Interakcje
Paroksetyna

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Paroksetyna, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), może wchodzić w istotne interakcje z wieloma grupami leków. Interakcje te mogą prowadzić do nasilenia działań niepożądanych lub zmniejszenia skuteczności terapeutycznej zarówno paroksetyny, jak i przyjmowanych jednocześnie leków. Zrozumienie mechanizmów interakcji ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa farmakoterapii.¹

Leki serotoninergiczne

Jednoczesne stosowanie paroksetyny z innymi lekami serotoninergicznymi może prowadzić do wystąpienia zespołu serotoninowego, potencjalnie zagrażającego życiu stanu klinicznego. Wymagana jest ścisła kontrola i zachowanie ostrożności podczas stosowania skojarzonego paroksetyny z następującymi lekami serotoninergicznymi:²

• L-tryptofan
• Tryptany
• Opioidy (tramadol, petydyna, buprenorfina, fentanyl)
• Linezolid
• Chlorek metylotioniny (błękit metylenowy)
• Inne leki z grupy SSRI
• Lit
• Preparaty zawierające ziele dziurawca (Hypericum perforatum)

³

Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu fentanylu w znieczuleniu ogólnym i w leczeniu przewlekłego bólu. Jednoczesne stosowanie paroksetyny i inhibitorów monoaminooksydazy (MAO) jest przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego.⁴

Pimozyd i leki wydłużające odstęp QT

W badaniach klinicznych wykazano, że paroksetyna w dawce 60 mg podawana jednocześnie z pimozydem (2 mg) powoduje znaczne (średnio 2,5-krotne) zwiększenie stężenia pimozydu w osoczu. Wynika to z hamowania aktywności izoenzymu CYP2D6 przez paroksetynę. Ze względu na wąski przedział terapeutyczny pimozydu i jego zdolność do wydłużania odstępu QT, jednoczesne stosowanie pimozydu i paroksetyny jest przeciwwskazane.⁵

Ryzyko wydłużenia odstępu QTc i/lub arytmii komorowych (np. torsade de pointes) może być zwiększone przy jednoczesnym stosowaniu z lekami wydłużającymi odstęp QT, szczególnie niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi. Jednoczesne stosowanie tiorydazyny i paroksetyny jest również przeciwwskazane, ponieważ paroksetyna hamuje aktywność CYP2D6, co może prowadzić do zwiększenia stężenia tiorydazyny w osoczu i wydłużenia odstępu QT.⁶

Interakcje na poziomie enzymów metabolizujących leki

Metabolizm i farmakokinetyka paroksetyny mogą być zaburzone przez indukcję lub hamowanie aktywności enzymów metabolizujących leki. W przypadku podawania paroksetyny w skojarzeniu z lekami hamującymi aktywność enzymów metabolizujących, należy rozważyć stosowanie dawek paroksetyny mieszczących się w dolnym zakresie dawkowania.⁷

Nie jest konieczne dostosowanie początkowej dawki paroksetyny przy jednoczesnym stosowaniu z lekami indukującymi enzymy metabolizujące leki, takimi jak:⁸

• Karbamazepina
• Ryfampicyna
• Fenobarbital
• Fenytoina
• Fosamprenawirem/rytonawirem

Wszelkie późniejsze zmiany dawki paroksetyny (po rozpoczęciu lub po odstawieniu leku indukującego enzymy) powinny być dokonywane na podstawie oceny działania klinicznego (tolerancja i skuteczność).⁹

Hamowanie CYP2D6 przez paroksetynę

Podobnie jak inne leki przeciwdepresyjne, w tym inne selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, paroksetyna hamuje aktywność izoenzymu CYP2D6 wątrobowego cytochromu P450. Hamowanie CYP2D6 może prowadzić do zwiększenia stężeń w osoczu innych jednocześnie podawanych leków metabolizowanych przez ten enzym.¹⁰

Do leków metabolizowanych przez CYP2D6, których stężenie może wzrosnąć podczas stosowania paroksetyny, należą:¹¹

• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. klomipramina, nortryptylina, dezypramina)
• Neuroleptyki pochodne fenotiazyny (np. perfenazyna, tiorydazyna)
• Rysperydon
• Atomoksetyna
• Leki przeciwarytmiczne klasy 1c (np. propafenon, flekainid)
• Metoprolol

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania paroksetyny i metoprololu podawanego w niewydolności serca ze względu na wąski indeks terapeutyczny metoprololu w tym wskazaniu.¹²

W literaturze opisano interakcję farmakokinetyczną pomiędzy inhibitorami CYP2D6 a tamoksyfenem, skutkującą zmniejszeniem o 65-75% stężenia w osoczu endoksyfenu, jednej z najbardziej aktywnych form tamoksyfenu. W niektórych badaniach zaobserwowano zmniejszoną skuteczność tamoksyfenu podczas jednoczesnego stosowania z niektórymi lekami przeciwdepresyjnymi z grupy SSRI. Ponieważ nie można wykluczyć zmniejszenia skuteczności tamoksyfenu, należy w miarę możliwości unikać jego jednoczesnego stosowania z silnymi inhibitorami CYP2D6, w tym z paroksetyną.¹³

Inne istotne klinicznie interakcje

Fosamprenawir/rytonawir

Jednoczesne podawanie fosamprenawiru/rytonawiru w dawce 700/100 mg dwa razy na dobę z paroksetyną w dawce 20 mg na dobę przez 10 dni u zdrowych ochotników znacząco zmniejsza stężenie paroksetyny w osoczu o około 55%. Stężenia fosamprenawiru/rytonawiru podczas podawania paroksetyny były podobne do wartości referencyjnych z innych badań, wskazując na brak istotnego wpływu paroksetyny na metabolizm fosamprenawiru/rytonawiru.¹⁴ Brak danych dotyczących długotrwałego (powyżej 10 dni) jednoczesnego stosowania tych leków.

Procyklidyna

Codzienne podawanie paroksetyny powoduje znaczne zwiększenie stężenia procyklidyny w osoczu. W przypadku wystąpienia objawów antycholinergicznych, dawkę procyklidyny należy zmniejszyć.¹⁵

Leki przeciwpadaczkowe

Jednoczesne podawanie paroksetyny i leków przeciwpadaczkowych (karbamazepina, fenytoina, walproinian sodu) u pacjentów z padaczką nie wpływa na parametry farmakokinetyczne i farmakodynamiczne leków przeciwpadaczkowych.¹⁶

Związki blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe

Produkty lecznicze z grupy SSRI mogą zmniejszać aktywność cholinesterazy osoczowej, powodując wydłużenie bloku nerwowo-mięśniowego wywoływanego przez miwakurium i suksametonium.¹⁷

Interakcje z alkoholem

Podobnie jak w przypadku innych leków psychotropowych, pacjentom przyjmującym paroksetynę należy odradzić spożywanie alkoholu. Jednoczesne przyjmowanie alkoholu i paroksetyny może nasilać działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy oraz upośledzać zdolność psychomotoryczną.¹⁸ Alkohol może także nasilać niektóre działania niepożądane paroksetyny, w tym senność i zawroty głowy, co zwiększa ryzyko wypadków i urazów.

Interakcje związane ze zwiększoną tendencją do krwawień

Doustne leki przeciwzakrzepowe

Może dochodzić do interakcji farmakodynamicznej między paroksetyną i doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi. Jednoczesne stosowanie paroksetyny i doustnych leków przeciwzakrzepowych może prowadzić do nasilenia działania przeciwzakrzepowego i zwiększenia ryzyka krwawienia. Z tego powodu, podczas stosowania paroksetyny u pacjentów otrzymujących doustne leki przeciwzakrzepowe, należy zachować szczególną ostrożność.¹⁹

Niesteroidowe leki przeciwzapalne i kwas acetylosalicylowy

Może dochodzić do interakcji farmakodynamicznej między paroksetyną a niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi lub kwasem acetylosalicylowym. Jednoczesne stosowanie paroksetyny i NLPZ/kwasu acetylosalicylowego może prowadzić do zwiększenia ryzyka krwawienia.²⁰

Ostrożność zalecana jest u pacjentów stosujących SSRI jednocześnie z:²¹

• Doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi
• Lekami wpływającymi na czynność płytek krwi
• Lekami zwiększającymi ryzyko krwawienia (np. atypowe leki przeciwpsychotyczne, takie jak klozapina, fenotiazyny, większość trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, kwas acetylosalicylowy, NLPZ, inhibitory COX-2)

Szczególną ostrożność należy zachować również u pacjentów z krwawieniami w wywiadzie lub stanami predysponującymi do wystąpienia krwawienia.²²

Prawastatyna

W badaniach zaobserwowano interakcję pomiędzy paroksetyną a prawastatyną, wskazującą że jednoczesne podawanie tych leków może prowadzić do wzrostu stężenia glukozy we krwi. U pacjentów z cukrzycą przyjmujących zarówno paroksetynę, jak i prawastatynę, może być konieczne dostosowanie dawki doustnych leków przeciwcukrzycowych i/lub insuliny.²³

Podsumowanie ważnych interakcji paroksetyny

Paroksetyna wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne. Najważniejsze mechanizmy obejmują:

• Interakcje farmakodynamiczne z lekami serotoninergicznymi (ryzyko zespołu serotoninowego)
• Hamowanie CYP2D6 prowadzące do zwiększenia stężeń wielu jednocześnie podawanych leków
• Interakcje zwiększające ryzyko krwawienia przy jednoczesnym stosowaniu z lekami przeciwzakrzepowymi, przeciwpłytkowymi i NLPZ
• Interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT, zwiększające ryzyko arytmii

Ze względu na znaczną liczbę istotnych klinicznie interakcji, przed włączeniem jakiegokolwiek leku u pacjenta stosującego paroksetynę lub przed włączeniem paroksetyny u pacjenta przyjmującego inne leki, należy zawsze sprawdzić potencjalne interakcje. W razie wątpliwości wskazana jest konsultacja z farmaceutą klinicznym.^{24 25}