Leki w grupie
„inhibitory MAO”

Inhibitory monoaminooksydazy (MAO) to grupa leków psychotropowych o silnym działaniu przeciwdepresyjnym. Ich mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności enzymu monoaminooksydazy, który w normalnych warunkach rozkłada neurotransmitory: serotoninę, dopaminę i noradrenalinę. Blokując ten enzym, inhibitory MAO zwiększają stężenie tych neuroprzekaźników w mózgu, co przekłada się na poprawę nastroju, zmniejszenie lęku i ogólną poprawę funkcjonowania pacjenta.

Inhibitory MAO dzielą się na dwie główne podgrupy: nieselektywne inhibitory MAO (I generacji) oraz selektywne inhibitory MAO-A lub MAO-B (II generacji). Inhibitory nieselektywne blokują zarówno MAO-A, jak i MAO-B, natomiast selektywne działają tylko na jeden podtyp enzymu. MAO-A metabolizuje głównie serotoninę i noradrenalinę, podczas gdy MAO-B – dopaminę i fenyloetyloaminę.

Do najważniejszych nieselektywnych inhibitorów MAO należą: fenelzyna, tranylcypromina i izokarboksazyd. W Polsce stosowana jest głównie moklobemid (Aurorix, Mobemid) – odwracalny i selektywny inhibitor MAO-A. Z selektywnych inhibitorów MAO-B dostępna jest selegilina (Jumex, Selerin) oraz rasagilina (Azilect), stosowane głównie w chorobie Parkinsona.

Największą zaletą inhibitorów MAO jest ich skuteczność w leczeniu depresji opornej na inne leki, szczególnie depresji atypowej z objawami takimi jak nadmierna senność, zwiększony apetyt czy nadwrażliwość na odrzucenie. Selektywne inhibitory MAO-B są cennymi lekami w terapii choroby Parkinsona, gdyż zwiększają stężenie dopaminy w układzie nigrostriatalnym.

Stosowanie inhibitorów MAO wiąże się jednak z poważnymi zagrożeniami. Najważniejszym jest ryzyko przełomu nadciśnieniowego przy spożyciu pokarmów bogatych w tyraminę (sery dojrzewające, wędzone ryby, wino czerwone) lub przy jednoczesnym przyjmowaniu leków sympatykomimetycznych, serotoninergicznych czy opioidów. Ponadto inhibitory MAO mogą wchodzić w niebezpieczne interakcje z innymi lekami przeciwdepresyjnymi, powodując zespół serotoninowy. Z tego powodu przy zmianie terapii konieczne jest zachowanie odpowiedniego okresu wymywania (zazwyczaj 2 tygodnie, a w przypadku fluoksetyny – 5 tygodni).

Ze względu na profil bezpieczeństwa, nowsze selektywne i odwracalne inhibitory MAO (jak moklobemid) są lepiej tolerowane i obarczone mniejszym ryzykiem interakcji niż klasyczne, nieselektywne inhibitory MAO. Mimo to, nawet przy stosowaniu selektywnych inhibitorów MAO zaleca się ostrożność i monitorowanie pacjenta, szczególnie na początku terapii.