depresja oddechowa wywołana opioidami
Wskazanie

Depresja oddechowa wywołana opioidami to poważny stan kliniczny charakteryzujący się znacznym zmniejszeniem częstości oddechów (poniżej 8-10/min) oraz objętości oddechowej. Jest to najgroźniejsze działanie niepożądane opioidów, które może prowadzić do hipoksji, niedotlenienia mózgu, a w skrajnych przypadkach do zatrzymania oddychania i śmierci pacjenta.

Depresja oddechowa występuje najczęściej po przedawkowaniu opioidów lub przy stosowaniu ich u pacjentów z upośledzoną funkcją oddechową. Szczególnie narażeni są pacjenci z POChP, zespołem bezdechu sennego, otyłością olbrzymią oraz osoby starsze. Ryzyko wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu innych leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, takich jak benzodiazepiny czy barbiturany.

Podstawowym lekiem stosowanym w leczeniu depresji oddechowej wywołanej opioidami jest nalokson – antagonista receptorów opioidowych. W Polsce dostępny jest pod nazwami handlowymi Naloxone WZF oraz Nexodal. W stanach nagłych podaje się go dożylnie w dawce 0,4-2 mg, domięśniowo lub podskórnie. W przypadku przedawkowania opioidów o przedłużonym działaniu może być konieczne wielokrotne podawanie naloksonu lub ciągły wlew dożylny.

Największą trudnością w leczeniu depresji oddechowej wywołanej opioidami jest wąskie okno terapeutyczne naloksonu oraz ryzyko wystąpienia zespołu abstynencyjnego u pacjentów uzależnionych od opioidów. Czas półtrwania naloksonu jest krótszy niż większości opioidów, co może prowadzić do nawrotu depresji oddechowej po ustąpieniu działania antagonisty. Wymaga to ciągłego monitorowania pacjenta i ewentualnego powtarzania dawek. Istotne jest również, aby podczas leczenia depresji oddechowej zapewnić pacjentowi odpowiednie wsparcie oddechowe, w tym tlenoterapię oraz w razie potrzeby wentylację mechaniczną.

W profilaktyce depresji oddechowej wywołanej opioidami kluczowe znaczenie ma właściwa kwalifikacja pacjentów do leczenia opioidami, stosowanie najmniejszych skutecznych dawek oraz edukacja pacjentów i ich rodzin na temat objawów przedawkowania. U pacjentów wysokiego ryzyka coraz częściej zaleca się również wyposażenie w autostrzykawki z naloksonem (np. Nyxoid – aerozol do nosa) do użycia domowego w sytuacjach nagłych.