Leki w grupie
„leki do płukania jamy ustnej i gardła”

Leki do płukania jamy ustnej i gardła to preparaty stosowane miejscowo w schorzeniach błony śluzowej jamy ustnej oraz gardła. Działają przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo, przeciwzapalnie i przeciwbólowo, a niektóre z nich również ściągająco na błonę śluzową. Ich działanie opiera się głównie na redukcji patogennej flory bakteryjnej, zmniejszeniu stanu zapalnego oraz łagodzeniu dolegliwości bólowych.

Do głównych substancji czynnych stosowanych w płukankach do jamy ustnej i gardła należą: chlorheksydyna, cetylpirydyna, benzydamina, powidok jodu, nadtlenek wodoru, olejki eteryczne oraz związki o działaniu miejscowo znieczulającym jak lidokaina czy benzokaina. Popularne preparaty handlowe to: Tantum Verde (benzydamina), Corsodyl (chlorheksydyna), Eludril (chlorheksydyna), Hascosept (chlorheksydyna), Octenisept (oktenidyna), Septolete (cetylpirydyna), Tantum Verde (benzydamina), Halitomin (chlorheksydyna) czy Listerine (olejki eteryczne).

Ze względu na mechanizm działania leki do płukania jamy ustnej i gardła można podzielić na kilka podgrup: preparaty antyseptyczne (chlorheksydyna, cetylpirydyna, oktenidyna), przeciwzapalne (benzydamina), przeciwgrzybicze (nystatyna), ściągające (tanniny, związki glinu), miejscowo znieczulające (lidokaina, benzokaina) oraz płukanki o działaniu złożonym, zawierające kombinacje różnych substancji czynnych.

Największą zaletą stosowania tych leków jest ich miejscowe działanie, co minimalizuje ekspozycję ogólnoustrojową i związane z nią działania niepożądane. Dodatkowo, płukanki zapewniają dotarcie substancji aktywnych do trudno dostępnych miejsc w jamie ustnej i gardle, poprawiają higienę jamy ustnej, zmniejszają objawy stanów zapalnych oraz przyspieszają proces gojenia błon śluzowych.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem płukanek obejmują możliwość wystąpienia miejscowych reakcji alergicznych, przebarwienia zębów (szczególnie przy długotrwałym stosowaniu chlorheksydyny), zaburzenia smaku, pieczenie błony śluzowej oraz ryzyko połknięcia preparatu. W przypadku płukanek zawierających alkohol istnieje potencjalne ryzyko związane z długotrwałą ekspozycją błony śluzowej na ten związek. Preparaty z antybiotykami mogą prowadzić do rozwoju oporności bakterii przy niewłaściwym stosowaniu.