Leki w grupie
„fenotiazyny”
Fenotiazyny to grupa leków przeciwpsychotycznych (neuroleptycznych) o trójpierścieniowej strukturze chemicznej. Działają one głównie poprzez blokowanie receptorów dopaminowych D2 w układzie limbicznym i podwzgórzu, co pozwala na kontrolę objawów psychotycznych takich jak halucynacje, urojenia i zaburzenia myślenia. Dodatkowo wykazują działanie blokujące receptory muskarynowe, α-adrenergiczne oraz histaminowe, co przyczynia się do ich profilu działań niepożądanych.
Fenotiazyny dzielą się na trzy główne podgrupy ze względu na podstawnik w pozycji 10 łańcucha bocznego: alifatyczne (np. chloropromazyna), piperydynowe (np. tiorydazyna) i piperydynowe (np. flufenazyna). Poszczególne podgrupy różnią się profilem działania i nasileniem skutków ubocznych – fenotiazyny alifatyczne mają silniejsze działanie sedatywne i przeciwwymiotne, natomiast piperazynowe charakteryzują się silniejszym działaniem przeciwpsychotycznym i większym ryzykiem objawów pozapiramidowych.
Do najważniejszych leków z grupy fenotiazyn należą: chloropromazyna (Chloropromazinum, Fenactil), lewomepromazyna (Tisercin), perfenazyna (Trilafon), flufenazyna (Mirenil), perazyna (Pernazinum) i prochlorperazyna (Chloropernazinum). W Polsce aktualnie dostępne są głównie chloropromazyna, lewomepromazyna i perazyna.
Największą zaletą fenotiazyn jest ich skuteczność w łagodzeniu objawów pozytywnych schizofrenii (halucynacje, urojenia), a także działanie przeciwwymiotne, uspokajające i przeciwlękowe. Niektóre z nich, jak chloropromazyna, mają szerokie zastosowanie nie tylko w psychiatrii, ale również w anestezjologii i terapii nudności i wymiotów.
Stosowanie fenotiazyn wiąże się jednak z ryzykiem poważnych działań niepożądanych. Najistotniejsze to objawy pozapiramidowe (parkinsonizm polekowy, akatyzja, dystonia ostra), późne dyskinezy, wydłużenie odstępu QT z ryzykiem groźnych arytmii, złośliwy zespół neuroleptyczny oraz działanie antycholinergiczne (suchość w ustach, zaburzenia widzenia, zaparcia, zatrzymanie moczu). Fenotiazyny mogą również powodować hiperprolaktynemię, sedację, obniżenie progu drgawkowego oraz wzrost masy ciała i zaburzenia metaboliczne.
Ze względu na liczne działania niepożądane i pojawienie się nowszych leków przeciwpsychotycznych (atypowych), fenotiazyny są obecnie rzadziej stosowane jako leki pierwszego wyboru. Nadal jednak znajdują zastosowanie w przypadkach opornych na leczenie lub w specyficznych wskazaniach, jak intensywne pobudzenie psychoruchowe czy uporczywe nudności i wymioty.
Lista leków w tej grupie
-
Torecan – Roztwór do wstrzykiwań – 6,5 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera tietyloperazynę w postaci jabłczanu, a także substancje pomocnicze takie jak sorbitol i pirosiarczyn sodu. Jest dostępny w formie roztworu do wstrzykiwań o przezroczystej, bezbarwnej lub lekko żółtej barwie. Stosuje się go w celu leczenia nudności i wymiotów występujących po chemioterapii, radioterapii, użyciu leków toksycznych oraz po zabiegach chirurgicznych. Preparat pomaga złagodzić nieprzyjemne objawy związane z tymi sytuacjami.
Substancja czynnaKategoria leku -
Tisercin – Tabletki powlekane – 25 mg
Lek zawiera 25 mg lewomepromazyny, substancji czynnej o działaniu psychotropowym, w formie tabletki powlekanej. Stosowany jest w leczeniu chorób psychicznych z pobudzeniem ruchowym oraz w zespołach paranoidalnych, takich jak schizofrenia. Może być również używany jako lek wspomagający w objawach padaczki, niedorozwoju umysłowego oraz depresji z niepokojem. Dodatkowo wspomaga działanie przeciwbólowe innych leków oraz jest wykorzystywany do przygotowania i pogłębienia znieczulenia ogólnego.
Wskazania do stosowania- choroba psychiczna przebiegająca z pobudzeniem psychoruchowym
- choroba psychiczna przebiegająca z pobudzeniem ruchowym
- depresja z niepokojem
- nasilenie działania przeciwbólowego innych leków
- niedorozwój umysłowy
- padaczka
- pogłębienie znieczulenia ogólnego
- przygotowanie do znieczulenia ogólnego
- schizofrenia
- zespół paranoidalny
Substancja czynnaKategoria leku -
Tisercin – Roztwór do wstrzykiwań – 25 mg/ml
Preparat zawiera 25 mg lewomepromazyny w 1 ml roztworu do wstrzykiwań, podawany domięśniowo lub dożylnie. Stosuje się go w leczeniu chorób psychicznych z pobudzeniem ruchowym oraz zespołów paranoidalnych, takich jak schizofrenia. Może być również używany jako lek wspomagający w padaczce, niedorozwoju umysłowym, depresji z niepokojem oraz do nasilenia działania przeciwbólowego innych leków. Ponadto służy do przygotowania i pogłębienia znieczulenia ogólnego.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Torecan – Tabletki powlekane – 6,5 mg
Lek zawiera 6,5 mg tietyloperazyny w postaci dimaleinianu tietyloperazyny oraz substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna i sacharoza. Jest dostępny w formie białych, powlekanych tabletek. Stosuje się go w celu leczenia nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią cytotoksyczną, radioterapią, lekami toksycznymi oraz po zabiegach chirurgicznych. Preparat pomaga złagodzić dolegliwości związane z tymi stanami.
Substancja czynnaKategoria leku -
Levomentis – Tabletki powlekane – 25 mg
Produkt leczniczy zawiera lewomepromazynę w dawce 25 mg, jako substancję czynną oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosuje się go przede wszystkim w leczeniu schizofrenii oraz innych schorzeń psychicznych z towarzyszącym pobudzeniem ruchowym. Może być również wykorzystywany w terapii zespołów lękowych i zaburzeń snu oraz w leczeniu przewlekłego bólu, zarówno jako monoterapia, jak i w połączeniu z innymi lekami przeciwbólowymi. Lek ma postać powlekanych tabletek o działaniu psychotropowym i przeciwbólowym.
-
Torecan – Czopki – 6,5 mg
Produkt leczniczy zawiera 6,5 mg tietyloperazyny w postaci dimaleinianu tietyloperazyny w formie czopków. Jest stosowany w leczeniu nudności i wymiotów, które mogą wystąpić po chemioterapii cytotoksycznej, radioterapii, zastosowaniu leków toksycznych oraz po zabiegach chirurgicznych. Forma farmaceutyczna to białe do lekko żółtych czopki, które ułatwiają podanie leku. Lek pomaga łagodzić objawy związane z powyższymi stanami leczniczymi.
Substancja czynnaKategoria leku