Leki w grupie
„leki przeciwdepresyjne (w chorobie dwubiegunowej)”

Leki przeciwdepresyjne w chorobie dwubiegunowej są stosowane z dużą ostrożnością, ponieważ mogą wywołać przejście z fazy depresyjnej w maniakalną lub przyspieszyć cykliczność epizodów. W przeciwieństwie do depresji jednobiegunowej, w chorobie afektywnej dwubiegunowej (ChAD) leki przeciwdepresyjne zwykle nie są stosowane w monoterapii, lecz jako element leczenia skojarzonego z lekami normotymicznymi lub lekami przeciwpsychotycznymi II generacji.

Główne grupy leków przeciwdepresyjnych stosowanych w ChAD obejmują: selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), takie jak fluoksetyna (Bioxetin, Seronil), sertralina (Asentra, Zoloft), escitalopram (Lexapro, Mozarin); inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), jak wenlafaksyna (Alventa, Efectin) i duloksetyna (Cymbalta, Dulsevia); oraz atypowe leki przeciwdepresyjne, takie jak bupropion (Wellbutrin, Elontril), który cechuje się niższym ryzykiem wywołania zmiany fazy.

Największą zaletą stosowania leków przeciwdepresyjnych w ChAD jest skuteczne łagodzenie objawów depresyjnych, które często są bardziej przewlekłe i upośledzające funkcjonowanie niż epizody maniakalne. Niektóre leki, jak bupropion czy SSRI o łagodniejszym profilu działania, cechują się niższym ryzykiem wywołania manii w porównaniu do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych.

Głównym niebezpieczeństwem związanym ze stosowaniem leków przeciwdepresyjnych w ChAD jest ryzyko indukcji manii lub hipomanii, co określa się jako zmianę fazy. Ponadto, mogą one prowadzić do rozwoju stanów mieszanych, przyspieszenia cykliczności (rapid cycling) czy zwiększenia liczby epizodów chorobowych w dłuższej perspektywie. Z tego powodu aktualne wytyczne zalecają, by leki przeciwdepresyjne były stosowane krótkoterminowo, pod ścisłą kontrolą i zawsze w połączeniu z lekiem normotymicznym.

W praktyce klinicznej wyróżnia się kilka podgrup leków przeciwdepresyjnych o różnym profilu bezpieczeństwa w ChAD. Najniższe ryzyko zmiany fazy wykazują SSRI (zwłaszcza sertralina i escitalopram) oraz bupropion, umiarkowane – SNRI, natomiast najwyższe – trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina, imipramina) oraz inhibitory monoaminooksydazy, których stosowanie w ChAD jest obecnie rzadkie.

Warto zaznaczyć, że wybór leku przeciwdepresyjnego w ChAD powinien być zindywidualizowany i uwzględniać historię wcześniejszej odpowiedzi na leczenie, profil objawów, współistniejące zaburzenia oraz ryzyko zmiany fazy. Kluczowe znaczenie ma też monitorowanie pacjenta pod kątem wczesnych objawów manii lub hipomanii podczas wprowadzania leczenia przeciwdepresyjnego.