Leki w grupie
„opioidowe leki przeciwbólowe”
Opioidowe leki przeciwbólowe to grupa silnych leków działających na receptory opioidowe w ośrodkowym układzie nerwowym. Mechanizm ich działania polega na wiązaniu się z receptorami opioidowymi (μ, κ, δ), hamowaniu transmisji bólu w rdzeniu kręgowym oraz modulowaniu percepcji bólu w wyższych piętrach OUN. Leki te są wykorzystywane w leczeniu bólu o dużym nasileniu, zwłaszcza bólu nowotworowego, pourazowego oraz pooperacyjnego.
Opioidy dzielą się na kilka podgrup: naturalne (morfina, kodeina), półsyntetyczne (heroina, oksykodon, hydromorfon), syntetyczne (fentanyl, metadon, tramadol) oraz opioidy endogenne (endorfiny, enkefaliny). Ponadto ze względu na siłę działania wyróżniamy opioidy słabe (tramadol, kodeina), silne (morfina, oksykodon, fentanyl) oraz o działaniu mieszanym (tapentadol, który łączy działanie opioidowe z hamowaniem wychwytu zwrotnego noradrenaliny).
Do najczęściej stosowanych opioidów należą: morfina (Morphini Sulfas WZF, MST Continus), oksykodon (OxyContin, Oxydolor), fentanyl (Durogesic, Fentanyl WZF), buprenorfina (Transtec, Buprenorphine Mylan), tapentadol (Palexia), tramadol (Tramal, Poltram) oraz preparaty złożone jak oksykodon z naloksonem (Targin) i tramadol z paracetamolem (Doreta, Poltram Combo).
Największą zaletą opioidów jest ich wysoka skuteczność w leczeniu silnego bólu, szczególnie bólu nowotworowego. Mogą być podawane różnymi drogami (doustnie, dożylnie, podskórnie, przezskórnie, dokanałowo), co zwiększa możliwości ich zastosowania. Leki te są również niezbędne w anestezjologii do znieczulenia ogólnego oraz sedacji.
Stosowanie opioidów wiąże się jednak z istotnymi zagrożeniami. Najpoważniejsze obejmują: depresję oddechową (zwłaszcza przy przedawkowaniu), silne działanie uzależniające (zarówno psychiczne, jak i fizyczne), rozwój tolerancji wymagającej zwiększania dawek, a także działania niepożądane jak zaparcia, nudności, wymioty, senność, świąd skóry czy retencja moczu. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do immunosupresji, hipogonadyzmu i zaburzeń hormonalnych. Z tego powodu leki te są ściśle kontrolowane i wymagają specjalnych recept (Rpw).
W praktyce klinicznej istotne jest stosowanie opioidów zgodnie z zaleceniami WHO dotyczącymi drabiny analgetycznej, rotacja opioidów w przypadku rozwoju tolerancji oraz monitorowanie i leczenie działań niepożądanych. W ostatnich latach szczególną uwagę zwraca się na problem nadużywania opioidów w związku z tzw. „kryzysem opioidowym” w USA i innych krajach.
Lista leków w tej grupie
-
Morphini sulfas WZF – Roztwór do wstrzykiwań – 10 mg/ml
Preparat zawiera morfinę siarczan w stężeniach 10 mg/ml lub 20 mg/ml oraz substancje pomocnicze takie jak sodu pirosiarczyn i sód. Jest to roztwór do wstrzykiwań, stosowany do łagodzenia umiarkowanego i silnego bólu ostrego oraz przewlekłego. Lek wskazany jest do stosowania w bólach, które nie ustępują po zastosowaniu innych leków przeciwbólowych oprócz opioidowych. Najczęściej używany jest w leczeniu bólu nowotworowego oraz pooperacyjnego, z wyjątkiem bólu spowodowanego skurczem mięśni gładkich.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
MST Continus – Tabletki powlekane o zmodyfikowanym uwalnianiu – 60 mg
Produkt leczniczy zawiera siarczan morfiny w postaci tabletek powlekanych o zmodyfikowanym uwalnianiu w różnych dawkach. Substancją pomocniczą jest laktoza. Preparat stosuje się w leczeniu średnio nasilonych i silnych bólów, które nie ustępują po zastosowaniu słabszych leków przeciwbólowych. Może być również używany do łagodzenia silnych bólów pooperacyjnych od drugiego dnia po zabiegu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Binatta – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 150 mg
Produkt leczniczy zawiera tapentadol w postaci fosforanu i jest dostępny w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Stosuje się go w leczeniu przewlekłego bólu o dużym nasileniu u dorosłych, gdy inne leki opioidowe są konieczne do opanowania bólu. Tabletki można dzielić na równe dawki, co ułatwia dostosowanie leczenia. Lek jest wskazany do długotrwałego stosowania w przebiegu silnych dolegliwości bólowych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tadomon – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 200 mg
Produkt leczniczy zawiera tapentadolu winian, dostępny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu w różnych dawkach. Stosowany jest w leczeniu silnego bólu przewlekłego u dorosłych, który wymaga leczenia opioidowymi lekami przeciwbólowymi. Tabletki różnią się wyglądem w zależności od dawki, co ułatwia ich rozpoznanie. Dzięki przedłużonemu uwalnianiu działanie leku utrzymuje się przez dłuższy czas, zapewniając skuteczne łagodzenie dolegliwości bólowych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Klipal – Tabletki – 600 mg + 50 mg
Lek zawiera paracetamol 600 mg oraz kodeinę fosforan półwodny 50 mg, co odpowiada 36,8 mg kodeiny. Stosowany jest u osób powyżej 15 roku życia i masie ciała powyżej 50 kg. Wskazany do leczenia ostrego bólu o umiarkowanym nasileniu, który nie ustępuje po zastosowaniu innych leków przeciwbólowych, takich jak paracetamol czy ibuprofen. Tabletki mają postać jasnopomarańczową, obustronnie wypukłą i są łatwe do połknięcia dzięki linii podziału.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Oxydolor – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 20 mg
Produkt leczniczy zawiera chlorowodorek oksykodonu jako substancję czynną oraz lecytynę sojową jako substancję pomocniczą. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu dostępne są w różnych dawkach od 5 mg do 80 mg oksykodonu. Lek stosuje się u dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia do leczenia bólu o dużym nasileniu, który wymaga terapii opioidami. Formuła tabletki pozwala na kontrolowane i długotrwałe działanie substancji czynnej w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
MST Continus – Tabletki powlekane o zmodyfikowanym uwalnianiu – 10 mg
Produkt leczniczy o zmodyfikowanym uwalnianiu zawiera siarczan morfiny jako substancję czynną oraz laktozę i inne substancje pomocnicze. Jest przeznaczony do leczenia średnio nasilonych i silnych bólów, które nie ustępują po stosowaniu łagodniejszych leków przeciwbólowych. Może być także stosowany w terapii silnych bólów pooperacyjnych od drugiego dnia po operacji. Forma leku to tabletki powlekane, dostępne w różnych dawkach siarczanu morfiny.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Oxydolor Fast – Tabletki powlekane – 10 mg
Produkt leczniczy zawiera chlorowodorek oksykodonu jako substancję czynną oraz laktozę jednowodną, lecytynę sojową i inne substancje pomocnicze. Stosuje się go w leczeniu bólu o dużym nasileniu u dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia. Tabletki powlekane dostępne są w dawkach 5 mg, 10 mg oraz 20 mg oksykodonu. Lek jest przeznaczony do stosowania wtedy, gdy ból wymaga terapii opioidowej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
MST Continus – Tabletki powlekane o zmodyfikowanym uwalnianiu – 30 mg
Produkt leczniczy zawiera siarczan morfiny w dawkach od 10 mg do 200 mg oraz substancje pomocnicze, w tym laktozę. Ma postać tabletek powlekanych o zmodyfikowanym uwalnianiu. Stosuje się go w celu zwalczania średnio natężonych i silnych bólów, które nie ustępują po zastosowaniu słabszych leków przeciwbólowych. Może być także używany do łagodzenia silnych bólów pooperacyjnych od drugiego dnia po operacji.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tramadol hydrochloride + Paracetamol Accord – Tabletki musujące – 37,5 mg + 325 mg
Preparat zawiera tramadol chlorowodorek i paracetamol, które działają przeciwbólowo. Tabletki musujące ułatwiają szybkie rozpuszczenie i wchłanianie składników aktywnych. Lek stosowany jest w leczeniu bólu o nasileniu od umiarkowanego do silnego. Jest przeznaczony dla pacjentów wymagających skojarzonego działania obu substancji czynnych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
DHC Continus – Tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu – 90 mg
Lek zawiera dihydrokodeinę w postaci winianu jako substancję czynną oraz laktozę jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu, które umożliwiają stopniowe uwalnianie składnika aktywnego. Stosuje się go w leczeniu silnych bólów nowotworowych oraz przewlekłych o innej etiologii. Dzięki swojej formie zapewnia długotrwałe działanie przeciwbólowe.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tadomon – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 100 mg
Lek zawiera tapentadolu winian, występujący w różnych dawkach w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Jest stosowany w leczeniu silnego, przewlekłego bólu u dorosłych, gdy inne leki opioidowe są niezbędne do jego skutecznego opanowania. Tabletki różnią się kolorem i rozmiarem zależnie od dawki. Preparat przeznaczony jest do długotrwałej terapii bólu wymagającego silnego działania przeciwbólowego.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Xancodal – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 60 mg
Produkt leczniczy zawiera oksykodon chlorowodorek w dawce 60 mg w postaci tabletki o przedłużonym uwalnianiu oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Znajduje zastosowanie w leczeniu silnego bólu, który wymaga stosowania opioidowych leków przeciwbólowych. Tabletki są przeznaczone dla dorosłych oraz młodzieży powyżej 12 roku życia. Forma farmaceutyczna charakteryzuje się powolnym uwalnianiem substancji czynnej, co pozwala na długotrwałe działanie przeciwbólowe.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
OxyContin – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 80 mg
Produkt leczniczy zawiera oksykodon chlorowodorek w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Tabletki są dostępne w różnych dawkach, zawierając odpowiednio od 5 mg do 80 mg oksykodonu. Lek stosuje się u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat do leczenia silnego bólu, który wymaga terapii opioidowej. Obecność laktozy jako substancji pomocniczej została również uwzględniona w składzie preparatu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Oxydolor – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 10 mg
Produkt leczniczy zawiera chlorowodorek oksykodonu, będący substancją czynną, oraz lecytynę sojową jako substancję pomocniczą. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu pozwalają na stopniowe uwalnianie leku. Stosuje się go u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat do leczenia bólu o dużym nasileniu, wymagającego leczenia opioidami. Lek jest dostępny w różnych dawkach, co pozwala na dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Reltebon – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 80 mg
Tabletki o przedłużonym uwalnianiu zawierają oksykodon chlorowodorek oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Preparat stosuje się w leczeniu silnego bólu, który wymaga użycia opioidowych leków przeciwbólowych. Może być stosowany u dorosłych oraz dzieci w wieku 12 lat i starszych. Dzięki formie o przedłużonym uwalnianiu lek zapewnia długotrwałe działanie przeciwbólowe.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Oxydolor – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 80 mg
Produkt leczniczy zawiera chlorowodorek oksykodonu jako substancję czynną oraz lecytynę sojową jako substancję pomocniczą. Tabletki mają postać o przedłużonym uwalnianiu, co pozwala na stopniowe uwalnianie leku w organizmie. Stosuje się je w leczeniu bólu o dużym nasileniu u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat, gdy leczenie opioidami jest konieczne. Lek jest dostępny w różnych dawkach dostosowanych do potrzeb pacjenta.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
OxyContin – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 40 mg
Produkt leczniczy zawiera oksykodon chlorowodorek, substancję czynną o działaniu przeciwbólowym, w dawkach od 5 mg do 80 mg w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu. W skład leku wchodzą także substancje pomocnicze, takie jak laktoza. Stosuje się go w leczeniu silnego bólu, który wymaga zastosowania opioidowych środków przeciwbólowych. Lek jest przeznaczony dla dorosłych oraz młodzieży powyżej 12 roku życia.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Oxycodone Vitabalans – Tabletki powlekane – 5 mg
Produkt leczniczy zawiera oksykodon chlorowodorek w dawkach 5 mg lub 10 mg w postaci tabletek powlekanych. Jest przeznaczony do stosowania u dorosłych oraz młodzieży od 12 lat wzwyż. Lek stosuje się w leczeniu bólu o dużym nasileniu, który wymaga zastosowania opioidowych leków przeciwbólowych. Tabletki można podzielić na równe dawki, co ułatwia dawkowanie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Bunondol – Tabletki podjęzykowe – 0,2 mg
Produkt leczniczy zawiera buprenorfinę w ilości 0,2 mg lub 0,4 mg w postaci chlorowodorku, a także laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Tabletki mają postać podjęzykową, są białe do kremowych i okrągłe. Stosuje się go w leczeniu umiarkowanych do silnych bóli różnego pochodzenia, które wymagają zastosowania opioidowego leku przeciwbólowego. Lek działa przeciwbólowo, uśmierzając dolegliwości bólowe o zróżnicowanym pochodzeniu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Doreta – Tabletki powlekane – 37,5 mg + 325 mg
Lek ten zawiera tramadol oraz paracetamol, które działają przeciwbólowo. Składniki aktywne to tramadol chlorowodorek oraz paracetamol, a tabletka dodatkowo zawiera niewielką ilość sodu. Stosowany jest w leczeniu bólu o nasileniu umiarkowanym do dużego. Zalecany jest dla pacjentów, którzy wymagają jednoczesnego podania obu składników w terapii bólu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Oxycodone Vitabalans – Tabletki powlekane – 10 mg
Produkt leczniczy zawiera oksykodon chlorowodorek w dawkach 5 mg lub 10 mg. Tabletki powlekane są przeznaczone do stosowania u osób dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia. Lek stosuje się w leczeniu bólu o dużym nasileniu, który wymaga leczenia opioidami. Jest odpowiedni wtedy, gdy inne metody łagodzenia bólu są niewystarczające.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku