Choroby przenoszone drogą płciową
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroby przenoszone drogą płciową (STD) stanowią istotny problem zdrowia publicznego, obejmując zakażenia bakteryjne, wirusowe, grzybicze i pasożytnicze, przenoszone głównie podczas kontaktów seksualnych (pochwowych, oralnych, analnych) oraz przez kontakt skóra-skóra (np. opryszczka, HPV). W 2018 roku w USA odnotowano 26 milionów nowych zakażeń, z czego niemal połowa dotyczyła osób w wieku 15-24 lat. Nieleczone STD mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak uszkodzenia narządów rozrodczych, niepłodność, powikłania ciąży, uszkodzenia neurologiczne i sercowo-naczyniowe. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie seksualnym, badaniu fizykalnym oraz testach laboratoryjnych, a badania przesiewowe zalecane są m.in. dla kobiet w ciąży, osób aktywnych seksualnie poniżej 25 roku życia oraz wszystkich osób w wieku 15-65 lat. Kluczową rolę w opiece nad pacjentami z STD odgrywają pielęgniarki, które prowadzą edukację, przeprowadzają skrining, wspierają leczenie i minimalizują stygmatyzację.
- Wprowadzenie do chorób przenoszonych drogą płciową
- Rola pielęgniarki w opiece nad pacjentem z STD
- Ocena pielęgniarska i diagnoza
- Interwencje pielęgniarskie
- Planowanie opieki pielęgniarskiej dla pacjentów z STD
- Leczenie chorób przenoszonych drogą płciową
- Zapobieganie chorobom przenoszonym drogą płciową
- Specjalne zagadnienia w opiece nad pacjentami z STD
- Wyzwania w leczeniu STD
- Oporność na antybiotyki
- Wzrost zachorowalności na STD
- Podejście interdyscyplinarne do opieki w zakresie STD
- Podsumowanie opieki pielęgniarskiej nad pacjentami z STD
Wprowadzenie do chorób przenoszonych drogą płciową
Choroby przenoszone drogą płciową (STDs) to grupa schorzeń wywoływanych przez patogeny, które mogą być przenoszone podczas kontaktów seksualnych. Obejmują one zakażenia spowodowane przez bakterie, wirusy, grzyby lub pasożyty, które są przekazywane głównie poprzez kontakt seksualny, w tym stosunki pochwowe, oralne i analne.12 Mogą one również być przenoszone przez bezpośredni kontakt ze skórą okolic intymnych, a niektóre STD, takie jak opryszczka i HPV, są przenoszone przez kontakt skóra-skóra.3
Według Centrów Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC), szacuje się, że w 2018 roku w Stanach Zjednoczonych wystąpiło 26 milionów nowych zakażeń, przy czym prawie połowa dotyczyła młodzieży w wieku 15-24 lat.4 Statystyki pokazują, że choroby przenoszone drogą płciową są bardzo powszechne, a ich wskaźniki wzrastają, zwłaszcza w przypadku chlamydii i rzeżączki.5
Konsekwencje nieleczonych STD mogą być poważne i obejmować: uszkodzenie narządów rozrodczych i niepłodność, poważne powikłania ciąży i uszkodzenia u noworodków, problemy neurologiczne i sercowo-naczyniowe, a nawet zgon.67 Podczas gdy wszystkie społeczności są dotknięte tymi chorobami, utrzymują się znaczące różnice rasowe, etniczne i inne dysproporcje społeczne.8
Objawy i rozpoznanie STD
Wiele osób zakażonych STD nie wykazuje żadnych objawów lub ma objawy łagodne, które są często pomijane lub mylone z innymi schorzeniami.910 Bezobjawowy charakter tych zakażeń jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ osoba zakażona może nieświadomie przenosić infekcję na innych partnerów seksualnych.11
Rozpoznanie STD rozpoczyna się od wywiadu dotyczącego historii seksualnej i obecnych objawów. Jeśli sugerują one możliwość STD, lekarz może przeprowadzić badanie fizykalne lub ginekologiczne w poszukiwaniu oznak zakażenia, takich jak wysypka, brodawki lub wydzielina.12 Testy laboratoryjne mogą potwierdzić przyczynę objawów STD lub wykryć zakażenia przenoszone drogą płciową bez objawów.13
Wiele STD nie daje objawów, ale mogą one obejmować:
- Nietypową wydzielinę z pochwy, penisa lub odbytu14
- Pieczenie lub ból podczas oddawania moczu15
- Wysypki, owrzodzenia lub pęcherze w okolicy narządów płciowych16
- Ból w dolnej części brzucha lub miednicy17
- Świąd lub dyskomfort w okolicy narządów płciowych18
Badania przesiewowe w kierunku STD
Badanie przesiewowe w kierunku STD lub zakażenia przenoszonego drogą płciową u osoby niewykazującej objawów nazywa się skriningiem. Większość ekspertów zaleca badania przesiewowe dla:19
- Prawie każdej osoby przynajmniej raz w życiu – wytyczne sugerują badanie za pomocą testu krwi lub śliny w kierunku wirusa ludzkiego niedoboru odporności (HIV) dla każdej osoby w wieku od 15 do 65 lat20
- Wszystkich kobiet w ciąży, które będą badane w kierunku HIV, zapalenia wątroby typu B, chlamydii i kiły we wczesnej ciąży21
- Wszystkich aktywnych seksualnie kobiet poniżej 25 roku życia, które powinny być badane w kierunku zakażenia chlamydią2223
Regularne badania przesiewowe są szczególnie ważne, ponieważ wczesne wykrycie i leczenie STD mogą zapobiec poważnym powikłaniom zdrowotnym.24 Jeśli byłeś leczony z powodu zakażenia chlamydią, powinieneś zostać ponownie przebadany po około trzech miesiącach.25
Rola pielęgniarki w opiece nad pacjentem z STD
Pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w edukacji pacjentów na temat STD, przeprowadzaniu badań przesiewowych, zapewnianiu leczenia oraz w minimalizowaniu wpływu piętna społecznego poprzez świadczenie profesjonalnej, poufnej i wrażliwej opieki.26 Jako pracownicy pierwszego kontaktu, którzy mają częsty kontakt z pacjentami i dobrze znają lokalne społeczności, pielęgniarki mają dobrą pozycję, aby pomóc w identyfikacji, leczeniu i zapobieganiu STD.27
Ocena pielęgniarska i diagnoza
Kompleksowa ocena pielęgniarska powinna obejmować:
- Zebranie wywiadu zdrowotnego i seksualnego pacjenta, w tym informacji o początkach i postępie objawów28
- Ocenę wiedzy pacjenta na temat STD, sposobów zapobiegania i leczenia29
- Badanie fizykalne w poszukiwaniu wysypek, zmian, wydzieliny lub obrzęków30
- Identyfikację czynników ryzyka związanych z zachowaniami seksualnymi31
Na podstawie danych z oceny, główne diagnozy pielęgniarskie mogą obejmować:32
- Niewystarczająca wiedza na temat choroby i ryzyko rozprzestrzeniania się zakażenia i ponownego zakażenia
- Lęk związany z wpływem STD na relacje osobiste i seksualne
- Ryzyko powikłań związanych z nieleczonym zakażeniem
Interwencje pielęgniarskie
Kluczowe interwencje pielęgniarskie w opiece nad pacjentem z STD obejmują:
- Edukacja pacjenta: Pielęgniarka powinna informować pacjenta o czynnikach etiologicznych STD, przebiegu zakażenia, możliwych powikłaniach oraz metodach zapobiegania transmisji.3334
- Administrowanie leczenia: Podawanie lub ułatwianie podawania przepisanych antybiotyków w celu eliminacji zakażenia i zapobiegania transmisji.35
- Poradnictwo w zakresie bezpiecznych praktyk seksualnych: Edukacja na temat używania prezerwatyw i innych metod bezpiecznego seksu.36
- Wsparcie emocjonalne: Zaspokajanie obaw związanych ze stygmatyzacją, relacjami i płodnością.37
- Śledzenie kontaktów: Zachęcanie do powiadomienia ostatnich partnerów seksualnych i ułatwianie śledzenia kontaktów w razie potrzeby.38
- Zapewnienie badań kontrolnych: Organizowanie badań kontrolnych w celu potwierdzenia eliminacji zakażenia i oceny ewentualnych powikłań.39
Planowanie opieki pielęgniarskiej dla pacjentów z STD
Plany opieki pielęgniarskiej dla pacjentów z STD powinny być dostosowane do konkretnego zakażenia i indywidualnych potrzeb pacjenta. Poniżej przedstawiono przykładowe plany opieki dla dwóch powszechnych STD:
Plan opieki dla pacjenta z chlamydią
Chlamydia jest najczęściej zgłaszanym bakteryjnym zakażeniem przenoszonym drogą płciową w wielu krajach.40 Plan opieki pielęgniarskiej dla pacjenta z chlamydią może obejmować następujące diagnozy i interwencje:
- Diagnoza: Ryzyko zakażenia związane z przenoszonym drogą płciową Chlamydia trachomatis41
- Interwencje: Zapewnienie podania przepisanych antybiotyków; edukacja na temat konieczności powstrzymania się od aktywności seksualnej podczas leczenia; zachęcanie do badań kontrolnych42
- Diagnoza: Deficyt wiedzy związany z zapobieganiem, przenoszeniem i leczeniem chlamydii43
- Interwencje: Edukacja na temat patogenezy, dróg transmisji i metod zapobiegania; poradnictwo w zakresie stosowania prezerwatyw i bezpiecznych praktyk seksualnych44
- Diagnoza: Ryzyko niepłodności związane z powikłaniami nieleczonego zakażenia chlamydią45
- Interwencje: Podkreślanie znaczenia ukończenia pełnego cyklu leczenia; organizowanie badań kontrolnych w celu potwierdzenia wyleczenia46
Plan opieki dla pacjenta z rzeżączką
Rzeżączka jest drugą najczęściej zgłaszaną STD w wielu krajach i wymaga specjalistycznej opieki pielęgniarskiej.47 Plan opieki pielęgniarskiej może zawierać:
- Diagnoza: Ryzyko zakażenia związane z zakażeniem Neisseria gonorrhoeae48
- Interwencje: Podawanie lub ułatwianie podawania przepisanych antybiotyków; edukacja na temat pełnego cyklu leczenia, nawet jeśli objawy ustąpią49
- Diagnoza: Ryzyko zapalenia narządów miednicy mniejszej związane z nieleczonym zakażeniem rzeżączką u kobiet50
- Interwencje: Edukacja na temat potencjalnych powikłań nieleczonej rzeżączki; zachęcanie do natychmiastowego poszukiwania opieki medycznej w przypadku wystąpienia objawów PID51
- Diagnoza: Zaburzenia relacji związane z wpływem diagnozy STD52
- Interwencje: Zapewnienie wsparcia emocjonalnego; pomoc w powiadomieniu partnerów seksualnych; skierowanie do poradnictwa w razie potrzeby53
Leczenie chorób przenoszonych drogą płciową
Leczenie STD ma na celu wyleczenie zakażenia, zmniejszenie objawów, zapobieganie powikłaniom i zmniejszenie prawdopodobieństwa rozprzestrzeniania się infekcji.54 Rodzaj leczenia zależy od konkretnego zakażenia.
Leczenie bakteryjnych STD
STD wywołane przez bakterie lub pasożyty, takie jak rzeżączka, kiła, chlamydia i rzęsistkowica, można zazwyczaj wyleczyć za pomocą antybiotyków, często w pojedynczej dawce.5556
- Chlamydia: Leczenie niepowikłanego zakażenia chlamydią układu moczowo-płciowego obejmuje azytromycynę. Doksycyklina jest alternatywą, ale azytromycyna jest preferowana, ponieważ jest terapią jednodawkową.57
- Rzeżączka: Leczenie rzeżączki we wczesnym stadium jest możliwe przy użyciu antybiotyku cefalosporynowego. Leczenie rzeżączki to domięśniowa dawka ceftriaksonu lub doustnie cefixime.58 Jednak oporność bakterii rzeżączki na antybiotyki rośnie szybko w ostatnich latach, co ogranicza opcje leczenia.59
- Kiła: Penicylina G benzatynowa lub wodna prokainowa penicylina G jest leczeniem z wyboru dla wszystkich stadiów kiły.60 Ważne jest również, aby wszyscy partnerzy seksualni z ostatnich 90 dni byli leczeni.61
Leczenie wirusowych STD
STD wywołane przez wirusy, takie jak HIV, opryszczka i HPV, nie mogą być całkowicie wyleczone, ale można je leczyć w celu kontrolowania objawów i zmniejszenia ryzyka przeniesienia.6263
- Opryszczka narządów płciowych: Nie ma lekarstwa na opryszczkę, ale zakażenie można kontrolować. Leki przeciwwirusowe przyjmowane podczas nawrotów mogą je skrócić i uczynić mniej poważnymi. Przyjmowane codziennie leki przeciwwirusowe mogą zmniejszyć liczbę nawrotów, co nazywa się terapią supresyjną.64
- HIV: Nie ma lekarstwa na zakażenie HIV, ale można je leczyć. Dostępne są leki, które mogą pomóc osobom z HIV zachować zdrowie przez długi czas. Im wcześniej rozpoczęte jest leczenie, tym lepiej dla długoterminowego zdrowia. Wczesne leczenie zmniejsza również ryzyko zakażenia partnera seksualnego.65
Znaczenie leczenia partnerów
Aby przerwać transmisję i zapobiec ponownemu zakażeniu, leczenie partnerów seksualnych jest ważnym elementem postępowania w przypadku STD.66 Jeśli wyniki testów wykazują, że masz STD, musisz poinformować o tym swoich partnerów seksualnych.67
Oficjalne, poufne powiadomienie partnera może pomóc ograniczyć rozprzestrzenianie się zakażeń przenoszonych drogą płciową.68 Kieruje również osoby zagrożone STD na konsultacje i leczenie.69
W przypadku niektórych STD, takich jak chlamydia i rzeżączka, stosowana jest przyspieszona terapia partnerska (EPT), polegająca na dostarczeniu recept lub leków dla partnera pacjenta bez uprzedniego zbadania partnera przez pracownika ochrony zdrowia.7071
Zapobieganie chorobom przenoszonym drogą płciową
Zapobieganie STD jest kluczowym elementem opieki zdrowotnej i obejmuje różne strategie, które mogą być stosowane przez personel medyczny, w tym pielęgniarki.
Strategie zapobiegania STD
Istnieje wiele sposobów na uniknięcie lub zmniejszenie ryzyka zachorowania na STD:72
- Abstynencja: Jedynym 100% skutecznym sposobem na uniknięcie STD jest nieodbywanie stosunków seksualnych (abstynencja).7374
- Monogamiczny związek: Przebywanie w długotrwałym, wzajemnie monogamicznym związku z partnerem, który został przebadany i nie ma infekcji.75
- Używanie prezerwatyw: Konsekwentne i prawidłowe stosowanie lateksowych lub poliuretanowych prezerwatyw i koferdamów dentystycznych przy każdym kontakcie seksualnym (oralnym, analnym lub pochwowym).7677
- Regularne badania: Badania dla ciebie i twojego partnera oraz dzielenie się wynikami.78
- Ograniczenie liczby partnerów seksualnych: Zmniejszenie liczby partnerów seksualnych zmniejsza ryzyko STD.79
- Szczepienia: Dostępne są szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).8081
- Profilaktyka przedekspozycyjna (PrEP): Dla osób wysokiego ryzyka zakażenia HIV, dostępne są leki, które mogą pomóc w zapobieganiu infekcji.8283
Rola edukacji zdrowotnej w zapobieganiu STD
Edukacja zdrowotna odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu STD. Pielęgniarki mogą być instrumentalne w zmniejszaniu częstości występowania STD poprzez interwencje przesiewowe, poradnictwo profilaktyczne i edukację zdrowotną.84
Pacjenci powinni być edukowani na temat:85
- Dróg przenoszenia STD i sposobów zapobiegania zakażeniu
- Znaczenia regularnychbadań przesiewowych w kierunku STD
- Objawów STD i kiedy szukać pomocy medycznej
- Prawidłowego używania prezerwatyw i innych metod barierowych
- Znaczenia komunikacji z partnerami seksualnymi na temat historii seksualnej i statusu STD
Szczególne grupy populacji, które mogą wymagać ukierunkowanej edukacji, to:
- Młodzież i młodzi dorośli: Ta grupa stanowi połowę nowych przypadków STD.86
- Osoby starsze: Liczba STD wśród osób starszych rośnie i należy ich edukować o bezpiecznych praktykach seksualnych, ponieważ wielu nie jest świadomych ryzyka.8788
- Osoby z HIV: Osoby z HIV są bardziej narażone na zakażenie innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.89
- Kobiety w ciąży: Zdrowie matki i dziecka zależy od wczesnej profilaktyki i leczenia STD w czasie ciąży.90
Specjalne zagadnienia w opiece nad pacjentami z STD
STD a osoby starsze
Choroby przenoszone drogą płciową wśród osób starszych stanowią rosnący problem zdrowia publicznego.9192 Według badań, wskaźniki STD dla dorosłych w wieku 65 lat i starszych znacząco wzrosły w ostatniej dekadzie – przypadki chlamydii potroiły się, rzeżączki wzrosły sześciokrotnie, a przypadki kiły wzrosły niemal dziesięciokrotnie.93
Czynniki przyczyniające się do wzrostu STD wśród osób starszych obejmują:9495
- Dłuższą aktywność seksualną związaną z lepszym zdrowiem
- Niski poziom używania prezerwatyw (tylko 3% osób powyżej 60 roku życia używało prezerwatyw w ciągu ostatniego roku)
- Fałszywe poczucie bezpieczeństwa związane z brakiem ryzyka ciąży
- Brak edukacji na temat STD i zmniejszoną świadomość ryzyka
- Osłabiony układ odpornościowy, który sprawia, że osoby starsze są bardziej podatne na zakażenia
Personel pielęgniarski odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu i kontroli STD w domach opieki i innych placówkach dla osób starszych poprzez:9697
- Przeprowadzanie badań przesiewowych i testów
- Zapewnienie edukacji na temat bezpiecznych praktyk seksualnych
- Dostarczanie prezerwatyw i innych środków ochrony przed STD
- Wdrażanie środków zapobiegawczych i kontrolnych
- Monitorowanie potencjalnych przypadków nadużyć seksualnych, które mogą prowadzić do STD
STD w ciąży
Kobiety w ciąży z STD mogą przekazać swoje zakażenia płodowi w macicy po dziesiątym tygodniu ciąży lub noworodkowi podczas porodu.98 Nieleczone STD mogą prowadzić do poważnych powikłań ciąży, takich jak poronienia, martwe urodzenia, przedwczesne porody i niska masa urodzeniowa.99
Wszystkie kobiety w ciąży powinny być badane w kierunku HIV, wirusowego zapalenia wątroby typu B, chlamydii i kiły we wczesnej ciąży.100 Kobiety w ciąży zagrożone zakażeniem powinny być również badane w kierunku rzeżączki.101
Jeśli kobieta w ciąży ma STD, natychmiastowe leczenie może zapobiec lub zmniejszyć ryzyko zakażenia dziecka.102 Personel pielęgniarski powinien edukować kobiety w ciąży na temat:103
- Znaczenia badań przesiewowych w kierunku STD podczas ciąży
- Potencjalnych zagrożeń dla matki i dziecka związanych z nieleczonymi STD
- Znaczenia przestrzegania zaleceń leczniczych
- Metod zapobiegania STD podczas ciąży
Bariery w opiece nad pacjentami z STD
Istnieje wiele barier, które mogą utrudniać dostęp do opieki w zakresie STD i wpływać na jej jakość:104
- Stygmatyzacja i dyskryminacja: Opieka pielęgniarska nad takimi pacjentami jest złożona, ponieważ zakażenia przenoszone drogą płciową mogą wystąpić nawet u pacjentów, którzy nie są faktycznie winni czynu, który może spowodować STD.105
- Niedofinansowanie usług STD: W wielu miejscach usługi STD są często zaniedbywane i niedofinansowane.106
- Obawy dotyczące poufności: Wielu pacjentów obawia się naruszenia prywatności podczas poszukiwania badań i leczenia STD.107
- Świadomość i emocje pielęgniarek: Świadomość, strach i emocje pielęgniarek odgrywają rolę w określaniu poziomu komfortu opieki nad pacjentami z STD.108
- Luki w wiedzy: Luki w wiedzy na temat postrzeganego ryzyka narażenia i postawy wobec pacjentów z STD muszą być dobrze zaadresowane w programie nauczania pielęgniarstwa.109
Aby przezwyciężyć te bariery, pielęgniarki powinny:
- Zapewniać poufną i wrażliwą opiekę, aby zminimalizować wpływ piętna społecznego110
- Posiadać dogłębną wiedzę na temat zasad, praktyk i technik pielęgniarskich oraz ich zastosowania w opiece nad pacjentem z chorobami, anatomii i fizjologii układu rozrodczego oraz aktualnych trendów w praktykach STD111
- Stosować przyjazny język medyczny, który jest nieoceniający i wspierający112
- Promować zdrowie seksualne i bezpieczne praktyki113
Wyzwania w leczeniu STD
Oporność na antybiotyki
Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) w przypadku STD, szczególnie rzeżączki, szybko wzrosła w ostatnich latach i ograniczyła opcje leczenia.114 Bakterie nauczyły się opierać skutkom leków stosowanych w leczeniu rzeżączki.115
Stale rosnąca oporność na leki jest poważnym wyzwaniem dla skutecznej kontroli STD i wymaga innowacyjnych podejść do diagnostyki, leczenia i zapobiegania.116
Wzrost zachorowalności na STD
Stany Zjednoczone i inne kraje stoją obecnie w obliczu kryzysu zdrowia publicznego z powodu rosnących wskaźników zakażeń przenoszonych drogą płciową.117 Pandemia COVID-19 miała wpływ na zapobieganie, wykrywanie i leczenie STD, w szczególności chlamydii, rzeżączki i kiły, które same w sobie były już na poziomie epidemicznym.118
Narodowy strategiczny plan dotyczący STD został opracowany w odpowiedzi na niedawny gwałtowny wzrost liczby STD i koncentruje się na czterech STD, które najbardziej wpływają na zdrowie Amerykanów: kile, rzeżączce, chlamydii i HPV.119
Podejście interdyscyplinarne do opieki w zakresie STD
Skuteczna opieka w zakresie STD wymaga podejścia interdyscyplinarnego, które obejmuje różnych pracowników służby zdrowia, w tym lekarzy, pielęgniarki, doradców i specjalistów zdrowia publicznego.120
Rola personelu medycznego polega na pomocy, leczeniu i edukacji pacjentów na temat ich chorób oraz promowaniu i sugerowaniu zdrowych zachowań, które minimalizują ponowne zakażenia.121
Kluczem do zarządzania zakażeniami przenoszonymi drogą płciową jest prowadzenie otwartego dialogu z pacjentem dotyczącego jego historii seksualnej, obecnych praktyk, czynników ryzyka i kontynuacji leczenia. Ustanowienie dobrej relacji tworzy neutralne środowisko i optymalizuje przebieg leczenia.122
Podsumowanie opieki pielęgniarskiej nad pacjentami z STD
Pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w opiece nad pacjentami z chorobami przenoszonymi drogą płciową, począwszy od profilaktyki i badań przesiewowych, przez diagnostykę i leczenie, aż po edukację i wsparcie psychospołeczne.123
Kompleksowa opieka pielęgniarska nad pacjentami z STD powinna obejmować:124125
- Ocenę czynników przyczyniających się do wysokiej częstości występowania zakażeń przenoszonych drogą płciową
- Rozumienie etiologii, objawów klinicznych, powikłań i nieprawidłowości diagnostycznych różnych STD
- Zapewnienie odpowiedniej opieki współpracującej i farmakoterapii
- Integrację oceny pielęgniarskiej i diagnoz pielęgniarskich dla pacjentów z STD
- Wdrożenie strategii profilaktyki i kontroli STD
- Zapewnienie kompleksowej edukacji pacjentów i wsparcia emocjonalnego
Oczekiwane wyniki opieki pielęgniarskiej nad pacjentami z STD mogą obejmować:126
- Zdobycie wiedzy i zrozumienie STD
- Mniej niespokojne zachowanie
- Przestrzeganie zaleceń dotyczących leczenia
- Brak powikłań
Pielęgniarki są w wyjątkowej pozycji, aby zmniejszyć wpływ STD poprzez świadczenie kompleksowej, poufnej i wrażliwej opieki, która uwzględnia zarówno potrzeby fizyczne, jak i psychospołeczne pacjentów z zakażeniami przenoszonymi drogą płciową.127
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.