentów przyjmujących arypiprazol i 15,7% pacjentów otrzymujących placebo⁶.

Akatyzja obserwowana była u 12,1% pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi leczonych arypiprazolem, w porównaniu do 3,2% pacjentów otrzymujących placebo. W populacji pacjentów ze schizofrenią, akatyzja wystąpiła u 6,2% osób przyjmujących arypiprazol i u 3,0% otrzymujących placebo⁷.

Dystonia może występować u wrażliwych pacjentów podczas pierwszych kilku dni leczenia. Objawy dystonii obejmują skurcze mięśni szyi, czasami postępujące do ucisku w gardle, trudności z przełykaniem, oddychaniem i/lub zaburzenia ruchów języka. Symptomy te mogą występować przy niskich dawkach, jednak częściej i z większym nasileniem pojawiają się przy stosowaniu wysokich dawek leków przeciwpsychotycznych pierwszej generacji. Zwiększone ryzyko ostrej dystonii odnotowano u mężczyzn oraz w młodszych grupach wiekowych⁸.

Prolaktyna: W badaniach klinicznych w zarejestrowanych wskazaniach oraz w obserwacjach postmarketingowych, u pacjentów stosujących arypiprazol obserwowano zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężenia prolaktyny w surowicy w porównaniu do wartości początkowych⁹.

Parametry laboratoryjne: Nie wykazano medycznie istotnych różnic między arypiprazolem a placebo w zakresie odsetka pacjentów, u których wystąpiły potencjalnie istotne zmiany rutynowych parametrów laboratoryjnych i lipidowych. Przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności CPK (fosfokinazy kreatynowej) obserwowano u 3,5% pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do 2,0% pacjentów otrzymujących placebo¹⁰.

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Schizofrenia u młodzieży w wieku 15 lat i starszej: W krótkoterminowym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo z udziałem 302 nastolatków (13-17 lat) ze schizofrenią, częstość i rodzaj działań niepożądanych były podobne do obserwowanych u dorosłych, z wyjątkiem następujących objawów zgłaszanych częściej u nastolatków niż u dorosłych przyjmujących arypiprazol (i częściej niż w grupie placebo)¹¹:

• Senność/sedacja i zaburzenia pozapiramidowe – zgłaszane bardzo często (≥1/10)
• Suchość w jamie ustnej, zwiększony apetyt, niedociśnienie ortostatyczne – zgłaszane często (≥1/100 do <1/10)

Profil bezpieczeństwa w 26-tygodniowym badaniu prowadzonym metodą otwartej próby był podobny do obserwowanego w badaniu krótkoterminowym z kontrolą placebo¹².

W długoterminowym badaniu prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby z grupą kontrolną otrzymującą placebo, profil bezpieczeństwa był podobny, z wyjątkiem następujących reakcji zgłaszanych częściej niż w grupie dzieci i młodzieży przyjmujących placebo: często zgłaszano zmniejszenie masy ciała, zwiększenie stężenia insuliny we krwi, arytmię i leukopenię (≥1/100 do <1/10)¹³.

W zbiorczej analizie populacji nastolatków (13-17 lat) ze schizofrenią, leczonych przez okres do 2 lat, niskie stężenia prolaktyny w surowicy stwierdzono u 29,5% dziewcząt (<3 ng/mL) i 48,3% chłopców (<2 ng/mL). W grupie młodzieży (13-17 lat) ze schizofrenią, otrzymującej dawki arypiprazolu od 5 mg do 30 mg przez okres do 72 miesięcy, częstość występowania małych stężeń prolaktyny wynosiła odpowiednio 25,6% u dziewcząt i 45,0% u chłopców¹⁴.

Podczas dwóch długoterminowych badań z udziałem młodzieży (13-17 lat) ze schizofrenią i pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową leczonych arypiprazolem, częstość występowania małych stężeń prolaktyny w surowicy wynosiła 37,0% u dziewcząt (<3 ng/mL) i 59,4% u chłopców (<2 ng/mL)¹⁵.

Epizody maniakalne w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u młodzieży w wieku 13 lat i starszej: Częstość występowania i rodzaj działań niepożądanych u nastolatków z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I były podobne do obserwowanych u dorosłych, z wyjątkiem następujących objawów¹⁶:

• Występujące bardzo często (≥1/10): senność (23,0%), zaburzenia pozapiramidowe (18,4%), akatyzja (16,0%) i zmęczenie (11,8%)
• Występujące często (≥1/100 do <1/10): ból nadbrzusza, przyspieszona akcja serca, zwiększenie masy ciała, wzmożone łaknienie, drobne mimowolne skurcze mięśni oraz dyskinezy

Niektóre działania niepożądane wykazywały zależność od dawki: zaburzenia pozapiramidowe (częstość dla dawki 10 mg: 9,1%, dla dawki 30 mg: 28,8%, dla placebo: 1,7%) i akatyzja (częstość dla dawki 10 mg: 12,1%, dla dawki 30 mg: 20,3%, dla placebo: 1,7%)¹⁷.

Średnie zmiany masy ciała u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I po 12 i 30 tygodniach leczenia wynosiły dla arypiprazolu odpowiednio 2,4 kg i 5,8 kg, a dla placebo 0,2 kg i 2,3 kg¹⁸.

W populacji pediatrycznej, senność i zmęczenie częściej obserwowano u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym niż u pacjentów ze schizofrenią¹⁹.

W populacji dzieci i młodzieży (w wieku 10-17 lat) z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I, leczonych arypiprazolem przez okres do 30 tygodni, przypadki niskiego stężenia prolaktyny w surowicy stwierdzono u 28,0% dziewcząt (<3 ng/mL) i 53,3% chłopców (<2 ng/mL)²⁰.

Zaburzenia kontroli impulsów

U pacjentów leczonych arypiprazolem mogą wystąpić zaburzenia kontroli impulsów, takie jak²¹:

• Patologiczne uzależnienie od hazardu
• Hiperseksualność
• Kompulsywna potrzeba wydawania pieniędzy
• Obżarstwo lub kompulsywne objadanie się

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: +48 22 49-21-301, Faks: +48 22 49-21-309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu²².