Właściwości farmakodynamiczne
Przeciwciała

Właściwości farmakodynamiczne przeciwciał w antytoksynie jadu żmij

Przeciwciała zawarte w produkcie Antytoksyna jadu żmij należą do grupy farmakoterapeutycznej surowic odpornościowych (kod ATC J06AA03). Produkt zawiera oczyszczone fragmenty F(ab)₂ swoistych immunoglobulin klasy IgG, które są pozyskiwane z surowicy koni poddawanych immunizacji jadem żmii zygzakowatej (Vipera berus). W 1 ml roztworu znajdują się przeciwciała neutralizujące nie mniej niż 130 jednostek LD₅₀ jadu żmii zygzakowatej, co oznacza, że jedna ampułka produktu zawiera przeciwciała neutralizujące nie mniej niż 500 jednostek LD₅₀ jadu tego gatunku węża.¹

Struktura i proces oczyszczania przeciwciał

Fragmenty F(ab)₂ zawarte w Antytoksynie jadu żmij są otrzymywane zmodyfikowaną metodą termiczną Pop’a. Proces ten obejmuje kilka kluczowych etapów:

• Enzymatyczną proteolizę białek z użyciem pepsyny
• Wytrącanie labilnych białek poprzez termokoagulację
• Selektywne wysolenie siarczanem amonu

²

Opisana metodologia pozwala na skuteczną eliminację białek balastowych oraz fragmentów Fc cząsteczki IgG, które są odpowiedzialne za niepożądane efekty, takie jak tworzenie agregatów, wiązanie dopełniacza czy wywoływanie odczynów skórnych. Zaawansowany proces oczyszczania produktu istotnie przyczynia się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia reakcji niepożądanych po podaniu heterologicznych immunoglobulin.³

Mechanizm działania przeciwciał

Przeciwciała zawarte w Antytoksynie jadu żmij wykazują działanie neutralizujące w stosunku do jadu żmii zygzakowatej. Mechanizm neutralizacji polega na swoistej reakcji przeciwciało-antygen, gdzie antytoksyna wiąże się z komponentami jadu. Powstające w ten sposób kompleksy immunologiczne są następnie metabolizowane w organizmie poprzez dwa główne mechanizmy:

• Stopniowe wychwytywanie przez układ makrofagów
• Częściowe odkładanie w różnych strukturach organizmu, w tym:
  • Śródbłonku naczyń
  • Błonie podstawnej kłębków nerkowych
  • Stawach
  • Mięśniu sercowym

⁴

Należy zaznaczyć, że na skutek obecności nadmiaru antygenu w postaci obcogatunkowego białka, w organizmie pacjenta powstają przeciwciała klasy IgG, które tworzą z nim kompleksy. Dodatkowo, u osób leczonych antytoksyną mogą powstawać przeciwciała klasy IgE, które są odpowiedzialne za pojawienie się objawów w postaci uogólnionej pokrzywki.⁵

Potencjalne reakcje związane z obcogatunkowym pochodzeniem przeciwciał

Ze względu na zwierzęce pochodzenie (surowica końska), przeciwciała zawarte w Antytoksynie jadu żmij mogą wywołać silne niepożądane reakcje alergiczne. Są one związane z wprowadzeniem obcogatunkowego białka do organizmu człowieka i stanowią istotne uwarunkowanie kliniczne przy stosowaniu tego preparatu.⁶

Skuteczność kliniczna preparatów zawierających przeciwciała

Antytoksyna jadu żmij jest produkowana od ponad 55 lat, co stanowi długi okres doświadczeń klinicznych z tym preparatem. Przeprowadzone badania kliniczne z udziałem ludzi, których celem była ocena skuteczności i bezpieczeństwa stosowania specyficznej antytoksyny jadu żmij, wykazały wysoką efektywność terapeutyczną tego rodzaju produktów.⁷

Wyniki tych badań pozwoliły stwierdzić, że podanie specyficznych przeciwciał skutecznie wpływa na:

• Szybkie zmniejszenie wczesnych objawów klinicznych po ukąszeniu
• Łagodniejszy przebieg objawów zatrucia jadem
• Skrócenie czasu hospitalizacji pacjentów

⁸

Optymalne okno terapeutyczne dla podania przeciwciał

Na podstawie przeprowadzonej analizy przypadków klinicznych ustalono, że optymalnym postępowaniem jest wczesne zastosowanie Antytoksyny jadu żmij po ukąszeniu przez żmiję zygzakowatą. Zaleca się rozważenie podania przeciwciał nawet przed rozwinięciem się pełnoobjawowego obrazu klinicznego wskazującego na ekspozycję na dużą ilość jadu, takiego jak hipotonia, senność, kwasica czy leukocytoza.⁹

Badania wykazały, że najwyższą skutecznością charakteryzuje się podanie przeciwciał w ciągu pierwszych godzin od momentu ukąszenia. Jest to okres, w którym neutralizacja jadu przez swoiste przeciwciała może najbardziej efektywnie zapobiec rozwijaniu się poważnych objawów systemowych zatrucia.¹⁰