Dawkowanie i sposób podawania
Paracetamol

Paracetamol jest szeroko stosowanym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, którego dawkowanie powinno być dostosowane do wieku, masy ciała oraz stanu klinicznego pacjenta. U dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat zaleca się dawkę pojedynczą 500-1000 mg co 4 godziny, maksymalnie do 4 g na dobę, z uwzględnieniem różnych preparatów (np. Acenol Forte, APAP 325 mg, APAP caps). U dzieci w wieku 6-12 lat dawka dobowa nie powinna przekraczać 60 mg/kg masy ciała, podawana w dawkach 10-15 mg/kg co 6 godzin, z precyzyjnym dawkowanie dla zawiesin doustnych (np. APAP dla dzieci FORTE 40 mg/ml) dostosowanym do masy ciała od 3 kg do ponad 41 kg. U osób starszych bez niewydolności narządowej nie jest konieczna modyfikacja dawkowania, natomiast w przypadku niewydolności nerek (GFR 10-50 ml/min) zaleca się 500 mg co 6 godzin, a przy GFR <10 ml/min co 8 godzin. W chorobach wątroby i u pacjentów z zespołem Gilberta dawkę należy zmniejszyć lub wydłużyć odstępy między dawkami, nie przekraczając 2 g na dobę. Przewlekły alkoholizm wymaga ograniczenia dawki do 2 g/dobę i odstępów co minimum 8 godzin.

  1. Dawkowanie i sposób podawania paracetamolu
    1. Dawkowanie u dorosłych i młodzieży
    2. Dawkowanie u dzieci
    3. Dawkowanie w zawiesinie doustnej dla dzieci
    4. Dawkowanie u szczególnych grup pacjentów
    5. Dawkowanie w preparatach złożonych
    6. Czas stosowania
    7. Sposób podawania
    8. Dodatkowe zalecenia i ostrzeżenia
    9. Kolejne rozdziały

Dawkowanie i sposób podawania paracetamolu

Paracetamol jest jedną z najczęściej stosowanych substancji leczniczych o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Prawidłowe dawkowanie paracetamolu jest kluczowe dla uzyskania optymalnej skuteczności terapeutycznej przy jednoczesnym zminimalizowaniu ryzyka działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania paracetamolu, z uwzględnieniem różnych grup wiekowych, masy ciała pacjenta oraz szczególnych sytuacji klinicznych.1

Dawkowanie u dorosłych i młodzieży

Dorośli i młodzież powyżej 12 roku życia: Standardowa dawka pojedyncza wynosi 500-1000 mg (1-2 tabletki Acenol Forte po 500 mg), którą można podawać 3-4 razy na dobę w odstępach nie krótszych niż 4 godziny. Maksymalna dawka dobowa wynosi 4 g (8 tabletek po 500 mg).2

W przypadku preparatu Acenol (tabletki 300 mg), zalecane dawkowanie to 1-3 tabletki 3-4 razy na dobę w odstępach nie krótszych niż 4 godziny, maksymalnie 13 tabletek na dobę, co odpowiada 3,9 g paracetamolu.3

Dla innych formulacji, takich jak APAP 325 mg, zaleca się 2 tabletki (650 mg) podawane co 4-6 godzin, nie przekraczając 10 tabletek (3250 mg) na dobę.4

W postaci kapsułek miękkich (APAP caps), dawkowanie wynosi 1-2 kapsułki (500-1000 mg) jednorazowo, maksymalnie 6 kapsułek (3 g) na dobę.55 kg): 1 lub 2 kapsułki (500 – 1 g) jednorazowo, maksymalnie 6 kapsułek (3 g) na dobę.”>5

Dawkowanie u dzieci

Dzieci w wieku 6-12 lat: Dawkowanie jest uzależnione od masy ciała dziecka, przy czym maksymalna dawka dobowa paracetamolu wynosi 60 mg/kg masy ciała/24 godziny, podawane w dawkach podzielonych po 10-15 mg/kg masy ciała.6

Dla tabletek Acenol 300 mg możliwe jest podawanie jednej tabletki 3-4 razy na dobę w odstępach nie krótszych niż 6 godzin.7

W przypadku APAP 325 mg, dla dzieci w wieku 6-11 lat zaleca się 1 tabletkę (325 mg) co 4-6 godzin, maksymalnie 5 tabletek (1625 mg) na dobę.8

Dla kapsułek APAP caps, dawkowanie dla dzieci w wieku 9-12 lat (30-40 kg) wynosi 1 kapsułkę (500 mg) 3-4 razy na dobę, a dla dzieci w wieku 12-15 lat (40-55 kg) 1 kapsułkę (500 mg) 4-6 razy na dobę.9

Dawkowanie w zawiesinie doustnej dla dzieci

Dla preparatów w postaci zawiesiny doustnej, takich jak APAP dla dzieci FORTE (40 mg/ml), dawkowanie jest szczególnie precyzyjne i oparte na masie ciała dziecka.10

Masa ciała (orientacyjny wiek) Dawka jednorazowa paracetamolu (co 6 godzin) Objętość jednorazowa APAP dla dzieci FORTE (co 6 godzin) Dawka dobowa paracetamolu Objętość dobowa APAP dla dzieci FORTE
3 kg (0 miesięcy) 45 mg 1,125 ml 180 mg 4,5 ml
4 kg (1 miesiąc) 60 mg 1,5 ml 240 mg 6 ml
5 kg (2 miesiące) 75 mg 1,875 ml 300 mg 7,5 ml
6 kg (3 miesiące) 90 mg 2,25 ml 360 mg 9 ml
7 kg (4-5 miesięcy) 105 mg 2,625 ml 420 mg 10,5 ml
8-10 kg (6-12 miesięcy) 120-150 mg 3-3,75 ml 480-600 mg 12-15 ml
11-15 kg (2-3 lata) 165-225 mg 4,125-5,625 ml 660-900 mg 16,5-22,5 ml
16-22 kg (4-6 lat) 240-330 mg 6-8,25 ml 960-1320 mg 24-33 ml
23-30 kg (6-9 lat) 345-450 mg 8,625-11,25 ml 1380-1800 mg 34,5-45 ml
31-40 kg (9-12 lat) 465-600 mg 11,625-15 ml 1860-2400 mg 46,5-60 ml
Więcej niż 41 kg 615-1000 mg 15,375-25 ml 2460-3000 mg (>41 do 50 kg mc.) 61,5-75 ml

11

Alternatywnie można stosować dawkowanie 10 mg/kg masy ciała co 4 godziny, przy zachowaniu minimalnych 4-godzinnych odstępów między dawkami.12

Dawkowanie u szczególnych grup pacjentów

Osoby w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku zasadniczo nie jest konieczna modyfikacja dawkowania, pod warunkiem prawidłowej funkcji nerek i wątroby.13 14 Należy jednak pamiętać, że pacjenci w podeszłym wieku są bardziej podatni na wystąpienie niewydolności nerek i/lub wątroby.15

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W przypadku niewydolności nerek konieczne jest zmniejszenie dawki paracetamolu lub wydłużenie odstępów między dawkami:16

  • Współczynnik przesączania kłębuszkowego (GFR) 10-50 ml/min: 500 mg paracetamolu co 6 godzin17
  • Współczynnik przesączania kłębuszkowego <10 ml/min: 500 mg paracetamolu co 8 godzin<sup data-drug="APAP ból i gorączka" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="18 <sup data-drug="APAP caps" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="W przypadku osłabionej czynności nerek (niewydolność nerek) dawkę należy zmniejszyć: Współczynnik przesączania kłębuszkowego 10 – 50 ml/min: 500 mg/6 godzin 19

20

U pacjentów dializowanych po hemodializie, ale nie po dializie otrzewnowej, powinna zostać podana dawka podtrzymująca leku.21

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

W przypadku chorób wątroby stosuje się paracetamol w tej samej dawce w przewlekłych stabilnych schorzeniach. Jednak u pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby lub zespołem Gilberta należy zmniejszyć dawkę leku lub wydłużyć odstępy między dawkami.22 23

Skuteczna dawka dobowa nie powinna przekraczać 60 mg/kg/dobę (maksymalnie 2 g) w następujących przypadkach:24

Ze względu na brak informacji o toksyczności produktu leczniczego w przypadkach ostrych schorzeń wątroby lub schorzeń o złym rokowaniu należy odstąpić od stosowania paracetamolu.25 26

Przewlekły alkoholizm

Przewlekłe spożywanie alkoholu może obniżyć próg toksyczności paracetamolu. U tych pacjentów odstęp czasowy pomiędzy dawkami powinien wynosić minimum 8 godzin. Nie należy stosować dawki większej niż 2 g paracetamolu na dobę.27 28

Dawkowanie w preparatach złożonych

W przypadku preparatów złożonych zawierających paracetamol w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, dawkowanie może się różnić od standardowego schematu dla samego paracetamolu. Przykłady obejmują:

Paracetamol z pseudoefedryną i dekstrometorfanem

Preparat Agrypin (325 mg paracetamolu + 30 mg pseudoefedryny + 10 mg dekstrometorfanu):29

  • Dorośli i młodzież >12 lat: 2 tabletki 3-4 razy na dobę, maksymalnie 8 tabletek na dobę (2600 mg paracetamolu)
  • Dzieci 6-12 lat: 1 tabletka 3-4 razy na dobę, maksymalnie 4 tabletki na dobę (1300 mg paracetamolu)
Paracetamol z kwasem askorbowym i chlorofenaminą

Preparat Aliflusin (500 mg paracetamolu + 200 mg kwasu askorbowego + 4 mg chlorofenaminy):30

  • Dorośli i młodzież >15 lat: 1 saszetka do 3 razy na dobę, z odstępem co najmniej 4 godzin, maksymalnie 3 saszetki na dobę (1500 mg paracetamolu)

Podobne dawkowanie występuje w preparacie AntyGrypin COMPLEX.31

Paracetamol z kodeiną

Preparat Antidol 15 (500 mg paracetamolu + 15 mg kodeiny fosforanu):32

  • Dorośli i młodzież >15 lat: 1-2 tabletki do 4 razy na dobę, maksymalnie 6 tabletek na dobę (3 g paracetamolu, 90 mg kodeiny)
  • Młodzież 12-15 lat: 1 tabletka co 6 godzin, maksymalnie 4 tabletki na dobę (2 g paracetamolu, 60 mg kodeiny)

Dla młodzieży w wieku 12-18 lat dawka kodeiny zależy od masy ciała (0,5-1 mg/kg), a maksymalna dawka dobowa kodeiny nie powinna przekraczać 240 mg.33

Paracetamol z ibuprofenem

Preparat APAP intense/Bazdygor (500 mg paracetamolu + 200 mg ibuprofenu):34

  • Dorośli: 1 tabletka do 3 razy na dobę, z przerwą co najmniej 6 godzin między dawkami
  • W przypadku nieustąpienia objawów: maksymalnie 2 tabletki do 3 razy na dobę
  • Maksymalna dawka dobowa: 6 tabletek (3000 mg paracetamolu, 1200 mg ibuprofenu)
Paracetamol z kofeiną

Preparat APAP Extra (500 mg paracetamolu + 65 mg kofeiny):35

  • Dorośli i młodzież >12 lat: 1-2 tabletki co 4-6 godzin, maksymalnie 8 tabletek na dobę (4000 mg paracetamolu)
Paracetamol z difenhydraminą

Preparat APAP Noc (500 mg paracetamolu + 25 mg difenhydraminy):36

  • Dorośli i młodzież ≥16 lat: 1-2 tabletki 30 minut przed snem, maksymalnie 2 tabletki na dobę (1000 mg paracetamolu)
  • Młodzież 12-15 lat: 1 tabletka na dobę (500 mg paracetamolu)

Czas stosowania

Paracetamol jest przeznaczony do stosowania doraźnego. Zasadniczo bez konsultacji z lekarzem nie należy stosować leku dłużej niż:

  • 5 dni w przypadku bólu37 38
  • 3 dni w przypadku gorączki39

W przypadku preparatów złożonych czas stosowania może być krótszy – zwykle do 3 dni.40 41

Sposób podawania

Sposób podawania paracetamolu zależy od postaci farmaceutycznej:

  • Tabletki, kapsułki: podanie doustne, tabletki należy połykać w całości, popijając odpowiednią ilością płynu.42 43
  • Tabletki musujące: należy je rozpuścić w pełnej szklance wody i wypić przygotowany roztwór.44
  • Granulat w saszetkach:
    • Do rozpuszczenia w wodzie (Aliflusin, AntyGrypin): zawartość saszetki rozpuścić w szklance ciepłej wody.45
    • Granulat do bezpośredniego przyjmowania (APAP Direct, APAP Junior): przyjmować bezpośrednio do ust (na język) i połknąć bez popijania wodą.46 47
  • Zawiesina doustna: przed użyciem butelkę należy dobrze wstrząsnąć; podawać za pomocą dołączonej strzykawki dozującej.48 49
  • Czopki: podanie doodbytnicze.50

Dodatkowe zalecenia i ostrzeżenia

Przy stosowaniu paracetamolu należy pamiętać o następujących kwestiach:

  • Nie należy stosować dawki większej niż zalecana ze względu na ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby.51
  • Nie należy stosować równocześnie innych leków zawierających paracetamol.52 53
  • Niektóre preparaty (np. APAP Direct, APAP Junior) nie powinny być przyjmowane po posiłku.54
  • W przypadku wysokiej gorączki, objawów wtórnego zakażenia lub przedłużających się objawów trwających dłużej niż 2 dni, należy skontaktować się z lekarzem.55

Paracetamol jest skutecznym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, jednak jego stosowanie wymaga przestrzegania zalecanych dawek i częstości podawania, szczególnie u dzieci, osób z zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz osób w podeszłym wieku. Nieprzestrzeganie zalecanego dawkowania może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym uszkodzenia wątroby.56

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl