zatrucie paracetamolem
Wskazanie

Zatrucie paracetamolem stanowi jeden z najczęstszych przypadków zatrucia lekami w Polsce i na świecie. Występuje po przyjęciu dawki powyżej 4g na dobę u dorosłych (lub powyżej 150 mg/kg masy ciała u dzieci). Może być wynikiem celowego przedawkowania w celach samobójczych lub nieświadomego kumulowania dawek przy równoczesnym przyjmowaniu kilku preparatów zawierających paracetamol.

W leczeniu zatrucia paracetamolem kluczowe jest szybkie wdrożenie odpowiedniej terapii. Podstawowym antidotum jest N-acetylocysteina (NAC), dostępna w Polsce pod nazwami handlowymi Acetylocysteina Sandoz, Fluimucil, ACC. NAC uzupełnia zapasy glutationu, który jest niezbędny do detoksykacji toksycznych metabolitów paracetamolu. W pierwszej fazie leczenia stosuje się również płukanie żołądka (jeśli od zatrucia minęło mniej niż 1 godzina) oraz podanie węgla aktywowanego (Carbo medicinalis).

Największym wyzwaniem w leczeniu zatrucia paracetamolem jest opóźniona diagnoza, ponieważ pierwsze objawy mogą być niespecyficzne lub nawet nieobecne przez pierwsze 24 godziny. W tym czasie toksyczne metabolity powodują już nieodwracalne uszkodzenie wątroby. Ocena ryzyka hepatotoksyczności opiera się na nomogramie Rumacka-Matthew’a, który wymaga oznaczenia stężenia paracetamolu w surowicy 4-24 godziny po zatruciu. Trudność stanowi również leczenie pacjentów z przewlekłą chorobą wątroby lub przyjmujących leki indukujące enzymy wątrobowe, u których ryzyko hepatotoksyczności jest zwiększone.

W ciężkich przypadkach zatrucia paracetamolem może dojść do piorunującej niewydolności wątroby, zaburzeń krzepnięcia, encefalopatii i niewydolności nerek. W takich sytuacjach konieczna może być kwalifikacja pacjenta do pilnego przeszczepienia wątroby. Kryteria kwalifikacji określają tzw. kryteria King’s College. Leczenie takich pacjentów prowadzone jest w warunkach oddziału intensywnej terapii z zastosowaniem metod pozaustrojowego wspomagania funkcji wątroby (np. system MARS – Molecular Adsorbent Recirculating System).