Leki w grupie
„inhibitory kinaz tyrozynowych”
Inhibitory kinaz tyrozynowych (TKI) to klasa leków, które blokują działanie enzymów zwanych kinazami tyrozynowymi, odpowiedzialnych za przekazywanie sygnałów komórkowych wpływających na wzrost i podział komórek. Ich głównym mechanizmem działania jest selektywne hamowanie fosforylacji tyrozyny w określonych białkach, co prowadzi do zahamowania szlaków sygnałowych istotnych w procesach nowotworzenia. Dzięki temu TKI skutecznie blokują proliferację komórek nowotworowych i indukują ich apoptozę.
Inhibitory kinaz tyrozynowych dzielą się na kilka głównych podgrup, w zależności od celów molekularnych: inhibitory EGFR (naskórkowego czynnika wzrostu), takie jak erlotynib (Tarceva), gefitynib (Iressa) i afatynib (Giotrif); inhibitory BCR-ABL stosowane w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej, jak imatynib (Glivec), nilotynib (Tasigna) i dasatynib (Sprycel); inhibitory VEGFR (naczyniowo-śródbłonkowego czynnika wzrostu), w tym sorafenib (Nexavar), sunitynib (Sutent) i pazopanib (Votrient); oraz multikinazowe inhibitory jak regorafenib (Stivarga) czy lenvatynib (Lenvima).
Do najważniejszych inhibitorów kinaz tyrozynowych należą: imatynib (pierwszy zatwierdzony TKI), erlotynib, gefitynib, dasatynib, nilotynib, sunitynib, sorafenib, lapatynib (Tyverb), crizotinib (Xalkori), oraz osimertynib (Tagrisso). W ostatnich latach do praktyki klinicznej wprowadzono również nowsze generacje tych leków, jak alektynib (Alecensa), brigatynib (Alunbrig) czy lorlatynib (Lorviqua).
Największą zaletą inhibitorów kinaz tyrozynowych jest ich ukierunkowane działanie na specyficzne szlaki sygnałowe w komórkach nowotworowych, co przekłada się na wysoką skuteczność przy stosunkowo niewielkiej toksyczności systemowej w porównaniu z klasyczną chemioterapią. TKI umożliwiły przełom w leczeniu niektórych nowotworów, przekształcając je z chorób śmiertelnych w przewlekłe, możliwe do kontrolowania (np. przewlekła białaczka szpikowa leczona imatynibem). Ponadto, większość TKI to leki doustne, co umożliwia ambulatoryjne leczenie i poprawia jakość życia pacjentów.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem inhibitorów kinaz tyrozynowych obejmują działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (biegunki, nudności, wymioty), skóry (wysypki, zespół ręka-stopa), wątroby (hepatotoksyczność), układu sercowo-naczyniowego (nadciśnienie, wydłużenie odstępu QT, niewydolność serca) oraz hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość). Istotnym problemem jest również rozwój oporności na leczenie, co wymaga zmiany terapii na inhibitory kolejnych generacji. Ze względu na metabolizm przez enzymy cytochromu P450, TKI często wchodzą w interakcje z innymi lekami, co wymaga szczególnej ostrożności przy polipragmazji.
Inhibitory kinaz tyrozynowych można klasyfikować na podstawie ich selektywności wobec celów molekularnych. Wyróżniamy: inhibitory pierwszej generacji (np. imatynib, erlotynib), które są mniej selektywne; inhibitory drugiej generacji (np. nilotynib, dasatynib), o większej sile działania i pokonujące część mechanizmów oporności; oraz inhibitory trzeciej generacji (np. osimertynib, ponatynib), ukierunkowane na specyficzne mutacje oporności. Inny podział uwzględnia mechanizm wiązania z kinazą: inhibitory konkurencyjne wobec ATP, inhibitory niekonkurencyjne oraz inhibitory kowalencyjne (nieodwracalne).
Lista leków w tej grupie
-
Sorafenib Teva – Tabletki powlekane – 200 mg
Lek zawiera substancję czynną sorafenib w postaci sorafenibu tozylanu oraz substancje pomocnicze, w tym sód. Stosuje się go w leczeniu zaawansowanego raka wątrobowokomórkowego oraz raka nerkowokomórkowego u pacjentów, u których wcześniejsze terapie nie przyniosły efektu lub nie są wskazane. Preparat dostępny jest w postaci różowych, powlekanych tabletek. Jest przeznaczony dla osób wymagających specjalistycznej terapii nowotworowej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Klertis – Kapsułki twarde – 12,5 mg
Lek zawiera sunitynibu cyklaminian w różnych dawkach: 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg, dostępny w postaci twardych kapsułek wypełnionych pomarańczowymi granulkami. Stosowany jest w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego, raka nerkowokomórkowego z przerzutami oraz wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki. Jest przeznaczony dla dorosłych pacjentów z zaawansowanymi lub nieoperacyjnymi zmianami nowotworowymi, szczególnie po niepowodzeniu wcześniejszego leczenia. Jego działanie polega na hamowaniu wzrostu komórek nowotworowych i opóźnieniu postępu choroby.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Asikreba – Kapsułki twarde – 37,5 mg
Produkt leczniczy zawiera sunitynibu jabłczan, dostępny w kapsułkach o różnych dawkach. Jest stosowany w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego, zaawansowanego raka nerkowokomórkowego oraz wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki. Preparat znajduje zastosowanie u dorosłych pacjentów, u których wcześniejsze leczenie było nieskuteczne lub doszło do progresji choroby. Kapsułki zawierają również substancje pomocnicze, takie jak barwniki żółcień pomarańczowa FCF i tartrazyna.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Pazopanib Pharmascience – Tabletki powlekane – 200 mg
Produkt leczniczy zawiera substancję czynną pazopanib w postaci pazopanibu chlorowodorku, dostępną w tabletkach powlekanych o dawkach 200 mg i 400 mg. Stosuje się go w leczeniu zaawansowanego raka nerkowokomórkowego u dorosłych oraz u pacjentów z zaawansowanymi mięsakami tkanek miękkich po wcześniejszym leczeniu chemioterapią. Lek jest przeznaczony zarówno do terapii pierwszego rzutu, jak i w przypadkach progresji choroby po wcześniejszych terapiach. Jego skuteczność i bezpieczeństwo zostały ocenione w wybranych podtypach histologicznych mięsaków tkanek miękkich.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Sunitinib MSN – Kapsułki twarde – 50 mg
Produkt leczniczy zawiera sunitynibu jabłczan, dostępny w postaci twardych kapsułek o różnych dawkach. Lek ten stosuje się głównie w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego po niepowodzeniu terapii imatynibem. Ponadto jest wskazany w terapii zaawansowanego raka nerkowokomórkowego z przerzutami oraz wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki. Jego działanie pomaga kontrolować progresję wymienionych chorób nowotworowych u dorosłych pacjentów.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Sunitinib Synthon – Kapsułki twarde – 12,5 mg
Lek zawiera sunitynibu jabłczan jako substancję czynną w dawkach 12,5 mg, 25 mg lub 50 mg w postaci kapsułek twardych. Stosuje się go w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) po niepowodzeniu terapii imatynibem, zaawansowanego raka nerkowokomórkowego z przerzutami oraz wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki. Preparat jest przeznaczony dla dorosłych pacjentów z nieoperacyjnymi guzami lub rozległymi przerzutami. Terapia ma na celu zahamowanie postępu tych nowotworów w sytuacjach, gdy inne leczenia okazały się nieskuteczne lub niezalecane.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Sunitynib Adamed – Kapsułki twarde – 37,5 mg
Produkt leczniczy zawiera sunitynib jabłczan jako substancję czynną oraz pomocniczo mannitol. Stosowany jest w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) po niepowodzeniu leczenia imatynibem, zaawansowanego raka nerkowokomórkowego z przerzutami oraz wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET). Lek jest dostępny w postaci kapsułek twardych. Przeznaczony jest dla dorosłych pacjentów z wymienionymi schorzeniami.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Subinit – Kapsułki twarde – 25 mg
Lek zawiera sunitynib jabłczan, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg. Stosowany jest w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego, zaawansowanego raka nerkowokomórkowego oraz wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki. Dedykowany jest pacjentom dorosłym z chorobami nieoperacyjnymi lub z przerzutami, szczególnie po niepowodzeniu innych terapii. Lek pomaga zahamować postęp tych nowotworów i poprawić jakość życia pacjentów.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Sunitinib Vipharm – Kapsułki twarde – 50 mg
Lek zawiera sunitynibu jabłczan w dawkach 12,5 mg, 25 mg lub 50 mg w postaci twardych kapsułek. Stosowany jest w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego, które są nieoperacyjne lub z przerzutami, szczególnie po niepowodzeniu terapii imatynibem. Ponadto jest przeznaczony do terapii zaawansowanego raka nerkowokomórkowego z przerzutami. Może również być stosowany w leczeniu wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki u dorosłych pacjentów z postępującą chorobą.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Sunitinib Glenmark – Kapsułki twarde – 12,5 mg
Produkt leczniczy zawiera sunitynib w dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg w formie kapsułek twardych. Substancja aktywna stosowana jest w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego, raka nerkowokomórkowego z przerzutami oraz wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki. Preparat przeznaczony jest dla dorosłych pacjentów, u których inne metody leczenia zawiodły lub gdy choroba uległa progresji. Kapsułki zawierają granulki o barwie od żółtej do pomarańczowej i różnią się wielkością i kolorem wieczek w zależności od zawartości substancji czynnej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku