Interakcje leku
Aribit ODT 15 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Arypiprazol, jako lek przeciwpsychotyczny z działaniem na różne receptory, wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Mechanizmy tych interakcji związane są głównie z antagonistycznym działaniem na receptory adrenergiczne α1 oraz z metabolizmem leku, który przebiega z udziałem enzymów CYP2D6 i CYP3A4. Świadomość tych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia skuteczności i bezpieczeństwa terapii.¹

Interakcje związane z działaniem farmakodynamicznym

Leki przeciwnadciśnieniowe – arypiprazol może nasilać działanie leków przeciwnadciśnieniowych poprzez antagonizm wobec receptorów adrenergicznych α1. Należy monitorować ciśnienie tętnicze podczas rozpoczynania terapii skojarzonej.²

Leki działające na OUN – ze względu na główne działanie arypiprazolu na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować szczególną ostrożność, jeśli jest on przyjmowany razem z innymi produktami leczniczymi o działaniu ośrodkowym. Takie połączenia mogą nasilać działania niepożądane, szczególnie sedację.³

Leki wydłużające odstęp QT – należy zachować ostrożność podając arypiprazol równocześnie z produktami leczniczymi, które mogą powodować wydłużenie odstępu QT lub zaburzenia elektrolitowe. Konieczne jest monitorowanie zapisu EKG u pacjentów z czynnikami ryzyka arytmii.⁴

Leki serotoninergiczne – obserwowano przypadki zespołu serotoninowego u pacjentów przyjmujących arypiprazol jednocześnie z lekami serotoninergicznymi, takimi jak selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) czy selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI). Szczególną ostrożność należy zachować przy lekach zwiększających stężenie arypiprazolu.⁵

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ innych leków na arypiprazol

Famotydyna (antagonista receptora H2) – zmniejsza szybkość wchłaniania arypiprazolu, jednak efekt ten nie ma znaczenia klinicznego i nie wymaga modyfikacji dawkowania.⁶

Leki wpływające na enzymy metabolizujące – arypiprazol jest metabolizowany głównie przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4, nie jest natomiast metabolizowany przez enzymy CYP1A. Dlatego nie jest konieczne dostosowanie dawki u osób palących tytoń.⁷

Inhibitory CYP2D6:

• Silne inhibitory (chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) – badania kliniczne wykazały, że chinidyna zwiększa AUC arypiprazolu o 107%, podczas gdy Cmax pozostaje niezmieniona. Jednocześnie AUC i Cmax dehydroarypiprazolu (aktywnego metabolitu) zmniejszyły się odpowiednio o 32% i 47%. Przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP2D6 należy zmniejszyć dawkę arypiprazolu o około połowę.⁸
• Słabe inhibitory (np. escytalopram) – mogą powodować niewielkie zwiększenie stężenia arypiprazolu w osoczu, zwykle nie wymagające modyfikacji dawki.⁹

Inhibitory CYP3A4:

• Silne inhibitory (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) – ketokonazol zwiększa AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%, a AUC i Cmax dehydroarypiprazolu odpowiednio o 77% i 43%. Efekt ten jest szczególnie istotny u osób o obniżonej aktywności CYP2D6. Przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP3A4 należy zmniejszyć dawkę arypiprazolu o około połowę.¹⁰
• Słabe inhibitory (np. diltiazem) – mogą powodować niewielkie zwiększenie stężenia arypiprazolu w osoczu, zwykle nie wymagające modyfikacji dawki.¹¹

Induktory CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, fenobarbital, prymidon, efawirenz, newirapina, ziele dziurawca) – karbamazepina, silny induktor CYP3A4, powoduje zmniejszenie średniej geometrycznej Cmax i AUC arypiprazolu odpowiednio o 68% i 73%, a dehydroarypiprazolu o 69% i 71%. Przy jednoczesnym stosowaniu z karbamazepiną lub innymi silnymi induktorami CYP3A4 należy zastosować podwójną dawkę arypiprazolu.¹²

Ważne informacje dotyczące modyfikacji dawkowania:

• Po odstawieniu inhibitora CYP2D6 lub CYP3A4, dawkę arypiprazolu należy zwiększyć do tej, jaką stosowano przed rozpoczęciem terapii skojarzonej.¹³
• Po zakończeniu podawania silnego induktora CYP3A4, należy zmniejszyć dawkę arypiprazolu do zalecanej.¹⁴

Walproinian i lit – skojarzone stosowanie walproinianu lub litu z arypiprazolem nie powoduje istotnych klinicznie zmian stężenia arypiprazolu i nie wymaga dostosowania dawki.¹⁵

Wpływ arypiprazolu na inne leki

Badania kliniczne wykazały, że arypiprazol w dawkach od 10 mg do 30 mg na dobę nie wywiera istotnego wpływu na metabolizm substratów:

• CYP2D6 (współczynnik dekstrometorfan/3-metoksymorfinan)
• CYP2C9 (warfaryna)
• CYP2C19 (omeprazol)
• CYP3A4 (dekstrometorfan)¹⁶

Ponadto w warunkach in vitro arypiprazol i dehydroarypiprazol nie zmieniają metabolizmu zachodzącego z udziałem CYP1A2. Istnieje zatem małe prawdopodobieństwo wystąpienia istotnych klinicznie interakcji między produktami leczniczymi metabolizowanymi przez wymienione enzymy.¹⁷

Podczas podawania arypiprazolu jednocześnie z walproinianem, litem lub lamotryginą nie stwierdzono klinicznie istotnej zmiany stężeń tych leków.¹⁸

Interakcje arypiprazolu z alkoholem

Ze względu na działanie arypiprazolu na ośrodkowy układ nerwowy, jednoczesne stosowanie z alkoholem może nasilić działania niepożądane, w szczególności sedację. Alkohol może zaburzać metabolizm arypiprazolu oraz nasilać jego depresyjny wpływ na OUN.¹⁹

Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania arypiprazolu z alkoholem, a najlepiej całkowicie unikać tej kombinacji. Pacjentów należy poinformować o potencjalnych zagrożeniach związanych z jednoczesnym spożywaniem alkoholu, takich jak:

• Zwiększone ryzyko sedacji i senności
• Zaburzenia koordynacji psychoruchowej
• Nasilone działanie depresyjne na OUN
• Potencjalne nasilenie innych działań niepożądanych

Pacjenci przyjmujący arypiprazol powinni unikać prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn po spożyciu nawet małych ilości alkoholu, ze względu na nieprzewidywalność nasilenia działania depresyjnego na OUN.

Tabela interakcji