profilaktyka owrzodzenia żołądka wywołanego przez niesteroidowe leki przeciwzapalne
Wskazanie

Profilaktyka owrzodzenia żołądka wywołanego przez niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) to postępowanie mające na celu zapobieganie uszkodzeniom błony śluzowej żołądka podczas stosowania NLPZ. Niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen (Nurofen, Ibuprom), diklofenak (Diclac, Voltaren), ketoprofen (Ketonal, Refastin) czy naproksen (Anapran, Naproxen), hamują syntezę prostaglandyn, co zmniejsza ich ochronne działanie na błonę śluzową przewodu pokarmowego.

Profilaktyka jest szczególnie istotna u pacjentów z grup wysokiego ryzyka: osób powyżej 65. roku życia, z wywiadem choroby wrzodowej, stosujących jednocześnie glikokortykosteroidy lub leki przeciwkrzepliwe, a także przyjmujących wysokie dawki NLPZ lub ich kombinacje. Ryzyko zwiększa również zakażenie Helicobacter pylori, dlatego u pacjentów z grup ryzyka przed przewlekłym leczeniem NLPZ zaleca się wykonanie testu w kierunku tego patogenu i ewentualną eradykację.

W profilaktyce owrzodzeń wywołanych przez NLPZ stosuje się przede wszystkim inhibitory pompy protonowej (IPP), takie jak omeprazol (Polprazol, Helicid), pantoprazol (Controloc, Nolpaza), esomeprazol (Nexium, Emanera) czy rabeprazol (Tulzol). IPP wykazują największą skuteczność w zapobieganiu uszkodzeniom błony śluzowej. Alternatywnie można stosować antagonistów receptora H2, jak ranitydyna (Ranigast) czy famotydyna (Famotydyna), jednak są one mniej skuteczne. Inną opcją jest misoprostol (Cytotec), syntetyczny analog prostaglandyny E1, który jednak może powodować działania niepożądane w postaci biegunek.

Wśród największych trudności w profilaktyce owrzodzeń związanych z NLPZ należy wymienić niską świadomość pacjentów o konieczności jednoczesnego stosowania leków gastroprotekcyjnych, szczególnie przy zakupie NLPZ bez recepty. Problemem jest także nieprzestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania leków ochronnych oraz pomijanie ich przy krótkotrwałej terapii NLPZ, która również może prowadzić do uszkodzeń. Dodatkowo, koszt długotrwałej profilaktyki może stanowić barierę dla niektórych pacjentów, zwłaszcza starszych, często przyjmujących wiele leków jednocześnie.

Warto rozważyć również zastosowanie selektywnych inhibitorów COX-2 (celekoksyb – Celebrex), które wykazują mniejszą gastrotoksyczność, jednak ze względu na zwiększone ryzyko sercowo-naczyniowe muszą być stosowane z ostrożnością. U pacjentów wymagających długotrwałej terapii przeciwzapalnej i przeciwbólowej, a jednocześnie z wysokim ryzykiem powikłań żołądkowo-jelitowych, optymalnym rozwiązaniem jest połączenie selektywnego inhibitora COX-2 z inhibitorem pompy protonowej.