Infekcje przenoszone drogą płciową
Epidemiologia
Infekcje przenoszone drogą płciową (STI) stanowią poważne wyzwanie zdrowia publicznego globalnie, z ponad 374 milionami nowych zakażeń rocznie obejmujących chlamydię, rzeżączkę, kiłę i rzęsistkowicę. W USA w 2023 roku odnotowano ponad 2,4 miliona przypadków STI, z chlamydią jako najczęściej zgłaszaną (1 648 568 przypadków, 496/100 000 osób), podczas gdy rzeżączka wykazała spadek o 7%, a kiła pierwotna i wtórna spadły o 10%. W Europie obserwuje się wzrost rzeżączki o 31% i kiły o 13% w 2023 roku. Szczególnie niepokojący jest wzrost kiły wrodzonej w USA, z 3755 przypadkami w 2022 roku (wzrost o 937% w dekadzie). Epidemiologia STI wykazuje wyraźne różnice demograficzne i geograficzne, z najwyższą zapadalnością w grupie wiekowej 15-34 lat oraz znaczącymi dysproporcjami etnicznymi. Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, zwłaszcza w Neisseria gonorrhoeae, stanowi rosnące zagrożenie, co podkreśla konieczność wzmocnienia nadzoru i monitorowania oporności.
- Epidemiologia infekcji przenoszonych drogą płciową
- Globalne systemy nadzoru nad STI
- Systemy nadzoru w poszczególnych krajach
- Wpływ pandemii COVID-19 na nadzór nad STI
- Nadzór nad opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe
- Wyzwania i perspektywy w nadzorze nad STI
- Integracja nadzoru STI z innymi systemami zdrowia publicznego
- Wykorzystanie danych nadzoru do kształtowania polityki i praktyki
- Informowanie o interwencjach w zakresie zdrowia publicznego
- Wspieranie celów narodowych i międzynarodowych
- Wspieranie planowania programów i alokacji zasobów
- Wnioski i przyszłe kierunki
Epidemiologia infekcji przenoszonych drogą płciową
Infekcje przenoszone drogą płciową (STI) stanowią istotny problem zdrowia publicznego na całym świecie. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), każdego dnia na świecie dochodzi do ponad 1 miliona nowych zakażeń STI wśród osób w wieku 15-49 lat, przy czym większość z nich przebiega bezobjawowo1. Globalne dane epidemiologiczne wskazują, że w 2020 roku na całym świecie wystąpiło szacunkowo 374 miliony nowych zakażeń jedną z czterech uleczalnych STI: chlamydią, rzeżączką, kiłą i rzęsistkowicą23.
Szczegółowe dane dla poszczególnych infekcji pokazują, że w 2022 roku około 8 milionów dorosłych między 15 a 49 rokiem życia było zakażonych kiłą4. Ponad 500 milionów osób w wieku 15-49 lat szacunkowo jest zakażonych wirusem opryszczki typu 1 lub 2 (HSV)5. Z kolei zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) jest związane z ponad 311 000 zgonów z powodu raka szyjki macicy rocznie6.
Tendencje epidemiologiczne w Stanach Zjednoczonych
W Stanach Zjednoczonych w 2023 roku odnotowano ponad 2,4 miliona zgłoszonych przypadków STI7. Pomimo tej wysokiej liczby, najnowsze dane sugerują, że epidemia może zwalniać tempo. Zakażenia rzeżączką spadły drugi rok z rzędu, zmniejszając się o 7% w porównaniu z 2022 rokiem, osiągając poziom poniżej tego sprzed pandemii COVID-198. W przypadku kiły całkowity wzrost wyniósł tylko 1% po latach dwucyfrowych wzrostów9. Co więcej, kiła pierwotna i wtórna (najbardziej zakaźne stadia) odnotowała spadek po raz pierwszy od ponad dwóch dekad – o 10% od 2022 roku1011.
Dane z lat 2018-2022 pokazują jednak niepokojący trend dla kiły – wzrost o prawie 80% do ponad 207 000 przypadków12. Szczególnie alarmujący jest wzrost przypadków kiły wrodzonej u noworodków – w 2022 roku zgłoszono 3755 przypadków, co stanowi wzrost o 937% w ciągu ostatniej dekady13. W 2023 roku wzrost przypadków kiły wrodzonej spowolnił do 3% w skali kraju, w porównaniu z 30% rocznymi wzrostami w poprzednich latach14.
Według Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC), chlamydia pozostaje najczęściej zgłaszaną STI w Stanach Zjednoczonych, z ponad 1,6 miliona przypadków w 2021 roku (496 przypadków na 100 000 osób)15. W 2023 roku liczba przypadków chlamydii wyniosła 1 648 568, a wskaźniki pozostały stabilne1617.
Różnice demograficzne i geograficzne
Dane epidemiologiczne wskazują na znaczące różnice w rozpowszechnieniu STI w zależności od czynników demograficznych i geograficznych. W Stanach Zjednoczonych wskaźniki STI są najwyższe wśród młodych dorosłych w wieku 20-34 lat, a prawie połowa (46%) wszystkich nowych zakażeń STI występuje wśród osób w wieku 15-24 lat18.
Istnieją również wyraźne dysproporcje etniczne i rasowe. Kiła (w tym kiła wrodzona) występuje najczęściej wśród rdzennych Amerykanów i rdzennych mieszkańców Alaski. Z kolei wskaźniki rzeżączki i chlamydii są najwyższe wśród Afroamerykanów19.
Geograficznie, w 2021 roku pięć stanów z najwyższymi łącznymi wskaźnikami przypadków chlamydii, rzeżączki i kiły na 100 000 osób to Mississippi, Luizjana, Alaska, Karolina Południowa i Dakota Południowa20.
Globalne systemy nadzoru nad STI
Skuteczny nadzór nad zakażeniami przenoszonymi drogą płciową jest kluczowym elementem globalnych i krajowych strategii zdrowia publicznego. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opracowała ramy, cele i działania priorytetowe dla nadzoru nad STI na poziomie krajowym i globalnym21.
WHO zaleca cztery komponenty nadzoru nad STI na poziomie krajowym:
- Raportowanie przypadków klinicznych
- Badania rozpowszechnienia infekcji
- Ocena etiologii zespołów STI
- Monitorowanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe22
Globalne raportowanie i szacowanie STI przez WHO wykorzystuje obecnie trzy systemy:
- Globalny System Monitorowania AIDS (dawniej Globalny System Raportowania Postępu w Zwalczaniu AIDS – GARPR)
- Narzędzie szacunkowe Spectrum-STI
- Program Nadzoru nad Opornością Rzeżączki na Środki Przeciwdrobnoustrojowe (GASP)23
Dane z nadzoru raportowane przez te systemy mogą być wykorzystywane do monitorowania i ulepszania interwencji profilaktycznych oraz do kierowania zasobami w celu poprawy usług związanych z STI i zmniejszenia zachorowalności24.
Globalna strategia i cele WHO
Globalna Strategia Sektora Zdrowia WHO w sprawie STI na lata 2016-2021 zawiera następujące cele do osiągnięcia do 2030 roku:
- 90% redukcja zapadalności na kiłę
- 90% redukcja zapadalności na rzeżączkę
- 50 lub mniej przypadków kiły wrodzonej na 100 000 żywych urodzeń w 80% krajów2526
Te ambitne cele wymagają wzmocnionych systemów nadzoru dla monitorowania postępów. WHO prowadzi globalny nadzór nad opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe w przypadku rzeżączki, zbierając dane dotyczące proporcji opornych organizmów z prawie 60 krajów27. Oporność na leki stanowi poważne zagrożenie dla zmniejszenia obciążenia STI na całym świecie28.
WHO aktywnie wspiera kraje zainteresowane:
- Poprawą gromadzenia danych o STI i raportowania przez Globalny System Monitorowania AIDS
- Rozszerzaniem możliwości laboratoryjnych poprzez GASP
- Generowaniem krajowych szacunków przy użyciu narzędzia Spectrum-STI29
Wyzwania w globalnym nadzorze nad STI
Pomimo wysiłków na rzecz wzmocnienia nadzoru nad STI, występuje wiele wyzwań. Obecnie większość krajowego nadzoru nad STI opiera się na monitorowaniu przypadków klinicznych typowych zespołów STI, takich jak wydzielina z cewki moczowej i choroba wrzodowa narządów płciowych30. Zaleca się, aby krajowe raportowanie przypadków obejmowało kiłę, rzeżączkę, wydzielinę z cewki moczowej i chorobę wrzodową narządów płciowych, najlepiej z danymi podzielonymi według płci i wieku31.
Wyzwania w zwiększaniu nadzoru nad STI są liczne i obejmują:
- Ograniczone zasoby finansowe i ludzkie
- Niewystarczające możliwości laboratoryjne
- Niekompletne systemy raportowania
- Stygmatyzację związaną z badaniami STI
- Trudności w dotarciu do zmarginalizowanych populacji32
Poprawa nadzoru nad STI zależy od możliwości zabezpieczenia finansowania, wdrożenia nowych technologii i narzędzi oraz powiązania z innymi systemami zdrowotnymi33.
Systemy nadzoru w poszczególnych krajach
Różne kraje rozwinęły własne systemy nadzoru nad STI dostosowane do ich potrzeb i zasobów. Poniżej przedstawiono przykłady krajowych systemów nadzoru.
Stany Zjednoczone
W Stanach Zjednoczonych system nadzoru nad STI jest koordynowany przez Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC). Narodowy System Nadzoru nad STD CDC jest głównym źródłem monitorowania trendów STI w Stanach Zjednoczonych34. System ten gromadzi dane dotyczące trzech najczęściej zgłaszanych chorób przenoszonych drogą płciową: chlamydii, rzeżączki i kiły, w tym kiły wrodzonej35.
CDC publikuje coroczny raport „Sexually Transmitted Infections Surveillance”, który prezentuje statystyki i trendy dla STI w Stanach Zjednoczonych. Ten roczny raport służy jako dokument referencyjny dla decydentów, zarządzających programami, planistów zdrowotnych, badaczy i innych osób zainteresowanych konsekwencjami tych chorób dla zdrowia publicznego36.
Dodatkowo, CDC za pośrednictwem Narodowego Stowarzyszenia Urzędników Zdrowia Hrabstw i Miast (NACCHO) prowadzi działania mające na celu wzmocnienie systemów nadzoru nad STI, w tym automatyczne raportowanie i eksplorację nowych źródeł danych37.
Kanada
W Kanadzie Agencja Zdrowia Publicznego Kanady (PHAC) prowadzi nadzór nad STI. System obejmuje m.in. wzmocniony nadzór nad opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe rzeżączki (ESAG)38 oraz regularne raporty na temat nadzoru nad zakażeniami przenoszonymi drogą płciową39.
Dane kanadyjskie wskazują na rosnące trendy w przypadku chlamydii, rzeżączki i kiły w okresie 2012-2021. W 2021 roku zgłoszono 104 426 przypadków chlamydii, co daje wskaźnik 273,2 przypadków na 100 000 osób. W tym samym roku odnotowano 32 192 przypadki rzeżączki (84,2 na 100 000) oraz 11 540 przypadków kiły zakaźnej (30,2 na 100 000)4041.
Europa
W Europie nadzór nad STI jest koordynowany przez Europejskie Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC). ECDC koordynuje nadzór epidemiologiczny nad STI w Unii Europejskiej od 2009 roku42.
Najnowsze raporty epidemiologiczne ECDC wskazują na ciągły wzrost liczby STI w całej Europie w 2023 roku. W 2023 roku w krajach UE/EOG zgłoszono prawie 100 000 potwierdzonych przypadków rzeżączki, co oznacza 31% wzrost w porównaniu z 2022 rokiem i ponad 300% wzrost w porównaniu z 2014 rokiem43.
Przypadki kiły również nadal rosną. W 2023 roku w 29 krajach UE/EOG zgłoszono 41 051 potwierdzonych przypadków, co stanowi 13% wzrost w porównaniu z 2022 rokiem i podwojenie w porównaniu z 2014 rokiem44.
Chlamydia pozostaje najczęściej zgłaszaną bakteryjną STI w Europie, pomimo spowolnienia wzrostu liczby zgłoszeń w 2023 roku45.
Wielka Brytania
W Wielkiej Brytanii UK Health Security Agency (UKHSA) gromadzi dane na temat wszystkich diagnoz STI wykonanych w placówkach zdrowia seksualnego w Anglii. Te informacje obejmują trendy w diagnozach STI, a także liczbę i wskaźniki diagnoz według charakterystyk demograficznych i regionów zdrowia publicznego UKHSA46.
Dane na poziomie lokalnych organów władzy są dostępne w Profilach Zdrowia Seksualnego i Reprodukcyjnego. Praktyka statystyczna UKHSA jest regulowana przez Urząd Regulacji Statystyki (OSR), który ustala standardy wiarygodności, jakości i wartości w Kodeksie Praktyk Statystycznych47.
Wpływ pandemii COVID-19 na nadzór nad STI
Pandemia COVID-19 miała znaczący wpływ na systemy nadzoru nad STI na całym świecie, powodując zakłócenia w zgłaszaniu przypadków i dostępie do testów. Trendy w danych dotyczących STI zbieranych podczas pandemii powinny być interpretowane z ostrożnością48.
Badanie przeprowadzone w Katalonii w Hiszpanii wykazało, że od początku pandemii COVID-19 liczba zgłoszonych przypadków STI była o 51% niższa niż oczekiwano, osiągając średnio 56% podczas lockdownu (50% i 45% podczas faz deeskalacji i nowej normalności). Maksymalny spadek wyniósł 72% dla chlamydii, a minimalny 22% dla kiły49.
Badanie wykazało również, że STI były rzadziej zgłaszane u kobiet, osób mieszkających na obszarach bardziej pozbawionych dostępu do opieki zdrowotnej, osób bez wcześniejszych epizodów STI w ciągu ostatnich trzech lat oraz osób bez zakażenia HIV5051.
Autorzy badania zauważyli, że gwałtowny spadek zgłoszeń STI utrzymywał się prawie pięć miesięcy po rozpoczęciu lockdownu, co trudno wyjaśnić bez znaczącego niedodiagnozowania i niedostatecznego zgłaszania przypadków. Stopniowy wzrost liczby zgłaszanych przypadków STI po lockdownie może wskazywać na możliwość, że lockdowny nie całkowicie zakłóciły transmisję STI52.
W związku z tym istnieje pilna potrzeba wzmocnienia programów i usług diagnostycznych STI/HIV, a także nadzoru, ponieważ pandemia może maskować rzeczywistą skalę już opisanego ponownego pojawienia się STI w większości krajów europejskich5354.
Nadzór nad opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe
Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) stanowi poważne zagrożenie dla globalnych wysiłków na rzecz kontroli STI. WHO prowadzi globalny monitoring AMR w odniesieniu do rzeżączki, co stanowi kluczowy element nadzoru nad STI55.
Program Nadzoru nad Opornością Rzeżączki na Środki Przeciwdrobnoustrojowe (GASP) został ustanowiony w celu monitorowania trendów w podatności szczepów N. gonorrhoeae na środki przeciwdrobnoustrojowe56. WHO gromadzi dane dotyczące proporcji opornych organizmów z prawie 60 krajów57.
ECDC aktywnie monitoruje trendy AMR w Neisseria gonorrhoea i współpracuje z krajami w celu wzmocnienia nadzoru i wdrożenia strategii zwalczania oporności58.
Retrospektywne badanie nadzoru genomowego przeprowadzone przez ECDC porównało oporną na środki przeciwdrobnoustrojowe Neisseria gonorrhoeae w Europie w 2020 roku z danymi z 2013 i 2018 roku. Badania te dostarczają cennych informacji na temat ewolucji oporności i pomagają w opracowaniu skutecznych strategii leczenia59.
Wyzwania i perspektywy w nadzorze nad STI
Pomimo znaczących postępów w systemach nadzoru nad STI, nadal istnieją liczne wyzwania, które utrudniają pełne zrozumienie epidemiologii tych infekcji i skuteczne reagowanie na nie.
Ograniczenia istniejących systemów nadzoru
Kraje z systemami nadzoru nad STI często polegają na raportowaniu przypadków STI lub zespołów STI w celu oszacowania krajowej zapadalności. Jednak raportowanie przypadków drastycznie niedoszacowuje obciążenie STI z powodu bezobjawowego charakteru infekcji, ograniczonego dostępu do opieki dla osób z objawami i ograniczonego raportowania przez dostawców usług medycznych. Z tych powodów samo raportowanie przypadków nie byłoby wiarygodną miarą krajowego obciążenia STI60.
Ideałem byłoby, gdyby lekarze, urzędnicy zdrowia publicznego, liderzy polityczni, międzynarodowe i regionalne organizacje opieki zdrowotnej oraz inni pracownicy służby zdrowia mieli scentralizowany system gromadzenia danych do analizy i pełnej oceny zapadalności, dystrybucji, progresji i leczenia wszystkich STI61.
Innowacyjne podejścia do nadzoru
Krajowa, regionalna i globalna zapadalność i częstość występowania mogą być uzyskane z podłużnych badań częstości występowania STI przy użyciu standardowych metod. Badania częstości występowania STI wśród ogólnych i wysokiego ryzyka grup populacyjnych mężczyzn i kobiet mogą być przeprowadzane jako część populacyjnych badań zdrowotnych, takich jak te przeprowadzane dla HIV, lub w powiązaniu z innymi badaniami zdrowotnymi lub usługami zdrowotnymi62.
Ponieważ STI nie są równomiernie rozpowszechnione wśród aktywnych seksualnie populacji, a nieproporcjonalnie większe obciążenie epidemią STI/HIV występuje w niektórych kluczowych podgrupach populacji, takich jak mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami i pracownicy seksualni, uzasadniony jest specjalistyczny nadzór i dostosowane kulturowo programy ukierunkowane na STI wśród tych populacji63.
Regularne oceny częstości występowania STI mogą identyfikować kluczowe populacje, które mogą skorzystać z wdrożenia skutecznych interwencji STI, a ponadto dostarczać dowodów na ich wpływ64.
Priorytety na przyszłość
Oczywiste jest z ostatnich globalnych i regionalnych szacunków STI, że niezbędne wsparcie interesariuszy, adwokacja i inwestycje zarówno krajowe, jak i międzynarodowe dla wsparcia programów STI i wysiłków nadzoru nie zostały zrealizowane. Podczas gdy obciążenie występującymi i nowymi przypadkami STI wzrasta, adwokacja na rzecz kontroli tych infekcji osłabła65.
Transformacja i wzmocnienie nadzoru nad STI i usług klinicznych może służyć jako kamień węgielny dla adwokacji i inwestycji w profilaktykę i kontrolę STI. Dostosowanie programów kontroli STI obok profilaktyki HIV i wirusowego zapalenia wątroby poprzez powiązane strategie WHO oferuje ramy integracji, jednak usługi kliniczne i nadzór nad STI nadal pozostają w tyle66.
ECDC podkreśla znaczenie proaktywnych środków w celu rozwiązania problemu rosnących wskaźników STI. Wczesne wykrywanie i leczenie są niezbędne, aby zapobiec dalszej transmisji i potencjalnym powikłaniom67.
Integracja nadzoru STI z innymi systemami zdrowia publicznego
Integracja systemów nadzoru nad STI z innymi systemami zdrowia publicznego, szczególnie tymi związanymi z HIV, wirusowym zapaleniem wątroby i gruźlicą, oferuje znaczące korzyści dla całościowego podejścia do zdrowia publicznego.
Powiązania między HIV i STI
STI mają bezpośredni wpływ na zdrowie seksualne i reprodukcyjne na całym świecie poprzez stygmatyzację, niepłodność, nowotwory i powikłania ciąży oraz mogą zwiększać ryzyko zakażenia HIV68. Infekcje takie jak opryszczka, rzeżączka i kiła mogą zwiększać ryzyko zakażenia HIV6970.
STI zostały powiązane ze zwiększoną transmisją HIV. Jednak podczas gdy dokonano znacznego postępu w zmniejszaniu transmisji HIV i poprawie życia pacjentów dzięki terapii antyretrowirusowej (ART), zapadalność na STI jest wysoka i rośnie w wielu regionach71.
Chociaż profilaktyka przedekspozycyjna (PrEP) jest związana ze zmniejszoną transmisją HIV, zapadalność na STI ma tendencję do bycia wysoką wśród pacjentów przyjmujących PrEP, a także wśród osób żyjących z HIV i innych podatnych populacji72.
Zintegrowane podejścia do nadzoru
W 2016 roku trzy powiązane strategie WHO dotyczące HIV, wirusowego zapalenia wątroby i STI zostały zatwierdzone przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia. Każda z tych strategii wzywała do integracji w dziedzinach nadzoru i świadczenia usług dla tych trzech grup infekcji73.
Amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) stworzyło platformę AtlasPlus, która daje możliwość dostępu do danych zgłaszanych do Krajowego Centrum CDC ds. HIV/AIDS, Wirusowego Zapalenia Wątroby, STD i Zapobiegania Gruźlicy (NCHHSTP). Użytkownicy mogą korzystać z danych HIV, STD, wirusowego zapalenia wątroby i gruźlicy do tworzenia map, wykresów i szczegółowych raportów oraz analizowania trendów i wzorców7475.
Podobnie Panamerykańska Organizacja Zdrowia (PAHO) pracuje z krajami nad poprawą informacji strategicznych dotyczących usług dla kluczowych populacji i nadzoru nad HIV, wspierając kraje w obliczaniu kaskady opieki HIV i kaskady profilaktyki HIV. Jednocześnie poprawia dane dotyczące STI dzięki modelowaniu STI, w tym kiły wrodzonej76.
Korzyści z zintegrowanych systemów
Biologiczne i behawioralne powiązania między HIV i STI sugerują możliwości poprawy kontroli STI i nadzoru poprzez istniejące usługi zapobiegania, testowania i leczenia HIV77.
Zintegrowane systemy nadzoru mogą dostarczyć bardziej kompleksowego obrazu epidemii chorób zakaźnych, umożliwiając bardziej skuteczne reagowanie. Mogą również poprawić efektywność kosztową poprzez wykorzystanie istniejącej infrastruktury i systemów.
W Kanadzie Departament Zdrowia Publicznego w Massachusetts (DPH) przyjmuje zintegrowane podejście do rozwiązywania problemów HIV, wirusowego zapalenia wątroby, STI, gruźlicy i innych powiązanych infekcji o znaczeniu dla zdrowia publicznego, takich jak Mpox. Obejmuje to zintegrowane podejścia polityczne; scentralizowane pobieranie próbek; wspólne testowanie (na HIV, HCV i kiłę); nadzór nad HIV, wirusowym zapaleniem wątroby i STI oraz zarządzanie przypadkami w jednym systemie danych; a także zintegrowany program pomocy w zakresie leków na choroby zakaźne78.
Wykorzystanie danych nadzoru do kształtowania polityki i praktyki
Dane z nadzoru nad STI są nieocenionym źródłem informacji dla decydentów i praktyków zdrowia publicznego, pomagając im w opracowywaniu skutecznych strategii zapobiegania i kontroli STI.
Informowanie o interwencjach w zakresie zdrowia publicznego
Dane pomagają skupić i ukierunkować interwencje zdrowia publicznego, zarówno globalnie, jak i w krajach, aby poprawić świadczenie usług zdrowotnych dla wszystkich ludzi. Silne systemy nadzoru nad STI są wymagane do:
- Monitorowania trendów epidemicznych
- Identyfikowania poważnych lub pojawiających się ognisk
- Strategicznego kierowania zasobów na profilaktykę, leczenie i wysiłki kontrolne
- Oceny skuteczności tych wysiłków79
Departament Zdrowia (DOH) w stanie Waszyngton gromadzi informacje o zakażeniach przenoszonych drogą płciową. Dane te pochodzą z elektronicznych systemów laboratoryjnych i sprawozdawczych, a także z usług dochodzenia w sprawie chorób. Dane o STI dostarczają informacji, które pomagają kierować programami mającymi na celu zmniejszenie i leczenie infekcji. Mogą one pokazać, które obszary i populacje są najbardziej dotknięte, dzięki czemu można się na nich skupić80.
Wspieranie celów narodowych i międzynarodowych
Dane z nadzoru nad STI są kluczowe dla monitorowania postępów w osiąganiu krajowych i międzynarodowych celów zdrowotnych związanych z STI.
Healthy People 2030, inicjatywa Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej USA, koncentruje się na zapobieganiu i leczeniu STI, w tym HIV, oraz na poprawie zdrowia i dobrostanu osób, które je mają. Strategie zwiększania badań przesiewowych i testów na STI mogą ocenić ryzyko danej osoby związane z zarażeniem STI i pomóc osobom z STI w uzyskaniu leczenia, poprawiając ich zdrowie i sprawiając, że rozprzestrzenianie się STI będzie mniej prawdopodobne81.
Podobnie, na poziomie międzynarodowym, HIV i zakażenia przenoszone drogą płciową są jednymi z chorób, które Inicjatywa Eliminacji zaproponowała do wyeliminowania w Regionie Ameryk do 2030 roku82. Plan Działania na rzecz zapobiegania i kontroli HIV i zakażeń przenoszonych drogą płciową na lata 2016-2021 wspiera przyspieszoną, skoncentrowaną, bardziej efektywną, innowacyjną i zrównoważoną odpowiedź krajów w Amerykach, torując drogę do osiągnięcia celu, jakim jest zakończenie epidemii AIDS i STI jako problemów zdrowia publicznego do 2030 roku83.
Wspieranie planowania programów i alokacji zasobów
Solidne krajowe systemy informacji strategicznych, które obejmują raportowanie przypadków STI, badania częstości występowania, ocenę etiologii zespołów STI i monitorowanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe rzeżączki, są potrzebne do kierowania programowaniem i świadczeniem usług klinicznych84.
Jak raportowano przez Wi i wsp., większość krajów nie ma podstawowych możliwości diagnozowania i leczenia STI, nie mówiąc już o wdrażaniu nadzoru. Jednak potencjalni interesariusze muszą najpierw rozpoznać częstość występowania i wpływ tych infekcji na podstawie wiarygodnych danych z nadzoru. Błędne koło ograniczonego nadzoru nad STI i wąskiej odpowiedzi programu STI trwa w większości środowisk o ograniczonych zasobach85.
Kraje potrzebują silnych systemów informacji strategicznych, które obejmują STI, aby informować i pomagać ukierunkować wysiłki profilaktyczne i lecznicze, aby zmobilizować zaangażowanie polityczne i zbudować silny narodowy system inwestycyjny. Istotne jest, aby kraje znały swoje epidemie STI i znały zalecane odpowiedzi, aby aktualne, dokładne informacje mogły kierować programowaniem krajowym86.
| Choroba | Globalne szacunki zakażeń rocznie | Trend w USA (2022-2023) | Trend w Europie | Główne grupy ryzyka |
|---|---|---|---|---|
| Chlamydia | 127 milionów | Stabilny (1,648,568 przypadków w 2023) | Najczęściej zgłaszana STI, spowolnienie wzrostu w 2023 | Młodzi dorośli 20-24 lat, kobiety |
| Rzeżączka | 87 milionów | Spadek o 7% (601,319 przypadków w 2023) | Wzrost o 31% (2022-2023), 300% wzrost od 2014 | Młodzi dorośli, mężczyźni, Afroamerykanie |
| Kiła | 6,3 miliona | Wzrost o 1% całościowo, spadek o 10% dla kiły pierwotnej i wtórnej (209,253 przypadki w 2023) | Wzrost o 13% (2022-2023), podwojenie od 2014 | MSM, rdzenni Amerykanie, rdzenne ludy Alaski |
| Kiła wrodzona | 988,000 zakażonych ciężarnych kobiet (2016), powodujących 660,000 przypadków | Wzrost o 3% (3,882 przypadki w 2023) | Dane niekompletne | Dzieci urodzone przez matki z nieleczoną kiłą |
| Rzęsistkowica | 156 milionów | Dane niekompletne | Dane niekompletne | Kobiety, dorośli w wieku 40+ |
| HSV (opryszczka) | 500+ milionów (HSV-1 lub HSV-2) | Dane niekompletne | Dane niekompletne | Populacja ogólna |
| HPV | 290 milionów kobiet | Dane niekompletne | Dane niekompletne | Kobiety w wieku reprodukcyjnym |
Wnioski i przyszłe kierunki
Nadzór nad STI pozostaje krytycznym komponentem globalnego monitorowania i odpowiedzi. Monitorowanie postępu w kierunku globalnych celów wymaga ulepszonych systemów monitorowania na poziomach krajowym, regionalnym i globalnym, które rutynowo obejmują aktualne, spójne i dokładne dane dotyczące zapadalności lub częstości występowania92.
Wiarygodne informacje z nadzoru stanowią również podstawę do oceny programów i optymalizacji lub dostosowania kierunku strategii zapobiegania i leczenia oraz dla adwokacji, planowania strategicznego i mobilizacji zasobów93.
WHO zaleca standardowe wskaźniki i metodologie, za pomocą których kraje mogą gromadzić dane z nadzoru w celu uzyskania wiarygodnych danych o STI do kierowania działaniami programowymi94.
W miarę postępu w kierunku celów eliminacji STI do 2030 roku, nadzór będzie nadal odgrywał kluczową rolę w monitorowaniu postępów i identyfikowaniu obszarów wymagających zwiększonej uwagi i zasobów. Wzmocnione systemy nadzoru, lepiej zintegrowane z szerszymi systemami zdrowia publicznego, mogą dostarczyć bardziej kompleksowego obrazu epidemii STI i bardziej skutecznie kierować interwencjami zdrowia publicznego.
Naukowcy i decydenci muszą kontynuować rozwijanie innowacyjnych podejść do nadzoru nad STI, które mogą przezwyciężyć ograniczenia istniejących systemów i zapewnić bardziej dokładne i kompleksowe informacje o występowaniu i wpływie STI. Takie wysiłki mogą pomóc w informowaniu bardziej skutecznych strategii zapobiegania i kontroli oraz ostatecznie przyczynić się do zmniejszenia globalnego obciążenia STI.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.