Właściwości farmakokinetyczne
Pentazocyna

Właściwości farmakokinetyczne pentazocyny

Początek i czas działania

Pentazocyna charakteryzuje się zróżnicowanym czasem rozpoczęcia działania w zależności od drogi podania. Po podaniu dożylnym preparatu Pentazocinum WZF efekt terapeutyczny pojawia się szybko, już w ciągu 2-3 minut. Z kolei po podaniu domięśniowym i podskórnym działanie obserwuje się po upływie 10-20 minut. Niezależnie od drogi podania, efekt przeciwbólowy pentazocyny utrzymuje się przez okres 3 do 5 godzin.¹

Dystrybucja w organizmie

Pentazocyna wiąże się z białkami osocza w stopniu umiarkowanym, osiągając wartość około 63% (zakres od 50% do 70%). Związek wykazuje także powinowactwo do upostaciowanych składników krwi, co ma wpływ na jego dystrybucję w organizmie.²

Pentazocyna ma zdolność przenikania przez bariery biologiczne, w tym przez łożysko oraz barierę krew-mózg, co jest istotne z punktu widzenia jej działania ośrodkowego oraz potencjalnego wpływu na płód. Badania wykazały, że stężenia pentazocyny w płynie mózgowo-rdzeniowym stanowią 30-50% stężeń oznaczanych w osoczu, co potwierdza jej dobrą penetrację do ośrodkowego układu nerwowego.³

Parametry farmakokinetyczne

Działanie przeciwbólowe pentazocyny wykazuje dobrą korelację ze stężeniami leku w surowicy, co pozwala na przewidywanie efektu terapeutycznego na podstawie oznaczonych wartości. Po podaniu dożylnym dawki 45 mg maksymalne stężenie pentazocyny w surowicy waha się od 0,106 do 0,243 μg/ml i pojawia się szybko, już w ciągu 15-60 minut po podaniu. Okres półtrwania pentazocyny w surowicy wynosi od 2 do 5 godzin.⁴

Metabolizm

Pentazocyna jest eliminowana z organizmu głównie poprzez procesy metaboliczne zachodzące w wątrobie. Należy podkreślić, że szybkość biotransformacji wykazuje znaczne różnice międzyosobnicze, co tłumaczy obserwowane zróżnicowanie w działaniu przeciwbólowym pentazocyny u różnych pacjentów.⁵

Metabolizm pentazocyny obejmuje dwa główne szlaki biotransformacji:

• Glukuronizację w grupie hydroksylowej pierścienia aromatycznego
• Utlenianie przy końcowym węglu łańcucha bocznego

⁶

Interesujący jest fakt, że osoby palące tytoń metabolizują pentazocynę szybciej niż osoby niepalące, co jest wynikiem indukcji enzymatycznej wywołanej składnikami dymu tytoniowego. Wszystkie metabolity powstające w wyniku biotransformacji pentazocyny są nieaktywne farmakologicznie, co oznacza, że działanie przeciwbólowe zależy wyłącznie od związku macierzystego.⁷

Badania wykazały, że jednym z głównych metabolitów jest glukuronian O-pentazocyny, który stanowi około 28% podanej dawki.⁸

Wydalanie

Eliminacja pentazocyny z organizmu odbywa się głównie przez nerki. Jedynie niewielka część leku jest wydalana w postaci niezmienionej. Proces wydalania zachodzi stosunkowo szybko – większość podanej dawki jest eliminowana z organizmu w ciągu pierwszych 12 godzin po podaniu. Z kałem wydala się jedynie niewielka frakcja podanej dawki, stanowiąca od 0,1% do 2%.⁹

Szczegółowe badania farmakokinetyczne wykazały, że po podaniu doustnym 50 mg pentazocyny, w ciągu 24 godzin z moczem wydala się 61,5% podanej dawki. Z tego 9,5% stanowi pentazocyna w postaci niezmienionej, natomiast pozostała część to metabolity w postaci alkoholu i kwasu karboksylowego. Warto zaznaczyć, że oba te metabolity są częściowo wydalane w postaci sprzężonej z kwasem glukuronowym.¹⁰