Uszkodzenia nerwów obwodowych
Patofizjologia i mechanizm
Uszkodzenia nerwów obwodowych (UNO) obejmują neurapraksję, aksonotmezę i neurotmezę, różniące się stopniem uszkodzenia strukturalnego i rokowaniem. Mechanizmy urazów obejmują urazy mechaniczne, rozciągające, uciskowe, przecięcia, termiczne oraz choroby systemowe, z częstością występowania około 2,4% populacji. Degeneracja walleriańska rozpoczyna się w ciągu 24-48 godzin po urazie, angażując wzrost jonów Ca2+, aktywację proteaz i fagocytozę przez komórki Schwanna i makrofagi. Komórki Schwanna odgrywają kluczową rolę w regeneracji, tworząc pasma Büngera i wydzielając czynniki wzrostu (NGF, BDNF, NT-3, NT-4/5), które modulują plastyczność neuronów. Regeneracja aksonalna przebiega z prędkością 1-2 mm/dzień, a jej skuteczność zależy od integralności kanalików endoneurium, odległości uszkodzenia od ciała komórkowego oraz stanu narządu końcowego, który ulega atroficznym zmianom już po 3 tygodniach denerwacji. Odpowiedź zapalna jest dwufazowa: początkowo korzystna, usuwająca resztki i wspierająca czynniki neurotroficzne, ale przewlekła może pogarszać mikrośrodowisko nerwu poprzez nadmierną ekspresję cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-6, IL-1β).
- Patogeneza i mechanizmy uszkodzeń nerwów obwodowych
- Patofizjologia uszkodzeń nerwów obwodowych
- Procesy regeneracji nerwów obwodowych
- Mechanizmy regeneracji aksonalnej
- Czynniki wpływające na regenerację
- Szlaki sygnałowe w regeneracji nerwów
- Zmiany patofizjologiczne w różnych strukturach po urazie nerwu
- Specyficzne mechanizmy uszkodzeń nerwów obwodowych
- Mechanizmy urazów kompresyjnych
- Uszkodzenia nerwów związane z urazami postrzałowymi
- Jatrogeniczne uszkodzenia nerwów obwodowych
- Uszkodzenia nerwów związane z COVID-19
- Nowoczesne podejścia terapeutyczne w uszkodzeniach nerwów obwodowych
Patogeneza i mechanizmy uszkodzeń nerwów obwodowych
Uszkodzenia nerwów obwodowych (UNO) stanowią złożoną grupę zaburzeń o różnorodnych objawach klinicznych, których nasilenie zależy od stopnia uszkodzenia oraz rodzaju zajętych nerwów. Mimo znacznej wiedzy na temat mechanizmów uszkodzenia i regeneracji, wciąż brakuje skutecznych metod leczenia zapewniających pełny powrót funkcji. UNO dotykają około 2,4% populacji i mogą prowadzić do długotrwałej niepełnosprawności, znacznie obniżając jakość życia pacjentów, szczególnie młodych, którzy mogą cierpieć przez dziesiątki lat12.
Klasyfikacja uszkodzeń nerwów obwodowych
Najbardziej popularna klasyfikacja uszkodzeń nerwów opracowana przez Seddona i Sunderlanda wyróżnia trzy główne typy uszkodzeń34:
- Neurapraksja – najłagodniejsza forma uszkodzenia, polegająca na miejscowym uszkodzeniu osłonki mielinowej wokół aksonu, przy zachowaniu ciągłości aksonu i tkanki łącznej. Powoduje tymczasowe przerwanie przewodnictwa nerwowego i zazwyczaj ustępuje samoistnie w ciągu dni lub tygodni56.
- Aksonotmeza – poważniejsza forma uszkodzenia, obejmująca przerwanie ciągłości aksonu przy zachowaniu endoneurium, perineurium i epineurium. Prowadzi do degeneracji walleriańskiej dystalnej części aksonu, ale możliwa jest regeneracja wzdłuż zachowanych osłonek nerwowych. Proces regeneracji jest jednak długotrwały (miesiące) i pacjenci często nie osiągają pełnego powrotu funkcji78.
- Neurotmeza – najcięższa forma uszkodzenia, polegająca na całkowitym przerwaniu ciągłości nerwu wraz z tkankami łącznotkankowym. Bez interwencji chirurgicznej nie ma możliwości regeneracji i powrotu funkcji910.
Mechanizmy powstawania uszkodzeń
Uszkodzenia nerwów obwodowych mogą powstawać w wyniku różnych mechanizmów1112:
- Urazy mechaniczne – obejmują złamania, zwichnięcia, zmiażdżenia, które mogą powodować bezpośredni ucisk na nerw lub jego rozciągnięcie13.
- Urazy rozciągające – przy 8% wydłużeniu nerwu dochodzi do zmniejszenia mikrokrążenia o 50%, a przy 15% wydłużeniu przepływ krwi zostaje ograniczony o 80%14.
- Urazy uciskowe/zmiażdżeniowe – prowadzą do miejscowego niedokrwienia i zwiększonej przepuszczalności naczyń, powodując obrzęk endoneurium, co skutkuje zaburzeniami transportu aksonalnego i dysfunkcją nerwu15.
- Urazy przecięcia/laceracyjne – ostre przecięcia mają lepsze rokowanie niż urazy zmiażdżeniowe, ponieważ przerwana zostaje ciągłość nerwu, a nerw przestaje produkować neuroprzekaźniki16.
- Urazy wysokoenergetyczne – spowodowane wypadkami komunikacyjnymi czy ranami postrzałowymi17.
- Urazy termiczne i elektryczne – mogą prowadzić do martwicy tkanek18.
- Choroby systemowe – takie jak cukrzyca, zespół Guillaina-Barrégo, zespół cieśni nadgarstka, oraz choroby autoimmunologiczne (toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów, zespół Sjögrena)19.
Najczęstszym mechanizmem urazu nerwów obwodowych są przyległe złamania lub zwichnięcia (57,6%), następnie urazy tępe, rany szarpane i rany postrzałowe20.
Patofizjologia uszkodzeń nerwów obwodowych
Degeneracja walleriańska
Po urazie nerwu obwodowego dochodzi do degeneracji walleriańskiej, która jest kluczowym procesem tworzącym mikrośrodowisko sprzyjające odrastaniu aksonów i ponownemu unerwieniu21. Proces ten charakteryzuje się22:
- Ziarnistą dezintegracją cytoszkieletu w dystalnej części aksonu w ciągu 24-48 godzin po urazie23.
- W małych włóknach nerwowych dezintegracja aksoplazmy następuje w ciągu 24 godzin, a w większych włóknach – w ciągu 48 godzin24.
- Rozpad aksonu jest mediowany przez napływ jonów wapnia (Ca2+) i aktywację różnych proteaz aksonalnych, takich jak kalpaina, prowadzących do degradacji neurofilamentów, mitochondriów, siateczki endoplazmatycznej i cytoszkieletu aksonu25.
- Komórki Schwanna i makrofagi fagocytują uszkodzone komórki i resztki mieliny26.
Rola komórek Schwanna
Komórki Schwanna odgrywają kluczową rolę w procesie regeneracji nerwów obwodowych27:
- W odpowiedzi na uraz, komórki Schwanna ulegają reprogramowaniu komórkowemu i zmianom morfologicznym, aby promować regenerację nerwu i powrót funkcji28.
- Po uszkodzeniu aksonu, odróżnicowane komórki Schwanna proliferują wzdłuż pozostałych kanalików endoneurium macierzy zewnątrzkomórkowej, tworząc tzw. pasma Büngera, które służą jako rusztowanie dla regenerujących się aksonów2930.
- Komórki Schwanna wydzielają cytokiny i chemokiny, które rekrutują makrofagi i inne komórki immunologiczne do miejsca uszkodzenia3132.
- Produkują czynniki wzrostu, takie jak NGF (czynnik wzrostu nerwów), BDNF (neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego), NT-3 (neurotrofina-3) i NT-4/5 (neurotrofina-4/5), które odgrywają kluczową rolę w modulowaniu plastyczności neuronów i promowaniu regeneracji nerwów33.
Rola reakcji zapalnej
Odpowiedź zapalna jest kluczowym elementem regeneracji nerwów obwodowych34:
- Po urazie nerwu, makrofagi, neutrofile i inne komórki są mobilizowane i rekrutowane do miejsca urazu, aby fagocytować komórki martwicze i resztki mieliny35.
- We wczesnych stadiach degeneracji walleriańskiej, komórki Schwanna produkują głównie białko chemotaktyczne monocytów-1 (MCP-1), czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α), interleukinę-1 (IL-1) oraz cytokiny neurogenne, takie jak interleukina-6 (IL-6) i czynnik hamujący białaczkę (LIF)36.
- Makrofagi podlegają polaryzacji, która wpływa na proces regeneracji. Makrofagi M1 biorą udział w rozwoju neurozapalenia i bólu po UNO poprzez wysoką ekspresję cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-6, IL-1β). Makrofagi M2 są zwykle uważane za korzystne dla regeneracji nerwów po UNO37.
- Interakcja między makrofagami a komórkami Schwanna kontroluje odpowiedź zapalną i fagocytozę resztek mieliny w miejscu uszkodzenia, promując rozgałęzianie aksonów38.
- Układ dopełniacza, składający się z ponad 40 rozpuszczalnych i związanych z błoną komponentów, modulatorów i receptorów, przyczynia się do regeneracji po urazie, reguluje adaptacyjne odpowiedzi immunologiczne i ogranicza infekcje mikrobiologiczne39.
We wczesnych stadiach po urazie nerwu, stan zapalny jest korzystny, ponieważ usuwa resztki tkanek i zwiększa poziom czynników neurotroficznych. Jednak gdy odpowiedź zapalna utrzymuje się, komórki zapalne uwalniają duże ilości cytokin zapalnych, powodując dalsze uszkodzenie mikrośrodowiska, co nie sprzyja regeneracji nerwów, a nawet uszkadza zdrowe nerwy40.
Procesy regeneracji nerwów obwodowych
Mechanizmy regeneracji aksonalnej
Regeneracja aksonalna w obwodowym układzie nerwowym przebiega znacznie sprawniej niż w ośrodkowym układzie nerwowym, jednak nadal ma swoje ograniczenia41:
- Regeneracja nerwu obwodowego zachodzi z prędkością około 1-2 mm/dzień4243.
- Gdy narząd końcowy ulega denerwacji, ponowne unerwienie może nastąpić na dwa sposoby: poprzez rozgałęzianie boczne nieuszkodzonych aksonów lub regenerację uszkodzonego aksonu44.
- W urazach, gdzie uszkodzonych jest 20-30% aksonów, rozgałęzianie boczne jest głównym mechanizmem regeneracji. W urazach dotykających ponad 90% populacji aksonów w nerwie, głównym środkiem regeneracji jest regeneracja aksonalna45.
- Regeneracja aksonalna jest kierowana w stronę dystalnego końca nerwu przez gradient substancji dyfuzyjnych46.
- Błędnie skierowane pączki aksonalne mogą prowadzić do nieprawidłowych połączeń nerwowych47.
Czynniki wpływające na regenerację
Skuteczność regeneracji nerwów zależy od wielu czynników48:
- Obecność nienaruszonych kanalików endoneurium – gdy rurka endoneurium jest nienaruszona, obserwuje się większy sukces w ponownym unerwieniu przez regenerujący się akson, podczas gdy bez rurki endoneurium preferowane jest tworzenie nerwiaków4950.
- Odległość uszkodzenia od ciała komórkowego neuronu – im bardziej dystalne uszkodzenie w stosunku do neuronu, tym większe prawdopodobieństwo regeneracji, podczas gdy bardzo proksymalne zmiany, bliskie ciałom komórkowym neuronów, często wywołują zaprogramowaną śmierć komórek neuronowych51.
- Stan narządu końcowego – nawet jeśli zregenerowany akson jest w stanie dotrzeć do celu, dojrzewanie jest możliwe tylko wtedy, gdy narząd końcowy jest utrzymany. Włókna mięśniowe ulegają atrofii już 3 tygodnie po denerwacji, z odkładaniem się kolagenu w endomysium i perimysium52.
- Czas od urazu – regeneracja jest możliwa, gdy aksony dotrą do płytki motorycznej w ciągu 12-18 miesięcy od urazu. Po tym czasie płytka motoryczna ulega całkowitej degeneracji, co oznacza utratę możliwości reinnerwacji5354.
Szlaki sygnałowe w regeneracji nerwów
W procesie regeneracji nerwów obwodowych uczestniczy wiele szlaków sygnałowych55:
- Badania odpowiedzi na przecięcie aksonu wykazały, że uszkodzenie aksonu prowadzi do szybkiego wzrostu poziomu Ca2+ w aksonie, podczas gdy Ca2+ zwiększa aktywność cyklazy adenylanowej, wywołując produkcję cAMP56.
- Czynniki neurotroficzne, w tym NGF, BDNF, NT-3 i NT-4/5, odgrywają kluczową rolę w modulowaniu plastyczności neuronów i promowaniu naprawy nerwów oraz powrotu funkcji poprzez wiązanie się z receptorami kinazy tyrozynowej57.
- Receptor o wysokim powinowactwie NGF to kinaza receptora tropomiozyny A (TrkA). Wiązanie NGF aktywuje szlak ERK1/2-CREB-Trx-1, promując wzrost neurytów58.
- BDNF, jako czynnik wzrostu aksonów, czynnik przeżycia i modulator neuroprzekaźników w OUN, ma wysoką aktywność wiązania z kinazą receptora tropomiozyny B (TrkB). Szlak sygnałowy BDNF/TrkB odgrywa kluczową rolę w regulacji przeżycia neuronów, zmian strukturalnych i plastyczności59.
Zmiany patofizjologiczne w różnych strukturach po urazie nerwu
Zmiany w rdzeniu kręgowym
Po uszkodzeniu nerwu obwodowego dochodzi do zmian nie tylko w miejscu urazu, ale również w ośrodkowym układzie nerwowym, co może ograniczać regenerację uszkodzonego nerwu60:
- Apoptoza komórek i oderwanie synaptyczne w rogu przednim rdzenia kręgowego mogą zmniejszyć szybkość regeneracji nerwu6162.
- Zmiany patologiczne w rogu tylnym rdzenia kręgowego mogą modulować nieprawidłowości czuciowe po UNO. Można to zaobserwować w przypadkach ektopowego wyładowania zwoju korzenia grzbietowego prowadzącego do zwiększonej transmisji sygnałów bólowych6364.
- Uraz nerwu obwodowego wyzwala jałowe zapalenie w dystalnym nerwie i aksonowych zwojach korzeni grzbietowych (DRG). Granulocyty i prozapalne monocyty Ly6Chigh najpierw infiltrują nerw i szybko ustępują miejsca makrofagom Ly6Cnegative rozwiązującym stan zapalny65.
Zmiany w miejscu urazu
Miejsce urazu nerwu obwodowego jest również ważnym czynnikiem wpływającym na regenerację po UNO66:
- Po UNO, proksymalny koniec miejsca urazu wysyła pączki osiowe, aby unerwić zarówno skórę, jak i mięśnie w miejscu urazu67.
- Powolna szybkość regeneracji aksonu prowadzi do słabej regeneracji nerwu. Dlatego ponowne unerwienie skóry i mięśni w miejscu urazu przez proksymalny nerw może trwać długo6869.
- W urazach, które nie powodują całkowitego przerwania nerwu (nerwiaki w ciągłości) lub w nerwach, które zostały chirurgicznie zbliżone, istnieje możliwość regeneracji aksonalnej. Proces regeneracji wymaga odtworzenia dużych ilości lipidów i białek aksonalnych, których synteza zachodzi w ciele komórki nerwowej przed transportem w dół aksonu za pomocą przepływu aksoplazmatycznego70.
Zmiany w narządach docelowych
Z perspektywy narządów docelowych, długotrwała denerwacja może powodować poważne konsekwencje71:
- Atrofia odpowiedniego mięśnia szkieletowego72.
- Nieprawidłowa percepcja sensoryczna i hiperalgezja73.
- Ostatecznie utrata funkcji narządu docelowego7475.
- Płytki motoryczne muszą zostać ponownie unerwione w ciągu 18 miesięcy od urazu, aby funkcja została przywrócona76.
Specyficzne mechanizmy uszkodzeń nerwów obwodowych
Mechanizmy urazów kompresyjnych
Urazy kompresyjne nerwów nie zawsze są ujęte w powszechnie stosowanych schematach klasyfikacji. Niemniej jednak, nie ma wątpliwości, że większość kompresji nerwów obwodowych należy do ogólnej klasy neuropraksji, czyli urazów nerwów I stopnia, i zwykle występuje w miejscach, gdzie nerwy przechodzą przez wąskie otwory anatomiczne77.
Mikroskopia świetlna i elektronowa wykazuje, że w przewlekłych urazach kompresyjnych normalna morfologia nerwu i połączenia nerwowo-mięśniowe są nadal obecne. Obserwuje się jednak zdegradowaną, cieńszą osłonkę mielinową, o czym świadczy zwiększony współczynnik g i zmniejszona długość międzywęzłowa78.
Istnieją różne proponowane mechanizmy, które, jak się uważa, prowadzą do urazów kompresyjnych79:
- Zwężenie otworów prowadzi do zwiększonego ciśnienia w tym miejscu, uciskając naczynia krwionośne i prowadząc do niedokrwienia nerwu80.
- Przewlekły uraz kompresyjny był kiedyś uważany za łagodniejszą formę degeneracji walleriańskiej81.
- Rola makrofagów i ich czynników mitogennych, takich jak interleukiny, w promowaniu aktywności komórek Schwanna została zaproponowana, ale jest mało prawdopodobna, ponieważ komórki Schwanna są w stanie proliferować pod nieobecność makrofagów82.
- Nowsze badania wykazały, że sam stres ścinający może indukować demielinizację, proliferację i remielinizację komórek Schwanna83.
Uszkodzenia nerwów związane z urazami postrzałowymi
Rany postrzałowe (GSW) mogą powodować różne uszkodzenia nerwów obwodowych, od bezpośredniego przecięcia nerwu do neuropraksji wywołanej mechanizmem fali uderzeniowej balistycznej84.
Wciąż trwa debata na temat optymalnego czasu leczenia po urazach nerwów obwodowych w wyniku ran postrzałowych. Wczesna interwencja może zapobiec tworzeniu się gęstej tkanki bliznowatej i obrzęku śródnerwowego, prowadząc do poprawy wyników. Czas naprawy nerwu musi być brany pod uwagę, aby zoptymalizować wyniki pacjenta. Natychmiastowa interwencja może poprawić zdrowienie pacjenta, zapobiegając zapadaniu się rurek endoneurium potrzebnych do regeneracji nerwów, a także zmniejszając poziom denerwacji mięśniowej85.
Jatrogeniczne uszkodzenia nerwów obwodowych
Szacunki sugerują, że między 8% a 25,4% wszystkich uszkodzeń nerwów obwodowych może być bezpośrednią konsekwencją interwencji medycznej. Ortopedia jest specjalnością chirurgiczną, która wiąże się z najwyższym wskaźnikiem jatrogennych uszkodzeń nerwów obwodowych, co odzwierciedla charakter urazów i chorób w szkielecie osiowym i kończynach, chirurgiczną bliskość nerwów i techniki stosowane w rekonstrukcji chirurgicznej86.
Nerwy mogą zostać przypadkowo uszkodzone podczas operacji urazowych z powodu zniekształconej anatomii, trakcji przyłożonej do kończyny, odciągania tkanek miękkich, przez narzędzia elektryczne, oprzyrządowanie oraz z powodu zespołu przedziałów powięziowych. Elektywna chirurgia ortopedyczna niesie dodatkowe ryzyko związane z zwichnięciem stawu podczas chirurgii artroplastycznej, wydłużaniem kończyn, urazami termicznymi od cementu i bezpośrednimi urazami z blokad nerwów obwodowych87.
Uszkodzenia nerwów związane z COVID-19
W badaniu zdiagnozowano 66 uszkodzeń nerwów obwodowych u 34 pacjentów, którzy przeżyli ciężki przebieg COVID-19. Anatomiczny rozkład UNO sugeruje rolę sił mechanicznych, ponieważ lokalizacje te odzwierciedlają miejsca znane z podatności na urazy kompresyjne i/lub trakcyjne88.
Mechanizmy leżące u podstaw podatności na UNO w krytycznie ciężkim przebiegu COVID-19 są trudne do ustalenia, ale anatomiczny rozkład tych urazów wskazuje na siły mechaniczne, takie jak długotrwały nacisk na wypukłości kostne, prowadzące do uszkodzenia aksonów w wyniku miejscowego niedokrwienia89.
Nowoczesne podejścia terapeutyczne w uszkodzeniach nerwów obwodowych
Stymulacja elektryczna
Mechanizmy leżące u podstaw stosowania stymulacji elektrycznej w leczeniu UNO obejmują9091:
- Hamowanie oderwania synaptycznego.
- Przeciwdziałanie nadmiernej pobudliwości zwoju korzenia grzbietowego.
- Łagodzenie bólu neuropatycznego.
- Poprawę funkcji neurologicznych.
- Przyspieszenie regeneracji nerwów.
Zastosowanie stymulacji elektrycznej może zmieniać mikrośrodowisko w miejscu UNO i promować polaryzację makrofagów w kierunku makrofagów naprawczych poprzez zmianę sygnałów chemokinowych, co ostatecznie eliminuje reakcje zapalne i sprzyja regeneracji nerwów obwodowych92.
Terapia komórkowa
Podstawowe ograniczenia obecnych terapii to powolna regeneracja nerwów i niewystarczające wypełnianie dużych ubytków. Aby przezwyciężyć te ograniczenia, zaprojektowano terapię komórkową, mającą na celu dostarczenie komórek wspomagających do miejsca uszkodzenia w celu przyspieszenia regeneracji nerwów, co mogłoby zastąpić stosowanie wszystkich innych dostępnych terapii chirurgicznych93.
Najbardziej intensywnie badanym modelem terapeutycznym są komórki Schwanna, ale znaczące postępy osiągnięto również przy użyciu różnych typów komórek macierzystych. Idealne komórki używane do regeneracji nerwów powinny mieć następujące właściwości: łatwe pozyskiwanie, brak konieczności immunosupresji, zdolność do integracji z miejscem urazu i brak zdolności do tworzenia nowotworów94.
Stymulacja ultradźwiękowa
Ultradźwięki o niskiej intensytości i pulsacyjnym charakterze przyspieszają regenerację nerwu kulszowego po neurotomii u szczurów. Ultradźwięki mogą aktywować powierzchowne i głębokie struktury nerwowe oraz modulować aktywność neuronalną u ludzi, prowadząc do różnych odczuć ciepła, dotyku i bólu95.
Poziomy cytokin prozapalnych TNF-α, IL-1 i IL-17 w nerwie kulszowym były znacznie zmniejszone, podczas gdy poziomy cytokin przeciwzapalnych IL-4 i IL-10 były znacznie zwiększone pod wpływem stymulacji ultradźwiękowej96.
Stymulacja mechaniczna
Układ nerwowy znajduje się pod dynamicznym i ciągłym bodźcem rozciągania mechanicznego, co jest również bezpośrednim efektem ćwiczeń fizycznych i rehabilitacji ruchowej97.
Mechanoczułe kanały jonowe reprezentują rodzinę białek tworzących pory, kluczowych dla wykrywania wewnątrz- i zewnątrzkomórkowych bodźców mechanicznych (np. ciśnienia i rozciągania). Zwiększenie metabolizmu energetycznego komórek Schwanna przez rozciąganie mechaniczne może wyjaśniać mechanizm terapeutycznego działania ćwiczeń fizycznych i rozciągania mechanicznego na regenerację nerwów obwodowych98.
Nowe kierunki w chirurgii nerwów obwodowych
Przyszłość w uszkodzeniach nerwów obwodowych leży w maksymalizacji powrotu funkcji motorycznych i czuciowych po urazie nerwu. Strategie utrzymania połączenia nerwowo-mięśniowego są ważne dla umożliwienia ponownego unerwienia mięśni po przedłużonej denerwacji mięśni, a także zmniejszenia uszkodzeń ciała komórkowego99.
W przypadku urazów nerwów z dużymi ubytkami opisano przeszczepy allogeniczne nerwów. Jednak ze względu na zachorowalność związaną z immunosupresją, stosowanie alloprzeszczepu nerwu jest ściśle ograniczone do urazów, których nie można zrekonstruować w inny sposób. Trwają badania mające na celu zmniejszenie antygenowości alloprzeszczepu lub indukcję tolerancji na alloprzeszczep nerwu, a sukces w tych badaniach pozwoli na stosowanie alloprzeszczepów nerwów bez immunosupresji100.
Transfer nerwu umożliwia ponowne unerwienie zajętych mięśni poprzez przeniesienie możliwych do poświęcenia pęczków ruchowych ze zdrowego nerwu dawcy w pobliżu mięśnia docelowego do gałęzi ruchowych uszkodzonego nerwu, przekształcając tym samym proksymalne uszkodzenie w dystalne. Zaletami tej metody są krótszy dystans reinnerwacji i skrócony czas reinnerwacji, przy jednoczesnym jasnym określeniu, które donorowe pęczki ruchowe (rzadziej czuciowe) są przypisane do których pęczków odbiorczych101.
Transfery nerwów powinny być stosowane, gdy rekonstrukcja nerwu nie jest możliwa lub mało prawdopodobne jest jej powodzenie. Jakość dowodów jest znacznie obniżona przez jakość uwzględnionych badań, znaczną zmienność w czasie obserwacji i bardzo różne wielkości grup. Dlatego można jedynie zgłosić tendencję do lepszych wyników po przeszczepie nerwu w przypadku rekonstrukcji zgięcia łokcia102.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.