Wskazania do stosowania
Ortofosforan sodu

Wskazania do stosowania ortofosforanu sodu (Na₂H³²PO₄)

Ortofosforan sodu (Na₂H³²PO₄) jest preparatem radiofarmaceutycznym zawierającym radioaktywny izotop fosforu (³²P), dostępnym w postaci roztworu do wstrzykiwań o aktywności 37-370 MBq/ml. Substancja ta znajduje zastosowanie w leczeniu określonych schorzeń hematologicznych oraz w terapii paliatywnej bólu nowotworowego.¹

Leczenie chorób hematologicznych

Ortofosforan sodu stanowi istotną opcję terapeutyczną w przypadku czerwienicy prawdziwej (łac. polycythaemia vera) oraz nadpłytkowości samoistnej (polytrombocytemia prawdziwa), szczególnie w sytuacjach, gdy inne metody leczenia okazały się nieskuteczne. Radiofarmaceutyk ten może być również wykorzystywany w terapii białaczek oraz innych schorzeń hematologicznych wymagających supresji szpiku kostnego.²

Czerwienica prawdziwa

W terapii czerwienicy prawdziwej, ortofosforan sodu stanowi alternatywną opcję terapeutyczną, gdy standardowe metody leczenia, takie jak upusty krwi, hydroksymocznik czy interferon alfa, nie przynoszą zadowalających rezultatów. Radioaktywny izotop fosforu (³²P) emituje promieniowanie beta, które hamuje nadmierną proliferację komórek szpiku kostnego, prowadząc do redukcji liczby erytrocytów we krwi obwodowej.³

Nadpłytkowość samoistna

Polytrombocytemia prawdziwa (nadpłytkowość samoistna) to kolejne wskazanie do zastosowania ortofosforanu sodu. Podobnie jak w przypadku czerwienicy prawdziwej, terapia tym radiofarmaceutykiem jest rozważana, gdy metody konwencjonalne nie przynoszą oczekiwanych efektów. Działanie cytoredukcyjne ³²P pozwala na obniżenie patologicznie podwyższonej liczby płytek krwi, zmniejszając tym samym ryzyko powikłań zakrzepowych.⁴

Białaczki i inne schorzenia hematologiczne

Ortofosforan sodu znajduje również zastosowanie w leczeniu różnych postaci białaczek oraz innych chorób układu krwiotwórczego. Radiofarmaceutyk ten, poprzez swoje działanie mielosupresyjne, może być wykorzystywany w terapii stanów wymagających kontrolowanego hamowania funkcji szpiku kostnego. W przypadku białaczek, ³²P-ortofosforan sodu może stanowić element terapii adiuwantowej, uzupełniającej standardowe protokoły chemioterapeutyczne.⁵

Terapia paliatywna przerzutów nowotworowych do kości

Kolejnym istotnym wskazaniem do zastosowania ortofosforanu sodu jest terapia paliatywna bólu wywołanego przez przerzuty nowotworowe do układu kostnego. W tym przypadku ³²P-ortofosforan sodu działa jako czynnik uśmierzający ból poprzez selektywne gromadzenie się w obszarach o zwiększonym metabolizmie kostnym, charakterystycznym dla zmian przerzutowych.⁶

Należy jednak podkreślić, że przy stosowaniu ortofosforanu sodu w terapii paliatywnej przerzutów kostnych, konieczne jest uwzględnienie jego potencjalnej toksyczności względem szpiku kostnego. Działanie mielosupresyjne może prowadzić do cytopenii, szczególnie u pacjentów z już upośledzoną funkcją szpiku, co wymaga starannego monitorowania morfologii krwi podczas terapii.⁷

Zasady kwalifikacji pacjentów do terapii ortofosforanem sodu

Przy kwalifikacji pacjentów do terapii z użyciem ortofosforanu sodu należy uwzględnić następujące czynniki:

• Wyczerpanie standardowych opcji terapeutycznych w przypadku czerwienicy prawdziwej i nadpłytkowości samoistnej
• Stan układu krwiotwórczego i rezerwy szpikowe pacjenta
• Możliwość regularnego monitorowania parametrów hematologicznych
• W przypadku terapii paliatywnej przerzutów kostnych – bilans korzyści przeciwbólowych względem ryzyka mielosupresji

⁸

Dawkowanie i forma podania

Ortofosforan sodu (Na₂H³²PO₄) dostępny jest w postaci roztworu do wstrzykiwań o aktywności 37-370 MBq/ml. Indywidualne dawkowanie powinno być dostosowane do konkretnego wskazania, masy ciała pacjenta, stanu klinicznego oraz parametrów hematologicznych. Preparat podawany jest drogą dożylną, z zachowaniem zasad ochrony radiologicznej zarówno personelu medycznego, jak i pacjenta.⁹