Przeciwwskazania stosowania
Sód diklofenak

Przeciwwskazania stosowania sodu diklofenaku

Sód diklofenak, jako substancja czynna należąca do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), podlega licznym przeciwwskazaniom, które należy bezwzględnie uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Przy stosowaniu preparatów zawierających tę substancję, jak Flector Patch 1%, istnieją określone sytuacje kliniczne, w których należy odradzić pacjentowi ich stosowanie ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. ¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Kluczowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów z diklofenakiem sodowym jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek ze składników pomocniczych. W przypadku Flector Patch 1% należy szczególnie zwrócić uwagę na obecność substancji pomocniczych, takich jak metylu parahydroksybenzoesan (E218), propylu parahydroksybenzoesan (E216) czy glikol propylenowy, które mogą wywoływać reakcje alergiczne. ^{2 3}

Nadwrażliwość krzyżowa z innymi NLPZ

Istotnym przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość krzyżowa na inne niesteroidowe leki przeciwzapalne i kwas acetylosalicylowy. U pacjentów, u których zastosowanie kwasu acetylosalicylowego lub innych NLPZ powoduje ataki astmy, pokrzywkę lub ostry nieżyt nosa (tzw. triada aspirynowa), nie należy stosować preparatów zawierających diklofenak sodowy, w tym Flector Patch. Reakcje te mogą stanowić zagrożenie dla życia pacjenta. ⁴

Ograniczenia wiekowe

Sód diklofenak w postaci plastrów Flector Patch jest przeciwwskazany do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 16 roku życia. Jest to związane z brakiem odpowiednich badań klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania w tej grupie wiekowej oraz potencjalnym ryzykiem występowania działań niepożądanych. ⁵

Uszkodzenia skóry w miejscu aplikacji

W przypadku preparatów do stosowania miejscowego, jak Flector Patch, szczególne znaczenie mają przeciwwskazania związane ze stanem skóry w miejscu planowanej aplikacji. Nie należy stosować plastra leczniczego na skórę uszkodzoną w jakikolwiek sposób, w tym na obszary z:

• Wysiękowym zapaleniem skóry – stan zapalny skóry przebiegający z sączeniem się surowiczego płynu
• Wysypką – zmiany skórne o różnym charakterze, mogące świadczyć o reakcji alergicznej
• Zakażoną raną – rany z obecnością patogenów, co może prowadzić do rozprzestrzeniania się zakażenia
• Oparzeniami – uszkodzeniami termicznymi skóry różnego stopnia
• Zranieniami – mechanicznymi uszkodzeniami ciągłości skóry

⁶

Choroba wrzodowa przewodu pokarmowego

Pomimo miejscowego stosowania diklofenaku w postaci plastra, istnieje ryzyko wchłaniania systemowego, dlatego czynna choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania Flector Patch. Związane jest to z mechanizmem działania NLPZ, które poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn mogą nasilać istniejące owrzodzenia i zwiększać ryzyko powikłań, takich jak krwawienie lub perforacja. ⁷

Ciąża od drugiego trymestru

Stosowanie sodu diklofenaku, w tym w postaci plastrów Flector Patch, jest bezwzględnie przeciwwskazane od 6 miesiąca ciąży. Wynika to z potencjalnego ryzyka dla płodu związanego z zahamowaniem syntezy prostaglandyn, co może prowadzić do przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego płodu oraz innych niekorzystnych efektów, w tym nadciśnienia płucnego u noworodka czy zaburzeń czynności nerek. ⁸

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie sodu diklofenaku

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami istnieją sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć stosowanie sodu diklofenaku ze szczególną ostrożnością lub odradzić jego stosowanie z uwagi na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. ⁹

Wywiad w kierunku reakcji alergicznych

Pacjentom z wywiadem w kierunku reakcji alergicznych na inne NLPZ lub kwas acetylosalicylowy należy odradzić stosowanie preparatów zawierających diklofenak sodowy. Dotyczy to szczególnie osób, u których w przeszłości wystąpiły:

• Ataki astmy indukowane przez NLPZ
• Pokrzywka po zastosowaniu leków z tej grupy
• Ostry nieżyt nosa jako reakcja na NLPZ

¹⁰

Uczulenie na substancje pomocnicze

Flector Patch zawiera liczne substancje pomocnicze, które mogą wywoływać reakcje alergiczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność:

• Parahydroksybenzoesanów (E218, E216) – konserwanty mogące wywoływać reakcje alergiczne
• Glikolu propylenowego – substancja pomocnicza powodująca podrażnienia skóry
• Aromatów zawierających potencjalne alergeny, w tym aldehyd amylocynamonowy, alkohol benzylowy, cytronellol, eugenol, geraniol i inne

¹¹

Zmiany skórne i dermatozy

Należy odradzić stosowanie plastrów z diklofenakiem sodowym pacjentom z aktywnymi zmianami skórnymi, nawet jeśli nie są one klasyfikowane jako bezwzględne przeciwwskazania. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Łuszczycę – może nastąpić zaostrzenie zmian skórnych
• Atopowe zapalenie skóry – ryzyko nasilenia objawów
• Kontaktowe zapalenie skóry – możliwość nasilenia reakcji
• Trądzik – potencjalne pogorszenie zmian

¹²

Ciąża w pierwszym i drugim trymestrze

Chociaż formalne przeciwwskazanie dotyczy stosowania diklofenaku sodowego od 6 miesiąca ciąży, należy odradzić jego stosowanie również w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, o ile nie jest to bezwzględnie konieczne. Wynika to z potencjalnego ryzyka dla rozwijającego się płodu i braku jednoznacznych danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania w tym okresie. ¹³

Choroba wrzodowa w wywiadzie

Pacjentom z historią choroby wrzodowej żołądka i/lub dwunastnicy, nawet jeśli obecnie nie występują u nich aktywne wrzody, należy zachować szczególną ostrożność przy zalecaniu preparatów z diklofenakiem sodowym lub rozważyć alternatywne metody leczenia. Wynika to z podwyższonego ryzyka nawrotu choroby wrzodowej i jej powikłań. ¹⁴

Pacjenci w wieku podeszłym

U pacjentów w wieku podeszłym, szczególnie powyżej 65 roku życia, należy zachować zwiększoną ostrożność przy zalecaniu preparatów z diklofenakiem sodowym. W tej grupie wiekowej występuje podwyższone ryzyko działań niepożądanych związanych z NLPZ, w tym:

• Powikłań ze strony przewodu pokarmowego – krwawienia, perforacje, owrzodzenia
• Zaburzeń czynności nerek – z uwagi na fizjologiczne obniżenie filtracji kłębuszkowej
• Interakcji lekowych – częsta polipragmazja w tej grupie wiekowej

¹⁵