Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Winkrystyna

Wpływ winkrystyny na płodność, ciążę i laktację

Winkrystyna (substancja czynna produktu leczniczego Vincristine Teva) może wywierać istotny wpływ na płodność oraz stanowi potencjalne zagrożenie dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Informacje przedstawione poniżej powinny być dokładnie przekazane pacjentom przez lekarzy prowadzących leczenie tym lekiem cytotoksycznym.¹

Stosowanie w czasie ciąży

Dane kliniczne dotyczące stosowania winkrystyny u kobiet ciężarnych są bardzo ograniczone. Należy podkreślić, że badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały działanie teratogenne oraz inne formy toksycznego wpływu na reprodukcję. Z tego powodu, jak również ze względu na mechanizm działania farmakodynamicznego winkrystyny, stosowanie produktu Vincristine Teva nie jest zalecane w okresie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze.²

Jeżeli pacjentka zajdzie w ciążę podczas terapii winkrystyną, lekarz powinien poinformować ją o potencjalnych zagrożeniach dla płodu. Pacjentka powinna znajdować się pod ścisłą obserwacją specjalistyczną przez cały okres ciąży.³

Antykoncepcja podczas leczenia

Ze względu na potencjalną genotoksyczność winkrystyny, zarówno kobiety jak i mężczyźni aktywni seksualnie powinni stosować skuteczne metody antykoncepcji podczas leczenia produktem Vincristine Teva oraz przez okres co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu terapii.⁴

Poradnictwo genetyczne

Winkrystyna może wykazywać działania genotoksyczne, co niesie ryzyko uszkodzeń materiału genetycznego. Z tego powodu lekarz powinien poinformować pacjentki, które zaszły w ciążę podczas leczenia winkrystyną, a także pacjentki planujące ciążę po zakończeniu terapii, o możliwości skorzystania z profesjonalnego poradnictwa genetycznego.⁵

Karmienie piersią

Nie ma wystarczających danych dotyczących przenikania winkrystyny do mleka kobiecego. Ze względu na brak tych informacji oraz potencjalne działanie toksyczne winkrystyny na organizm dziecka, karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas stosowania siarczanu winkrystyny. Należy poinformować pacjentkę o konieczności przerwania karmienia piersią na czas leczenia produktem Vincristine Teva.⁶

Wpływ na płodność

Leczenie winkrystyną może prowadzić do zaburzeń płodności, które mogą być nieodwracalne. Stopień odwracalności tych zaburzeń zależy od wieku pacjenta oraz zastosowanej dawki leku. Lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentem potencjalne konsekwencje leczenia dla przyszłej płodności.⁷

Wpływ na płodność u mężczyzn

U mężczyzn leczonych schematami chemioterapii zawierającymi winkrystynę często obserwowano azoospermię (brak plemników w nasieniu). Zjawisko to występowało szczególnie często w przypadku terapii skojarzonej winkrystyny z prednizonem oraz dodatkowymi lekami cytotoksycznymi, takimi jak cyklofosfamid, mechloretamina czy prokarbazyna. W związku z tym, lekarz powinien zalecić pacjentom płci męskiej rozważenie zabezpieczenia płodności poprzez kriokonserwację nasienia przed rozpoczęciem leczenia.⁸

Wpływ na płodność u kobiet

U kobiet leczonych schematami chemioterapii zawierającymi winkrystynę zaburzenia funkcji rozrodczych, takie jak zatrzymanie miesiączkowania, występują rzadziej niż zaburzenia płodności u mężczyzn. Niemniej jednak pacjentki powinny być świadome, że leczenie może wpłynąć na ich płodność, a ryzyko to powinno być dokładnie omówione przed rozpoczęciem terapii.⁹

Informacje dla lekarza prowadzącego

Lekarz prowadzący leczenie winkrystyną (Vincristine Teva) ma obowiązek przekazać pacjentom lub pacjentkom w wieku rozrodczym następujące informacje:¹⁰

• Ryzyko związane ze stosowaniem winkrystyny podczas ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze
• Konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia i przez 6 miesięcy po jego zakończeniu (dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn)
• Możliwość wystąpienia nieodwracalnych zaburzeń płodności po leczeniu winkrystyną
• Zalecenie dla mężczyzn dotyczące rozważenia kriokonserwacji nasienia przed rozpoczęciem leczenia
• Przeciwwskazanie do karmienia piersią podczas leczenia winkrystyną
• Możliwość skorzystania z poradnictwa genetycznego w przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia lub planowania ciąży po jego zakończeniu

¹¹

W sytuacji rozpoznania ciąży podczas leczenia winkrystyną, lekarz powinien przeprowadzić szczegółową rozmowę z pacjentką, informując ją o potencjalnych zagrożeniach dla płodu, oraz zapewnić ścisłą specjalistyczną obserwację i monitorowanie przebiegu ciąży.¹²