Przepuklina
Epidemiologia
Przepukliny stanowią istotny problem zdrowotny o globalnym zasięgu, z 32,53 milionami przypadków w 2019 roku, co oznacza wzrost o 36% od 1990 roku. Przepukliny pachwinowe dominują, stanowiąc około 75% wszystkich przepuklin ściany brzucha, z ryzykiem wystąpienia u mężczyzn na poziomie około 25%, a u kobiet poniżej 2%. Przepukliny pośrednie pachwinowe są pięciokrotnie częstsze niż bezpośrednie, a przepukliny udowe, choć stanowią tylko 3-5% przepuklin pachwinowych, przeważają u kobiet (70%). Przepukliny pępkowe i pooperacyjne stanowią odpowiednio około 14% i 10% wszystkich przepuklin, z wyższą częstością u osób pochodzenia afrykańskiego i kobiet. Czynniki ryzyka obejmują płeć męską, wiek (szczyty zachorowań w 5. i po 70. roku życia), czynniki dziedziczne, aktywność fizyczną, dysplazję tkanki łącznej, historię prostatektomii oraz niski BMI. Częstość nawrotów po naprawie przepukliny pachwinowej wynosi 3-8%, z istotnym wpływem doświadczenia chirurga, techniki operacyjnej (preferowana naprawa z użyciem siatki), otyłości i palenia tytoniu.
Przepuklina – Epidemiologia i nadzór
Przepukliny stanowią jedno z najczęstszych schorzeń chirurgicznych na świecie, dotykając znacznej części populacji. Na podstawie badań epidemiologicznych szacuje się, że w 2013 roku około 25 milionów ludzi na całym świecie cierpiało z powodu przepuklin, a koszty opieki zdrowotnej związane z przepuklinami ściany brzucha wynoszą rocznie około 2,5-3 miliardów dolarów.1 Globalnie w 2019 roku odnotowano 32,53 miliona przypadków przepuklin pachwinowych, udowych i brzusznych, co stanowi wzrost o 36% w porównaniu z rokiem 1990.2 W tym samym roku zanotowano 13,02 miliona nowych przypadków tych przepuklin, co oznacza wzrost o 63,67% w porównaniu z 1990 rokiem.3
Globalne rozpowszechnienie przepuklin
Przepukliny pachwinowe są najczęstszym typem przepuklin, stanowiąc około 75% wszystkich przepuklin ściany brzucha.45 Ryzyko wystąpienia przepukliny pachwinowej w ciągu życia wynosi około 25% u mężczyzn i mniej niż 2% u kobiet.67 Szacuje się, że na przepuklinę pachwinową cierpi 27-43% mężczyzn i 3-6% kobiet.89
Przepukliny pośrednie pachwinowe stanowią około 50% wszystkich przepuklin, a przepukliny bezpośrednie około 25%.10 Przepukliny pośrednie są pięciokrotnie częstsze niż bezpośrednie i siedmiokrotnie częstsze u mężczyzn, co wynika z przetrwania wyrostka pochwowego podczas zstępowania jąder.11 Przepukliny pachwinowe bezpośrednie są rzadsze (około 25-30% przepuklin pachwinowych) i występują zwykle u mężczyzn powyżej 40 roku życia.12
Przepukliny udowe stanowią jedynie 3-5% wszystkich przepuklin pachwinowych, ale są znacznie częstsze u kobiet, które stanowią około 70% przypadków tego typu przepuklin.1314 Szacuje się, że stanowią one 2-8% wszystkich przepuklin pachwinowych.15
Przepukliny pępkowe stanowią około 14% wszystkich przepuklin i są znacznie częstsze u osób pochodzenia afrykańskiego – występują ośmiokrotnie częściej u niemowląt czarnoskórych niż u białych.1617
Przepukliny pooperacyjne (wentralne) stanowią około 10% wszystkich przepuklin, przy czym stosunek kobiet do mężczyzn wynosi 2:1.18 Występują one u około 10-15% pacjentów z wcześniejszym nacięciem brzusznym.19
Rozkład wiekowy i płciowy
Częstość występowania przepuklin pachwinowych ma rozkład dwumodalny, z pierwszym szczytem około 5 roku życia i drugim po 70 roku życia.20 Częstość występowania wszystkich typów przepuklin rośnie z wiekiem.21 Przepukliny pośrednie zwykle ujawniają się w pierwszym roku życia, ale mogą pojawić się dopiero w średnim lub starszym wieku.22
Mężczyźni są znacznie częściej dotknięci przepuklinami pachwinowymi niż kobiety, przy czym stosunek mężczyzn do kobiet wynosi od 7:1 do 9:1.232425 Przepukliny udowe natomiast częściej dotykają kobiety, ze stosunkiem kobiet do mężczyzn wynoszącym około 5:1.26
U dzieci przepukliny pachwinowe występują z częstością około 4,5%, przy czym są znacznie częstsze u wcześniaków niż u niemowląt urodzonych o czasie – rozwijają się u 13% niemowląt urodzonych przed 32 tygodniem ciąży.27 Według innego badania, skumulowana częstość występowania przepukliny pachwinowej od urodzenia do 15 roku życia wynosi 6,62% u chłopców i 0,74% u dziewcząt.28
Regionalne różnice w epidemiologii
Badanie Global Burden of Disease 2019 wykazało, że chociaż globalna liczba przypadków przepuklin wzrosła, to standaryzowane względem wieku wskaźniki zapadalności i chorobowości stopniowo spadały w latach 1990-2019.29 Jednakże w Centralnej Afryce Subsaharyjskiej odnotowano znaczny wzrost standaryzowanych względem wieku wskaźników zapadalności i chorobowości.30
Większe obciążenie przepuklinami obserwuje się u mężczyzn, osób starszych oraz w krajach o niskich i średnich dochodach, takich jak Indie i Chiny.31 Przepukliny rozworu przełykowego występują najczęściej w wysoko rozwiniętych krajach Ameryki Północnej i Europy Zachodniej, a najrzadziej w populacjach afrykańskich i wschodnich.32
W Stanach Zjednoczonych rocznie diagnozuje się około 1,6 miliona przepuklin pachwinowych, a 500 000 poddawanych jest operacyjnej naprawie.33 Na całym świecie rocznie przeprowadza się około 20 milionów operacji naprawczych przepuklin pachwinowych.34
Czynniki ryzyka przepuklin
Głównymi czynnikami ryzyka rozwoju przepuklin pachwinowych są:3536
- Płeć męska (stosunek mężczyzn do kobiet wynosi około 1:7)
- Czynniki dziedziczne (szczególnie istotne u kobiet)
- Aktywność fizyczna (bardziej znacząca u mężczyzn)
- Wiek (szczyt występowania przepuklin przypada na 5 rok życia oraz 70-80 lat)
- Wrodzona lub nabyta dysplazja tkanki łącznej
- Historia prostatektomii
- Niski wskaźnik masy ciała (BMI)
Dodatkowymi czynnikami ryzyka są przewlekłe zaparcia, zespół Ehlersa-Danlosa i prostatektomia.39 Badanie przeprowadzone w Pakistanie wykazało, że do czynników predysponujących należą: wodobrzusze (1,3%), problemy z prostatą (20,4%), przewlekły kaszel (50%), wcześniejsze operacje (8,8%), przewlekłe zaparcia (18,4%) i otyłość (1,3%).40
Dla przepuklin pooperacyjnych czynnikami ryzyka są: infekcje ran, otyłość oraz typ nacięcia, przy czym nacięcia pośrodkowe mają najwyższą częstość występowania przepuklin pooperacyjnych (3-20%).41 Ryzyko przepukliny pooperacyjnej jest wyższe dla nacięć pośrodkowych niż poprzecznych (względne ryzyko 1,77) i przyśrodkowych (względne ryzyko 3,41).42
Nawroty przepuklin
Częstość nawrotów po naprawie przepukliny pachwinowej wynosi 3-8%.43 Czynniki związane z nawrotem przepukliny obejmują:4445
- Doświadczenie chirurga (chirurdzy doświadczeni i wykonujący więcej niż pięć zabiegów rocznie mają mniej nawrotów)
- Technika operacyjna (naprawa z użyciem siatki daje mniej nawrotów niż naprawa anatomiczna)
- Otyłość
- Palenie tytoniu
W badaniu przeprowadzonym w środowisku o ograniczonych zasobach, częstość nawrotów po naprawie przepukliny pachwinowej wynosiła 2,3%, a główne czynniki predykcyjne nawrotu to otyłość, zakażenie rany i brak użycia siatki przy naprawie.4849
Nadzór i monitorowanie przepuklin
W ostatnich latach podkreśla się znaczenie długoterminowego monitorowania po naprawach przepuklin w celu oceny wyników leczenia.50 Nowe przepisy w Europie wymagają większej ilości danych przedrynkowych i ciągłego nadzoru porynkowego, które mają być w pełni wdrożone do 2022 roku.51
Najbardziej zaawansowanym i wysokiej jakości rejestrem przepuklin brzusznych na świecie jest Duńska Baza Danych Przepuklin (DHD), która obejmuje prawie wszystkie przepukliny brzuszne (pępkowe, nadbrzuszne, pooperacyjne i okołostomijne) leczone w Danii i systematycznie ocenia dane dotyczące krótkoterminowych wyników.5253
Belgijska Sekcja Chirurgii Ściany Brzucha (BSAWS) również zdecydowała się opracować porównywalny mechanizm kontroli jakości, w ścisłej współpracy z Duńską Bazą Danych Przepuklin i belgijskimi władzami ds. zdrowia.54 Dane te będą wykorzystywane w zaawansowanych analizach uczenia maszynowego w celu oceny wydajności siatki i opracowania modeli predykcyjnych dla wyników zgłaszanych przez pacjentów.55
Przepukliny w populacjach specjalnych
Badanie przeprowadzone wśród czynnych członków służby wojskowej w USA wykazało, że ogólny wskaźnik zapadalności na przepukliny pachwinowe wynosił 34,3 na 10 000 osobolat w latach 2010-2019.5657 Wyższe wskaźniki odnotowano u starszych członków służby, mężczyzn, białych nie-Latynosów i osób wykonujących zawody związane z walką.5859
Przepukliny przeponowe wrodzone są rzadkim schorzeniem wrodzonym, występującym z częstością od 1 na 2000 do 1 na 15 000 urodzeń.6061 Ze względu na ustawodawstwo zakazujące przerywania ciąży w Irlandii, sugerowano możliwość zwiększonej częstości występowania przepuklin przeponowych wrodzonych w tym kraju.62
W Ghanie przepuklina pachwinowa jest bardzo częstą przyczyną znacznej zachorowalności i istotnej śmiertelności, szczególnie w społecznościach wiejskich.63 Dostęp do operacji naprawczych przepuklin jest tam ograniczony przez edukację pacjentów, koszty opieki zdrowotnej i możliwości placówek opieki zdrowotnej.64
Projekcje i trendy przyszłe
Przewidywania do 2030 roku wskazują na wzrost częstości występowania przepuklin, szczególnie wśród mężczyzn, przy jednoczesnym oczekiwanym spadku standaryzowanych względem wieku wskaźników umieralności i lat życia skorygowanych niepełnosprawnością.6566
Badania wykazały ujemną zależność między wskaźnikiem rozwoju społeczno-demograficznego (SDI) a wynikami zdrowotnymi związanymi z przepuklinami, szczególnie w odniesieniu do zgonów i lat życia skorygowanych niepełnosprawnością, podkreślając korzystny wpływ wyższych SDI na zmniejszenie śmiertelności i zachorowalności z powodu przepuklin.67
Wyzwania i potrzeby w nadzorze nad przepuklinami
Mimo postępów w chirurgii przepuklin, nadal istnieje potrzeba dalszych badań w celu lepszego zrozumienia etiologii i leczenia przepuklin.68 Jest to kluczowe dla opłacalnej opieki zdrowotnej.69
W krajach Afryki Subsaharyjskiej opóźnione leczenie z powodu różnych czynników prowadzi do znacznej zachorowalności i śmiertelności, szczególnie w społecznościach wiejskich.70 Jednakże liczba powikłanych przepuklin w Afryce została zmniejszona dzięki środkom wspierającym, takim jak promocja chirurgii wiejskiej i ambulatoryjnej.71
Aby zmniejszyć obciążenie przepuklinami pachwinowymi, udowymi i brzusznymi, potrzebne są większe wysiłki w zakresie zarządzania przepuklinami, takie jak zapewnienie bezpiecznego leczenia chirurgicznego przepuklin dla mężczyzn, osób starszych i krajów o niskich i średnich dochodach.72
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.