Właściwości farmakokinetyczne
Winkrystyna

Właściwości farmakokinetyczne winkrystyny

Winkrystyna, substancja czynna preparatu Vincristine Teva (1 mg/ml), wykazuje złożony profil farmakokinetyczny, charakterystyczny dla leków przeciwnowotworowych z grupy alkaloidów barwinka. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych tej substancji z uwzględnieniem dystrybucji, metabolizmu i eliminacji.¹

Dystrybucja winkrystyny

Po podaniu dożylnym winkrystyna ulega szybkiej dystrybucji w organizmie. W czasie 15-30 minut po podaniu, ponad 90% substancji czynnej zostaje rozprowadzone z surowicy do tkanek i innych składników krwi. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi 8,4 ± 3,2 l/kg, co wskazuje na szeroki zakres dystrybucji leku w organizmie.²

Winkrystyna wykazuje znaczące powinowactwo do składników krwi. Już 20 minut po podaniu dożylnym ponad 50% substancji wiąże się z komponentami krwi, przede wszystkim z płytkami krwi, które zawierają wysokie stężenie tubuliny – białka będącego miejscem docelowym działania winkrystyny.³

Istotną cechą dystrybucji winkrystyny jest jej ograniczone przenikanie przez barierę krew-mózg. Lek w bardzo niewielkim stopniu przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego po szybkim wstrzyknięciu dożylnym. Pomimo tego niskiego stopnia przenikania, winkrystyna może powodować działania niepożądane dotyczące ośrodkowego układu nerwowego, co ma istotne znaczenie kliniczne przy prowadzeniu terapii preparatem Vincristine Teva.⁴

Metabolizm winkrystyny

Metabolizm wątrobowy stanowi główną drogę biotransformacji winkrystyny. Substancja ta jest prawdopodobnie w znacznym stopniu metabolizowana w wątrobie przez enzymy mikrosomalne cytochromu P450, w szczególności izoenzym CYP3A. Ten fakt ma istotne znaczenie kliniczne, ponieważ może prowadzić do interakcji z innymi lekami, które są substratami, inhibitorami lub induktorami tego izoenzymu.⁵

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby metabolizm winkrystyny, a w konsekwencji również jej wydalanie, są najprawdopodobniej zmniejszone, co powoduje zwiększone ryzyko wystąpienia toksyczności. W takich przypadkach należy rozważyć odpowiednie dostosowanie dawki preparatu Vincristine Teva.⁶

Eliminacja winkrystyny

Analiza farmakokinetyczna wskazuje, że proces eliminacji winkrystyny z osocza po szybkim wstrzyknięciu dożylnym najlepiej opisuje model trójfazowy. Charakteryzuje się on następującymi okresami półtrwania:⁷

• Faza początkowa: okres półtrwania wynosi 5 minut
• Faza środkowa: okres półtrwania wynosi 2,3 godziny
• Faza końcowa: okres półtrwania wynosi średnio 85 godzin (zakres od 19 do 155 godzin)

⁸

Klirens osoczowy winkrystyny jest powolny, co ma bezpośrednie przełożenie na schemat dawkowania. Z tego powodu pomiędzy poszczególnymi okresami leczenia niezbędny jest odstęp co najmniej 1 tygodnia, aby uniknąć skumulowanej toksyczności podczas terapii preparatem Vincristine Teva.⁹

W procesie wydalania winkrystyny kluczową rolę odgrywa wątroba. Około 80% wstrzykniętej dawki wydalane jest z kałem, natomiast 10% do 20% eliminowane jest przez nerki i wydalane z moczem. Ten przeważający udział drogi hepato-biliarnej w eliminacji leku wyjaśnia istotny wpływ zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę winkrystyny.¹⁰

Farmakokinetyka w populacjach specjalnych

Dzieci i młodzież

Właściwości farmakokinetyczne winkrystyny u dzieci charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem zarówno między- jak i wewnątrzosobniczym. Dotyczy to takich parametrów jak klirens, objętość dystrybucji i okres półtrwania w fazie eliminacji.¹¹

Należy podkreślić, że klirens osoczowy winkrystyny u dzieci jest zasadniczo większy niż u dorosłych i u niemowląt. Brak jednak jednoznacznych danych potwierdzających, czy klirens winkrystyny maleje z wiekiem w okresie dzieciństwa. Ta zwiększona wartość klirensu może potencjalnie wpływać na skuteczność terapeutyczną i bezpieczeństwo stosowania preparatu Vincristine Teva w populacji pediatrycznej.¹²

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Jak wspomniano wcześniej, u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby metabolizm winkrystyny, a w konsekwencji również jej wydalanie, są najprawdopodobniej zmniejszone. Skutkuje to zwiększonym ryzykiem wystąpienia działań toksycznych. W przypadku stosowania preparatu Vincristine Teva u takich pacjentów należy rozważyć odpowiednie dostosowanie dawki, uwzględniając stopień upośledzenia funkcji wątroby.¹³