Przeciwwskazania
Abmetfina XR 750 mg

Przeciwwskazania stosowania leku Abmetfina XR

Lek Abmetfina XR zawierający 750 mg chlorowodorku metforminy w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu posiada szereg ściśle określonych przeciwwskazań, których przestrzeganie jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjentów. Podczas kwalifikacji pacjenta do terapii należy szczególnie wnikliwie przeanalizować jego stan kliniczny pod kątem wystąpienia któregokolwiek z poniższych przeciwwskazań.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Metformina jest przeciwwskazana u pacjentów z rozpoznaną nadwrażliwością na substancję czynną (metforminę) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych wchodzących w skład preparatu. W takich przypadkach należy bezwzględnie odradzić stosowanie leku i rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne.²

Stany kwasicy metabolicznej

Abmetfina XR jest bezwzględnie przeciwwskazana u pacjentów z jakimkolwiek rodzajem ostrej kwasicy metabolicznej, w tym z:

• kwasicą mleczanową – będącą jednym z najpoważniejszych powikłań terapii metforminą
• cukrzycową kwasicą ketonową – ostrym powikłaniem cukrzycy wymagającym natychmiastowej interwencji

W wymienionych stanach klinicznych podanie metforminy może znacząco pogorszyć rokowanie pacjenta.³

Stany przedśpiączki cukrzycowej

U pacjentów w stanie przedśpiączkowym w cukrzycy stosowanie metforminy jest bezwzględnie przeciwwskazane. Stan ten wymaga natychmiastowego leczenia z zastosowaniem insulinoterapii w warunkach szpitalnych. Podanie Abmetfiny XR w tej sytuacji klinicznej może opóźnić wdrożenie właściwego postępowania i pogorszyć rokowanie.⁴

Niewydolność nerek

Metformina jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, definiowaną jako wskaźnik filtracji kłębuszkowej (GFR) poniżej 30 ml/min. U takich pacjentów istnieje zwiększone ryzyko kumulacji leku i rozwoju kwasicy mleczanowej z uwagi na zaburzone wydalanie metforminy przez nerki.⁵

Ostre stany chorobowe dotyczące nerek

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Abmetfina XR są również ostre stany chorobowe wiążące się z ryzykiem zaburzeń czynności nerek, takie jak:

• odwodnienie – prowadzące do hipowolemii i niedokrwienia nerek
• ciężkie zakażenia – mogące prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek
• wstrząs – powodujący hipoperfuzję narządową, w tym nerek

W powyższych sytuacjach klinicznych zastosowanie metforminy może znacząco zwiększyć ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej z powodu zaburzonej eliminacji leku.⁶

Stany niedotlenienia tkanek

Choroby mogące być przyczyną niedotlenienia tkanek stanowią istotne przeciwwskazanie do stosowania metforminy. Dotyczy to szczególnie chorób o ostrym przebiegu lub zaostrzenia chorób przewlekłych, takich jak:

• niewyrównana niewydolność serca – prowadząca do zastoju w krążeniu i hipoperfuzji narządowej
• niewydolność oddechowa – skutkująca hipoksemią
• niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – związany z ryzykiem niestabilności hemodynamicznej
• wstrząs – powodujący uogólnione niedokrwienie tkanek

W tych stanach klinicznych metabolizm tkankowy przestawia się na tory beztlenowe, co zwiększa ryzyko kumulacji mleczanów, a podanie metforminy może dodatkowo nasilić kwasicę mleczanową.⁷

Niewydolność wątroby i alkoholizm

Zastosowanie leku Abmetfina XR jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z:

• niewydolnością wątroby – zaburzającą metabolizm mleczanów
• ostrym zatruciem alkoholem – prowadzącym do przejściowych zaburzeń metabolicznych i uszkodzenia wątroby
• alkoholizmem – związanym z chronicznym uszkodzeniem wątroby i zaburzeniami metabolicznymi

W powyższych stanach klinicznych zastosowanie metforminy niesie ze sobą znaczące ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej z powodu upośledzonego metabolizmu mleczanów w wątrobie.⁸

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań wymienionych powyżej, istnieją również sytuacje kliniczne, w których należy zachować szczególną ostrożność lub czasowo wstrzymać podawanie leku Abmetfina XR. Do takich sytuacji należą:

Planowane badania diagnostyczne

Należy odradzić stosowanie preparatu Abmetfina XR w okresie bezpośrednio poprzedzającym badania z użyciem jodowych środków kontrastowych. Metforminę należy odstawić przed lub w chwili wykonywania badań obrazowych z zastosowaniem jodowych środków kontrastowych i nie podejmować jej stosowania przez co najmniej 48 godzin po badaniu lub do czasu potwierdzenia prawidłowej funkcji nerek.⁹

Planowane zabiegi chirurgiczne

W przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych związanych z ograniczeniem przyjmowania pokarmów i płynów należy zalecić czasowe odstawienie leku. Metformina powinna być odstawiona na 48 godzin przed planowanym zabiegiem chirurgicznym w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym. Leczenie można wznowić nie wcześniej niż po 48 godzinach po zabiegu i tylko jeśli potwierdzono prawidłową czynność nerek.¹⁰

Sytuacje zwiększonego ryzyka odwodnienia

Należy czasowo wstrzymać stosowanie leku w sytuacjach mogących prowadzić do odwodnienia, takich jak:

• ciężkie wymioty
• uporczywa biegunka
• stany gorączkowe z nadmierną utratą płynów
• narażenie na wysokie temperatury bez możliwości adekwatnego uzupełniania płynów

W takich przypadkach istnieje zwiększone ryzyko rozwoju ostrego uszkodzenia nerek i wtórnie kwasicy mleczanowej.¹¹

Pacjenci z tendencją do hipoksemii

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów ze schorzeniami mogącymi prowadzić do hipoksemii, nawet jeśli nie występują u nich ostre objawy niedotlenienia tkanek. Dotyczy to:

• pacjentów z zaawansowaną przewlekłą obturacyjną chorobą płuc
• osób z niewyrównanym obturacyjnym bezdechem sennym
• pacjentów z restrykcyjnymi chorobami płuc
• osób przebywających na dużych wysokościach z ograniczoną adaptacją do hipoksji

W tych przypadkach należy rozważyć potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem metforminy i możliwość zastosowania alternatywnych leków przeciwcukrzycowych.¹²

Pacjenci ze skłonnością do nadużywania alkoholu

Należy odradzić stosowanie leku Abmetfina XR pacjentom, którzy nie są w stanie powstrzymać się od spożywania alkoholu lub mają tendencje do jego nadużywania, nawet jeśli nie spełniają kryteriów rozpoznania alkoholizmu. Jednoczesne spożywanie alkoholu i metforminy znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej poprzez:

• hamowanie glukoneogenezy wątrobowej
• nasilenie produkcji mleczanów
• upośledzenie ich metabolizmu w wątrobie

Pacjentom należy uświadomić potencjalne zagrożenia wynikające z łączenia metforminy z alkoholem.¹³