Dawkowanie i sposób podawania
Przeciwciała

Dawkowanie przeciwciał w Antytoksynie jadu żmij

Antytoksyna jadu żmij zawiera przeciwciała neutralizujące jad żmii zygzakowatej (Vipera berus) w ilości nie mniejszej niż 130 jednostek LD₅₀ na 1 ml roztworu. Jedna ampułka produktu zawiera przeciwciała neutralizujące nie mniej niż 500 jednostek LD₅₀ jadu żmii zygzakowatej, przy czym jedna dawka LD₅₀ odpowiada ilości jadu powodującej śmierć 50% populacji myszy w warunkach laboratoryjnych.¹

Schemat dawkowania standardowy

Decyzję o zastosowaniu produktu leczniczego Antytoksyna jadu żmij podejmuje lekarz. Zarówno u dzieci, jak i u dorosłych zaleca się podanie zawartości jednej ampułki niezwłocznie po ukąszeniu przez żmiję. W przypadku braku poprawy stanu klinicznego dawkę można powtórzyć.²

Produkt należy podawać domięśniowo, najlepiej w okolice miejsca ukąszenia, jeśli jest to możliwe. Jeżeli po upływie 1-2 godzin od podania pierwszej dawki nie zaobserwuje się ustępowania objawów klinicznych zatrucia jadem, można podać drugą dawkę w postaci zawartości jednej ampułki produktu.³

Ocena nadwrażliwości przed podaniem

Przed podjęciem decyzji o zastosowaniu produktu leczniczego Antytoksyna jadu żmij należy przeprowadzić szczegółowy wywiad alergologiczny, uwzględniający:

• występowanie stanów alergicznych u pacjenta
• wcześniejsze otrzymanie przez pacjenta antytoksyny końskiej
• przyjmowanie w ciągu 48 godzin leków przeciwhistaminowych

⁴

Przed podaniem antytoksyny należy wykonać śródskórną próbę uczuleniową na antytoksynę końską (białko końskie). W związku z koniecznością szybkiej interwencji medycznej, próba śródskórna powinna dać odpowiedź na temat potencjalnej nadwrażliwości w ciągu 1-2 godzin od ukąszenia.⁵

Procedura próby uczuleniowej

Próbę uczuleniową wykonuje się poprzez wstrzyknięcie śródskórnie 0,1 ml antytoksyny rozcieńczonej w stosunku 1:10 jałowym 0,9% roztworem chlorku sodu. Wystąpienie w ciągu 10-20 minut zaczerwienienia i bąbla w miejscu wstrzyknięcia wskazuje na uczulenie na białko końskie.⁶

W przypadku ujemnego wyniku próby uczuleniowej można podać całą dawkę produktu (zawartość jednej ampułki) jednorazowo, domięśniowo.⁷

Postępowanie przy dodatniej próbie uczuleniowej

W przypadku dodatniej próby uczuleniowej (pojawienie się bąbla i zaczerwienienia w miejscu wstrzyknięcia rozcieńczonej antytoksyny) oraz przy jednoczesnych wskazaniach do zastosowania Antytoksyny jadu żmij, zalecane jest wstrzykiwanie produktu metodą odczulającą.⁸

Należy jednak rozważyć, czy długotrwałość metody odczulającej nie wpłynie ujemnie na stan pacjenta, szczególnie w przypadkach ciężkiego zatrucia jadem żmij, gdzie opóźnienie podania pełnej dawki antytoksyny może prowadzić do zagrożenia życia.⁹

Odczulający sposób podawania antytoksyny końskiej

Metodę odczulającą przeprowadza się według następującego schematu:

1. Antytoksynę rozcieńczoną w stosunku 1:10 jałowym 0,9% roztworem chlorku sodu należy wstrzykiwać podskórnie co 30 minut do 1 godziny w ilościach od 0,1 ml do 0,5 ml
2. Następnie podaje się podskórnie antytoksynę nierozcieńczoną w ilości 0,2 ml
3. Kolejno podaje się podskórnie antytoksynę nierozcieńczoną w ilości 0,5 ml
4. Pozostałą część dawki podaje się domięśniowo

¹⁰

Podanie w sytuacjach nagłych bez próby uczuleniowej

W razie konieczności szybkiego podania Antytoksyny jadu żmij, gdy nie ma czasu na wykonanie próby uczuleniowej, lekarz może zdecydować o wstrzyknięciu produktu pod osłoną środków przeciwwstrząsowych. Jest to postępowanie awaryjne w sytuacji zagrożenia życia, kiedy korzyści z szybkiego podania antytoksyny przewyższają ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej.¹¹

Leczenie wspomagające

W zależności od stanu klinicznego pacjenta, równolegle z podaniem antytoksyny, należy rozważyć wdrożenie odpowiednich środków terapeutycznych:

• Środki cucące – w przypadku utraty przytomności
• Środki uspokajające – w przypadku pobudzenia
• Leki przeciwbólowe – w celu uśmierzenia bólu związanego z ukąszeniem
• Kortykosteroidy – u pacjentów w ciężkim i bardzo ciężkim stanie z nasilonymi odczynami alergicznymi
• Antybiotyki – w przypadku ryzyka infekcji rany
• Niesterydowe leki przeciwzapalne – w celu zmniejszenia odczynu zapalnego
• Nawodnienie pozajelitowe – w razie potrzeby

¹²

Bezpieczeństwo podczas podawania przeciwciał

Ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznej po podaniu preparatu pochodzenia zwierzęcego, przed wykonaniem próby uczuleniowej i podaniem antytoksyny pochodzenia zwierzęcego należy bezwzględnie przygotować zestaw przeciwwstrząsowy. Zestaw powinien być dostępny przez cały czas obserwacji pacjenta.¹³

Należy pamiętać, że w przypadku dodatniego wyniku próby uczuleniowej, przy jednoczesnych wskazaniach do zastosowania Antytoksyny jadu żmij można ją podać metodą odczulającą, ale decyzję taką należy podjąć po dokładnej analizie stanu pacjenta i ocenie ryzyka związanego z opóźnieniem podania pełnej dawki leku.¹⁴