Przedawkowanie
Sodu octan trójwodny

Przedawkowanie octanu sodu trójwodnego

Octan sodu trójwodny jest substancją czynną wchodzącą w skład preparatów do żywienia pozajelitowego oraz płynów do infuzji. Substancja ta pełni istotną rolę w utrzymaniu równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej organizmu. Przy nieprawidłowym stosowaniu octanu sodu trójwodnego, zwłaszcza w przypadku przedawkowania, mogą wystąpić poważne konsekwencje kliniczne wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.¹

Mechanizm przedawkowania

Przedawkowanie octanu sodu trójwodnego zwykle występuje w kontekście podania zbyt dużej objętości preparatu zawierającego tę substancję. W preparatach takich jak Aminomel 10E i 12,5E, octan sodu trójwodny występuje w stężeniu odpowiednio 3,456 g i 4,320 g na 1000 ml, natomiast w preparacie Venolyte jego zawartość wynosi 4,63 g na 1000 ml.^{2 3}

Przedawkowanie może nastąpić zarówno poprzez podanie zbyt dużej objętości płynu w krótkim czasie, jak i poprzez stosowanie zbyt szybkiej infuzji, przekraczającej zalecane parametry.⁴

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie octanu sodu trójwodnego może prowadzić do szeregu poważnych konsekwencji klinicznych. Wśród najważniejszych skutków przedawkowania należy wymienić:⁵

• Przeciążenie płynami – prowadzące do ryzyka obrzęków obwodowych i/lub płucnych, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami wydalania sodu przez nerki
• Zaburzenia elektrolitowe – w tym hiperkaliemia, hiperkalcemia i hipermagnezemia
• Reakcje nietolerancji – obejmujące nudności, dreszcze i wymioty
• Utrata aminokwasów – istotna klinicznie utrata aminokwasów przez nerki
• Zatrucie aminokwasami – w przypadku preparatów zawierających aminokwasy (np. Aminomel)
• Hiperwolemia i przewodnienie – zwiększenie objętości krwi krążącej
• Kwasica – zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej
• Azotemia – zwiększenie stężenia substancji azotowych we krwi

⁶

Szczególną uwagę należy zwrócić na przedawkowanie u pacjentów z oligurią lub anurią, u których może być konieczne zastosowanie hemofiltracji lub dializy w celu usunięcia nadmiaru płynów.⁷

Zaburzenia elektrolitowe szczegółowe

Nadmierne podanie octanu sodu trójwodnego wraz z innymi elektrolitami w preparatach może prowadzić do specyficznych zaburzeń elektrolitowych:⁸

• Hiperkaliemia – szczególnie u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek
• Hiperkalcemia – w wyniku nadmiernego podania wapnia
• Hipermagnezemia – w następstwie nadmiernego podania magnezu

⁹

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku rozpoznania przedawkowania octanu sodu trójwodnego należy wdrożyć następujące postępowanie:^{10 11}

1. Natychmiastowe przerwanie infuzji zawierającej octan sodu trójwodny
2. Obserwacja pacjenta pod kątem objawów przedmiotowych i podmiotowych związanych z przedawkowaniem
3. Wdrożenie leczenia objawowego i uzupełniającego, np. podanie leków moczopędnych
4. Zastosowanie hemofiltracji lub dializy u pacjentów z oligurią lub anurią
5. Podjęcie działań korygujących zaistniałe zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe

^{12 13}

Należy podkreślić, że nie istnieje specyficzne antidotum do zastosowania w przedawkowaniu octanu sodu trójwodnego. Postępowanie ratunkowe polega głównie na leczeniu objawowym i korygowaniu zaistniałych zaburzeń.¹⁴

Grupy ryzyka

Szczególne ryzyko związane z przedawkowaniem octanu sodu trójwodnego występuje u pacjentów z:^{15 16}

• Zaburzeniami wydalania sodu przez nerki
• Ciężką niewydolnością nerek
• Oligurią lub anurią

^{17 18}

Monitorowanie przedawkowania

W ocenie przedawkowania octanu sodu trójwodnego należy wziąć pod uwagę nie tylko podstawowy skład preparatu, ale także wszelkie dodatki znajdujące się w roztworze. Kompleksowe monitorowanie stanu pacjenta powinno obejmować ocenę parametrów biochemicznych krwi, stężenia elektrolitów, gospodarki kwasowo-zasadowej oraz bilansu płynów.¹⁹

Tabela objawów przedawkowania

Prezentowana tabela zawiera objawy przedawkowania octanu sodu trójwodnego zidentyfikowane na podstawie danych z charakterystyki produktów leczniczych Aminomel i Venolyte.^{20 21}