Zaburzenie dysmorfii ciała
Etiologia i przyczyny
Zaburzenie dysmorfii ciała (BDD) charakteryzuje się uporczywym zamartwianiem się minimalnymi lub niewidocznymi defektami wyglądu zewnętrznego. Etiologia BDD jest wieloczynnikowa, obejmując komponent genetyczny (42-44% zmienności objawów przypisywane czynnikom genetycznym), neurobiologiczny (zmiany w istocie szarej i białej, hipoaktywność kory wzrokowej i regionów potylicznych), oraz neurochemiczny (zaburzenia funkcjonowania układu serotoninergicznego). W badaniu genów kandydackich wykazano częstsze występowanie genu receptora GABA-A-gamma-2 (5q31.1-q33.2) u pacjentów z BDD, a także potencjalną rolę mutacji w genie transportera serotoniny. Czynniki środowiskowe, takie jak nadużycia w dzieciństwie, dokuczanie i presja społeczna, zwłaszcza w okresie dojrzewania, również odgrywają istotną rolę w patogenezie zaburzenia. Wysoka wrażliwość estetyczna, perfekcjonizm, niska samoocena i neurotyczność predysponują do rozwoju BDD, które często współwystępuje z OCD, zaburzeniami lękowymi i depresją.
Etiologia zaburzenia dysmorfii ciała (BDD)
Zaburzenie dysmorfii ciała (BDD) to zaburzenie psychiczne charakteryzujące się uporczywym zamartwianiem się jedną lub wieloma dostrzeganymi wadami w wyglądzie zewnętrznym, które są minimalne lub niewidoczne dla innych osób. Dokładna etiologia BDD nie jest w pełni poznana, jednak badania sugerują, że choroba ta może być wynikiem złożonej interakcji czynników biologicznych, psychologicznych i środowiskowych.12
Czynniki genetyczne i dziedziczność
Istnieją dowody na komponent genetyczny w rozwoju zaburzenia dysmorfii ciała. Badania wykazały, że około 8% osób z BDD ma członka rodziny pierwszego stopnia również z diagnozą BDD, co stanowi około 38 razy wyższą częstość występowania niż w populacji ogólnej.34 Badania bliźniąt wykazały, że czynniki genetyczne odpowiadają za około 42-44% zmienności w objawach BDD, potwierdzając istotny wkład genów w rozwój tego zaburzenia.56
Osoby mające krewnych z BDD, zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi (OCD) lub depresją są bardziej narażone na rozwój tego zaburzenia.78 Jedno wstępne badanie genów kandydackich obejmujące 57 osób z BDD i 58 zdrowych osób z grupy kontrolnej wykazało, że gen receptora GABA-A-gamma-2 (5q31.1-q33.2) występował częściej u osób z BDD niż w grupie kontrolnej.9 Inne badania sugerują, że mutacje w genie transportera serotoniny mogą również przyczyniać się do rozwoju BDD.10
Czynniki neurobiologiczne
Badania neurobiologiczne sugerują, że występują zmiany w strukturze i funkcjonowaniu mózgu u osób z BDD. Osoby cierpiące na to zaburzenie często wykazują nieprawidłowości w objętościach istoty szarej i zmniejszoną integralność istoty białej.11 Ponadto zaobserwowano nieprawidłowe połączenia istoty białej mózgu („okablowanie”) u osób z BDD.12
Badania z wykorzystaniem funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI) u osób z BDD wykazały zmienioną aktywność w prawej półkuli mózgu oraz hipoaktywność w układach kory wzrokowej i regionach potylicznych, co może wpływać na percepcję wzrokową i/lub przetwarzanie przestrzenno-wzrokowe.13 Nieefektywne połączenia między tymi regionami mózgu mogą leżeć u podstaw zaburzeń w przetwarzaniu informacji wizualnych, emocjonalnych i potencjalnie innych typów.14
Zaburzenia neuroprzekaźników
Istnieją dowody sugerujące rolę serotoniny w BDD. Badania wykazały pośrednie dowody nieprawidłowego funkcjonowania serotoniny u osób z BDD, co odzwierciedla się w zmniejszonej gęstości wiązania serotoniny.15 Liczne badania leczenia z wykorzystaniem inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny wykazały, że leki te znacząco zmniejszają objawy BDD.16
Należy jednak zauważyć, że chociaż te obserwacje sugerują, że serotonina może odgrywać rolę w BDD, nie dowodzi to, że pacjenci z BDD mają niskie poziomy serotoniny ani że nieprawidłowe poziomy serotoniny powodują BDD. Leki wpływające na układ serotoninergiczny mogą po prostu prowadzić do zmniejszenia objawów, a nie „korygować” podstawowy nieprawidłowy proces.1718
Czynniki rozwojowe i doświadczenia życiowe
Czynniki rozwojowe w BDD są stosunkowo słabo zbadane w porównaniu z innymi zaburzeniami o podobnej częstości występowania. Istnieją jednak wstępne dowody sugerujące, że wykorzystywanie seksualne, emocjonalne i fizyczne w dzieciństwie może być związane z BDD.1920 Wysokie wskaźniki nadużyć i zaniedbań w dzieciństwie są powiązane z BDD.21
BDD najczęściej pojawia się w okresie dojrzewania, czasie przyspieszonego rozwoju w zmianach wyglądu fizycznego i środowisku hormonalnym. Te czynniki mogą potencjalnie przyczyniać się do rozwoju BDD, chociaż nie były one jeszcze bezpośrednio badane.2223
Czynniki społeczne i kulturowe
Interakcje społeczne mogą być znaczącym źródłem przeciwności w dzieciństwie. Dokuczanie związane z fizycznymi stygmatami, takimi jak trądzik, może mieć długotrwały wpływ na jednostkę, negatywnie wpływając na jej myśli i emocje.24 Badania sugerują, że narażenie na zastraszanie, krytykę wyglądu i doświadczenia odrzucenia mają wpływ na rozwój BDD.25
Zachodnie standardy piękna i presja społeczna mogą wyzwalać BDD u podatnych osób.26 Socjokulturowa teoria samooceny stwierdza, że komunikaty przekazywane przez media i rówieśników o znaczeniu wyglądu są internalizowane przez jednostki, które przyjmują standardy piękna innych jako własne.27
Nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych i „robienie selfie” może przekładać się na niską samoocenę i tendencje do zaburzeń dysmorficznych ciała. Ze względu na nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych i robienie selfie, jednostki mogą być nadmiernie zaabsorbowane prezentowaniem idealnego zdjęcia dla publiczności.2829
Czynniki osobowościowe
Chociaż przeciwności w dzieciństwie jako czynnik ryzyka są stosunkowo niespecyficzne, zwiększona wrażliwość estetyczna może być bardziej specyficzna dla BDD. Wrażliwość estetyczna odnosi się do świadomości i doceniania piękna i harmonii, w tym symetrii, przeciętności, drugorzędnych cech płciowych i ogólnej atrakcyjności.30
Osoby z pewnymi cechami osobowości, takimi jak perfekcjonizm, wysoki poziom samokrytycyzmu, niska samoocena oraz wysoki poziom neurotyczności, mogą być bardziej podatne na rozwój BDD.3132 Teorie poznawcze sugerują również, że osoby z BDD mają dysfunkcyjne przekonania, że ich wartość jest nieodłącznie związana z ich atrakcyjnością i traktują atrakcyjność jako jedną z ich podstawowych wartości.33
Choroby współwystępujące
BDD często współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi. Osoby z BDD często mają co najmniej jedno inne zaburzenie psychiczne jednocześnie. Szczególnie często osoba z dysmorfią ciała może mieć zaburzenie obsesyjno-kompulsywne (OCD), zaburzenie lękowe społeczne (SAD) lub zaburzenie odżywiania, takie jak anoreksja (AN).34
Zaburzenia zdrowia psychicznego, takie jak lęk, depresja i OCD są ściśle powiązane z BDD. Osoby z BDD doświadczają depresji, tworząc cykl negatywnych myśli o wyglądzie i cierpienia emocjonalnego.35 U wielu osób z BDD wcześniejszy lęk społeczny poprzedza BDD.36
Model przyczynowy BDD
Na podstawie dostępnych badań można zaproponować wstępny model etiologiczny BDD. Wkład różnych potencjalnych czynników etiologicznych i patofizjologicznych w rozwój i utrzymywanie się BDD oraz innych, jeszcze niezidentyfikowanych, pozostaje niejasny.37
Wstępny, hipotetyczny model obejmuje złożoną interakcję, w której genetyczne i biologiczne podatności oddziałują z wydarzeniami środowiskowymi, takimi jak dokuczanie lub nadużycia.38 To prowadzi do rozwoju zniekształceń poznawczych i następnie wyuczonych zachowań, które skutkują objawami BDD.
Model poznawczo-behawioralny i uczenie się mogą dostarczyć sformułowania, w jaki sposób czynniki biologiczne, kulturowe i społeczne prowadzą do rozwoju i utrzymywania się BDD, i opierają się na warunkowaniu klasycznym i instrumentalnym.39
Po ustaleniu objawów BDD i rozwoju przekonań, założeń i wartości związanych z wyglądem, postawiono hipotezę, że wtórne warunkowanie instrumentalne w formie negatywnego wzmocnienia służy do utrzymania nieprzystosowawczych zachowań i poznania.40
Integracja czynników w modelu przyczynowym
Próby zintegrowania tych ustaleń prowadzą do złożonego proponowanego modelu, który implikuje dysfunkcję mózgu i neurochemię w rozwoju BDD.41 Interakcje między tymi nieprawidłowo funkcjonującymi systemami mózgowymi, a także możliwe nieprawidłowości w systemach neuroprzekaźników/neurochemicznych, mogą przyczyniać się do wielu objawów BDD.42
Biorąc pod uwagę ograniczoną bazę badawczą, model ten, chociaż odzwierciedla dostępne dowody badawcze, służy przede wszystkim funkcji heurystycznej.43 Przyszłe badania powinny koncentrować się na lepszym zrozumieniu złożonych interakcji między tymi czynnikami w celu opracowania bardziej skutecznych strategii leczenia zaburzenia dysmorfii ciała.
Implikacje kliniczne
Zrozumienie etiologii BDD ma kluczowe znaczenie dla skutecznej diagnozy i leczenia. Zaburzenie dysmorfii ciała jest niedostatecznie rozpoznawane, a pacjenci często odwiedzają kliniki dermatologiczne i chirurgii plastycznej, aby naprawić swoje postrzegane wady.44
Zrozumienie cech BDD i kryteriów diagnostycznych we wszystkich specjalnościach opieki zdrowotnej pomaga zwiększyć świadomość i rozpoznanie tego stanu. Nieleczone BDD może prowadzić do ciężkiej depresji, a nawet myśli samobójczych i nie powinno być ignorowane.4546
Obecne podejścia do leczenia BDD obejmują terapię poznawczo-behawioralną dostosowaną specjalnie do zaburzenia dysmorfii ciała i/lub farmakoterapię z inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) lub klomipraminą, często w stosunkowo wysokich dawkach.47 Badania wykazują, że im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym większa szansa na kontrolowanie objawów i powrót do zdrowia.48
Chociaż nie ma leków zatwierdzonych przez FDA specjalnie do leczenia BDD, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) są uważane za leczenie pierwszego rzutu dla BDD.49 Leki te pomagają regulować poziom serotoniny, który może być zaburzony u osób z BDD.50
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.