Leki w grupie
„leki pobudzające łaknienie”

Leki pobudzające łaknienie (oreksygeniczne) to grupa preparatów stosowanych w leczeniu zaburzeń odżywiania i stanów wyniszczenia organizmu. Działają one poprzez wpływ na ośrodek głodu w podwzgórzu, zwiększając apetyt i spożycie pokarmów. Wskazaniem do ich stosowania są najczęściej jadłowstręt psychiczny, kacheksja nowotworowa, wyniszczenie w przebiegu AIDS, a także utrata masy ciała u osób starszych.

Do głównych grup leków pobudzających łaknienie należą: pochodne benzodiazepiny, leki przeciwhistaminowe, pochodne kannabinoidów, progestageny oraz leki przeciwdepresyjne o działaniu oreksygenicznym. Każda z tych grup działa poprzez odmienny mechanizm, co pozwala na dobór terapii odpowiedniej do przyczyny braku apetytu.

Wśród leków przeciwhistaminowych stosowanych do pobudzenia łaknienia wyróżnia się cyproheptadynę (Periactin), która blokując receptory serotoninowe i histaminowe, zwiększa apetyt. Z grupy pochodnych kannabinoidów stosuje się dronabinol (Marinol) oraz nabilon (Cesamet), które pobudzają receptory kannabinoidowe. Z kolei spośród progestagenów najczęściej stosuje się octan megestrolu (Megace) oraz medroksyprogesteron (Depo-Provera).

Niektóre leki przeciwdepresyjne, szczególnie mirtazapina (Remeron, Mirzaten) oraz niektóre trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne jak amitryptylina (Amitriptylinum), mogą wykazywać działanie pobudzające apetyt. W grupie benzodiazepin diazepam (Relanium) oraz alprazolam (Xanax) również mogą wpływać na zwiększenie łaknienia.

Największą zaletą stosowania leków pobudzających łaknienie jest możliwość poprawy stanu odżywienia u pacjentów z wyniszczeniem, co przekłada się na lepszą jakość życia, poprawę rokowania i zwiększenie skuteczności innych terapii, szczególnie u pacjentów onkologicznych. U osób z jadłowstrętem psychicznym mogą stanowić element wspomagający psychoterapię.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują przede wszystkim ryzyko nadmiernego przyrostu masy ciała i rozwoju otyłości. Ponadto leki te mogą powodować sedację, zaburzenia poznawcze (benzodiazepiny), działania antycholinergiczne (leki przeciwhistaminowe), zaburzenia hormonalne (progestageny), a niektóre z nich mają potencjał uzależniający. Kannabinoidy mogą powodować zaburzenia psychotyczne i lękowe, zwłaszcza u osób predysponowanych.

W zależności od mechanizmu działania, leki pobudzające łaknienie można podzielić na: modulatory neuroprzekaźnictwa (np. benzodiazepiny, leki przeciwdepresyjne), modulatory układu endokannabinoidowego (kannabinoidy), regulatory układu hormonalnego (progestageny) oraz leki o działaniu złożonym. Wybór odpowiedniej grupy leków powinien uwzględniać przyczynę braku łaknienia, wiek pacjenta, choroby współistniejące oraz potencjalne interakcje z innymi przyjmowanymi lekami.