owrzodzenie żołądka wywołane przez leczenie inhibitorami syntetazy prostaglandyn
Wskazanie

Owrzodzenie żołądka wywołane przez leczenie inhibitorami syntetazy prostaglandyn to poważne powikłanie występujące podczas terapii niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ). NLPZ, takie jak ibuprofen, diklofenak czy naproksen, hamują działanie enzymu cyklooksygenazy (COX), odpowiedzialnego za syntezę prostaglandyn, które chronią błonę śluzową żołądka. Zahamowanie tego procesu prowadzi do zmniejszenia wydzielania śluzu ochronnego i zwiększenia produkcji kwasu żołądkowego, co sprzyja powstawaniu owrzodzeń.

Czynnikami ryzyka rozwoju owrzodzeń żołądka podczas terapii NLPZ są: wiek powyżej 65 lat, wcześniejsza choroba wrzodowa, jednoczesne stosowanie glikokortykosteroidów lub antykoagulantów, zakażenie Helicobacter pylori oraz długotrwałe stosowanie wysokich dawek NLPZ. Objawy obejmują bóle w nadbrzuszu, nudności, wymioty, utratę apetytu, a w cięższych przypadkach krwawienie z przewodu pokarmowego objawiające się czarnymi stolcami lub krwawymi wymiotami.

W leczeniu i profilaktyce owrzodzeń wywołanych przez NLPZ stosuje się inhibitory pompy protonowej (IPP), takie jak Controloc (pantoprazol), Emanera (esomeprazol), Helicid (omeprazol) czy Gasec (omeprazol). Alternatywą są antagoniści receptora H2, np. Ranigast (ranitydyna) lub Famotydyna WZF (famotydyna). W przypadku zakażenia H. pylori konieczna jest eradykacja bakterii przy użyciu schematów zawierających antybiotyki i IPP, np. Pylera (substancje czynne: bizmut, tetracyklina, metronidazol) w połączeniu z IPP.

Największą trudnością w leczeniu pacjentów z owrzodzeniami wywołanymi przez NLPZ jest konieczność kontynuowania terapii przeciwzapalnej, szczególnie u chorych z przewlekłymi schorzeniami reumatologicznymi. W takich przypadkach zaleca się zamianę klasycznych NLPZ na selektywne inhibitory COX-2 (np. Aclexa – celekoksyb), które rzadziej powodują powikłania żołądkowe, przy jednoczesnym stosowaniu gastroprotekcji. U pacjentów wysokiego ryzyka należy rozważyć całkowitą rezygnację z NLPZ i zastosowanie alternatywnych metod leczenia bólu, takich jak paracetamol (Paracetamol Aflofarm) lub tramadol (Poltram, Tramal).

Wyzwaniem jest również leczenie powikłanych owrzodzeń z krwawieniem, które wymagają pilnej interwencji endoskopowej i hospitalizacji. W przypadku perforacji owrzodzenia konieczna może być interwencja chirurgiczna. Ważną rolę odgrywa edukacja pacjentów na temat objawów alarmowych oraz konieczności regularnego przyjmowania leków gastroprotekcyjnych, co często bywa zaniedbywane, szczególnie przy stosowaniu NLPZ dostępnych bez recepty.