Dawkowanie i sposób podawania
Ryfampicyna

Dawkowanie i sposób podawania ryfampicyny

Ryfampicyna jest substancją przeciwprątkową stosowaną w leczeniu różnych chorób infekcyjnych, przede wszystkim gruźlicy, trądu i innych zakażeń bakteryjnych. Dawkowanie tej substancji należy dostosować do masy ciała pacjenta, wieku oraz rodzaju leczonego schorzenia. Ryfampicyna powinna być zawsze stosowana w połączeniu z innymi lekami przeciwprątkowymi, aby zapobiec rozwojowi lekooporności.¹

Dawkowanie w leczeniu gruźlicy

W leczeniu gruźlicy ryfampicynę stosuje się według ściśle określonych wytycznych dawkowania, zależnych głównie od masy ciała pacjenta:²

Dorośli pacjenci powinni otrzymywać ryfampicynę w dawce 8-12 mg/kg masy ciała na dobę. W praktyce stosuje się następujący schemat:³

• Pacjenci o masie ciała poniżej 50 kg: 450 mg na dobę
• Pacjenci o masie ciała powyżej 50 kg: co najmniej 600 mg na dobę

⁴

W przypadku pacjentów pediatrycznych (dzieci) stosuje się dawkę 10-20 mg/kg masy ciała na dobę, przy czym nie należy przekraczać maksymalnej dawki 600 mg na dobę.⁵

W przypadku produktu Rifamazid, który jest preparatem złożonym zawierającym zarówno ryfampicynę jak i izoniazyd, zaleca się następujące dawkowanie:⁶

• Pacjenci o masie ciała poniżej 50 kg: 3 kapsułki (150 mg ryfampicyny + 100 mg izoniazydu) na dobę, podawane jednorazowo
• Pacjenci o masie ciała powyżej 50 kg: 2 kapsułki (300 mg ryfampicyny + 150 mg izoniazydu) na dobę, podawane jednorazowo

⁷

Dawkowanie w innych wskazaniach

Leczenie trądu

W leczeniu trądu ryfampicynę podaje się zazwyczaj w dawce 600 mg raz w miesiącu lub alternatywnie 10 mg/kg masy ciała raz na dobę. Dawkowanie w zależności od masy ciała przedstawia się następująco:⁸

• Pacjenci o masie ciała poniżej 50 kg: 450 mg na dobę
• Pacjenci o masie ciała powyżej 50 kg: 600 mg na dobę

⁹

Bardzo ważne jest, aby w leczeniu trądu ryfampicyna była zawsze stosowana w skojarzeniu z co najmniej jednym innym lekiem przeciwtrądowym, co minimalizuje ryzyko rozwoju szczepów opornych.¹⁰

Leczenie innych zakażeń bakteryjnych

W przypadku brucelozy, legionellozy oraz ciężkich zakażeń wywołanych przez gronkowce, u dorosłych pacjentów stosuje się ryfampicynę w dawce od 600 do 1200 mg na dobę, podzielonej na 2-4 dawki. Terapia skojarzona z innym odpowiednim antybiotykiem jest konieczna, aby zapobiec rozwojowi szczepów opornych.¹¹

Zapobieganie meningokokowemu zapaleniu opon mózgowych

W profilaktyce zakażeń meningokokowych zaleca się następujące dawkowanie ryfampicyny:¹²

• Dorośli: 600 mg dwa razy na dobę przez 2 dni
• Dzieci w wieku 1-12 lat: 10 mg/kg masy ciała dwa razy na dobę przez 2 dni
• Dzieci w wieku 3-12 miesięcy: 5 mg/kg masy ciała dwa razy na dobę przez 2 dni

¹³

Zapobieganie zakażeniom wywoływanym przez Haemophilus influenzae

W przypadku występowania zakażenia Haemophilus influenzae w rodzinie, w której jest dziecko w wieku 4 lat lub młodsze, zaleca się podawanie wszystkim członkom rodziny (włącznie z dzieckiem) ryfampicyny w dawce 20 mg/kg masy ciała raz na dobę (maksymalnie 600 mg na dobę) przez 4 dni.¹⁴

Dla noworodków (pierwszy miesiąc życia) dawka wynosi 10 mg/kg masy ciała na dobę przez 4 dni.¹⁵

Ważne jest, aby podawanie leku rozpocząć przed wypisaniem osoby zakażonej ze szpitala.¹⁶

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci z zaburzoną czynnością wątroby

U pacjentów z zaburzoną czynnością wątroby należy zachować szczególną ostrożność i nie przekraczać dawki 8 mg/kg masy ciała na dobę.¹⁷

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku należy zachować ostrożność przy stosowaniu ryfampicyny, szczególnie u pacjentów z niewydolnością wątroby. U tych pacjentów wydalanie ryfampicyny zmniejsza się proporcjonalnie do fizjologicznego osłabienia wydolności nerek, jednak ze względu na zwiększenie kompensacyjnego wydalania wątrobowego, okres półtrwania we krwi jest podobny jak u młodszych pacjentów.¹⁸

W jednym z badań stwierdzono zwiększone stężenie ryfampicyny we krwi u pacjentów w podeszłym wieku, co dodatkowo uzasadnia zachowanie ostrożności w tej grupie wiekowej.^{19 20}

Czas trwania leczenia

Warunkiem zakończenia leczenia przeciwprątkowego z użyciem ryfampicyny jest przebycie pełnej chemioterapii przeciwprątkowej oraz uzyskanie ujemnego wyniku badań bakteriologicznych wykrywających prątki.²¹

Sposób podawania

Ryfampicyna powinna być podawana doustnie, na czczo, dla zapewnienia optymalnego wchłaniania. Lek w dawce wyliczonej odpowiednio do masy ciała pacjenta należy podawać raz na dobę, co najmniej 30 minut przed jedzeniem lub 2 godziny po jedzeniu, popijając szklanką wody.²²

W przypadku preparatu Rifamazid, kapsułki należy podawać raz na dobę, popijając szklanką wody, 1 godzinę przed posiłkiem lub 2 godziny po posiłku.²³

Tabela dawkowania ryfampicyny

Wskazówki dotyczące dawkowania

Przy ustalaniu dawkowania ryfampicyny należy uwzględnić następujące zasady:²⁴

• Zawsze stosować ryfampicynę w skojarzeniu z innymi lekami przeciwprątkowymi/antybiotykami, aby zapobiec rozwojowi szczepów opornych
• Dokładnie obliczyć dawkę w oparciu o aktualną masę ciała pacjenta
• Podawać lek na czczo dla zapewnienia optymalnego wchłaniania
• Przestrzegać zalecanego czasu leczenia – w przypadku gruźlicy do uzyskania ujemnych wyników badań bakteriologicznych
• U pacjentów z zaburzoną czynnością wątroby i w podeszłym wieku zachować szczególną ostrożność

^{25 26}