Leki w grupie
„antybiotyki z inhibitorem beta-laktamaz”

Antybiotyki z inhibitorem beta-laktamaz to połączenia antybiotyku beta-laktamowego z substancją hamującą działanie beta-laktamaz – enzymów produkowanych przez bakterie, które rozkładają pierścień beta-laktamowy antybiotyku, unieważniając jego działanie. Dzięki takiemu połączeniu możliwe jest pokonanie oporności bakterii na antybiotyki beta-laktamowe (penicyliny, cefalosporyny).

Najczęściej stosowane połączenia to: amoksycylina z kwasem klawulanowym (Augmentin, Amoksiklav, Taromentin), ampicylina z sulbaktamem (Unasyn), piperacylina z tazobaktamem (Tazocin), tikarcylina z kwasem klawulanowym (Timentin), cefoperazon z sulbaktamem (Sulperazon). Mechanizm działania polega na tym, że inhibitor wiąże się nieodwracalnie z beta-laktamazami bakteryjnymi, chroniąc antybiotyk przed zniszczeniem, co umożliwia mu skuteczne hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii.

Główną zaletą stosowania tych leków jest ich skuteczność w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie wytwarzające beta-laktamazy, które byłyby oporne na same antybiotyki beta-laktamowe. Preparaty te charakteryzują się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmującym zarówno bakterie Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne. Są skuteczne w leczeniu skomplikowanych zakażeń układu oddechowego, moczowego, zakażeń skóry i tkanek miękkich oraz zakażeń śródbrzusznych.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują reakcje alergiczne, które mogą występować częściej niż w przypadku samych antybiotyków beta-laktamowych. Dodatkowo mogą powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności), a długotrwałe stosowanie może prowadzić do nadkażeń, w tym grzybiczych. U pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby konieczna jest modyfikacja dawki. Ponadto, pomimo dodania inhibitora, niektóre bakterie mogą wytwarzać beta-laktamazy odporne na inhibitory lub posiadać inne mechanizmy oporności.

Ze względu na mechanizm działania inhibitorów beta-laktamaz możemy je podzielić na kilka grup: inhibitory klasy A (kwas klawulanowy, sulbaktam, tazobaktam) – najczęściej stosowane w praktyce klinicznej; inhibitory klasy B (chelatory jonów cynku); inhibitory klasy C (awibaktam, relebaktam) – nowsze związki, skuteczne wobec niektórych beta-laktamaz o rozszerzonym spektrum działania (ESBL); oraz inhibitory klasy D – wciąż w fazie badań klinicznych. Ostatnio wprowadzono nowe połączenia, takie jak ceftazydym z awibaktamem (Zavicefta) czy imipenem z relebaktamem (Recarbrio), które są skuteczne wobec wielolekoopornych bakterii.