Przeciwwskazania stosowania
Ortofosforan sodu

Ortofosforan sodu znakowany izotopem ³²P (Na₂H³²PO₄) stosowany do wstrzykiwań w aktywnościach 37-370 MBq/ml jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na ryzyko uszkodzenia płodu oraz ekspozycji niemowlęcia na promieniowanie jonizujące. Dodatkowo, stosowanie tego radioizotopu jest niewskazane u pacjentów z małopłytkowością (płytki <15000/µl), niewydolnością nerek (mocznik >12 mmol/l, kreatynina >150 mmol/l) oraz uszkodzeniem szpiku kostnego manifestującym się leukocytopenią i/lub trombocytopenią, ze względu na zwiększone ryzyko powikłań hematologicznych i wydłużony czas eliminacji radiofarmaceutyku. Przed terapią konieczna jest szczegółowa ocena morfologii krwi, funkcji nerek oraz stanu szpiku kostnego, a u kobiet w wieku rozrodczym wykluczenie ciąży.

  1. Przeciwwskazania stosowania ortofosforanu sodu
    1. Przeciwwskazania bezwzględne
    2. Przeciwwskazania względne
    3. Ryzyko odległych powikłań
    4. Postępowanie w przypadku obecności przeciwwskazań
    5. Kolejne rozdziały

Przeciwwskazania stosowania ortofosforanu sodu

Ortofosforan sodu (Na₂H³²PO₄) do wstrzykiwań występuje w postaci roztworu o aktywności 37-370 MBq/ml. W praktyce lekarskiej istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których zastosowanie tego radioizotopu jest przeciwwskazane lub wymaga szczególnej ostrożności. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące przypadków, w których należy odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji.1

Przeciwwskazania bezwzględne

Ciąża i karmienie piersią stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do zastosowania ortofosforanu sodu znakowanego izotopem ³²P. Ze względu na promieniowanie jonizujące emitowane przez radioizotop, istnieje wysokie ryzyko uszkodzenia płodu lub przekazania substancji radioaktywnej do mleka matki, co mogłoby spowodować ekspozycję niemowlęcia na promieniowanie. W obu tych przypadkach nie należy w żadnych okolicznościach podawać preparatu Ortofosforan sodu Na₂H³²PO₄.2

Przeciwwskazania względne

Istnieją również stany kliniczne, w których stosowanie ortofosforanu sodu Na₂H³²PO₄ nie jest zalecane ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań:

  • Małopłytkowość – gdy liczba płytek krwi u pacjenta wynosi mniej niż 15000. W takich przypadkach istnieje podwyższone ryzyko krwawień, które mogłoby być dodatkowo nasilone przez mielosupresyjne działanie izotopu ³²P.
  • Niewydolność nerek – gdy parametry laboratoryjne wskazują na upośledzenie funkcji nerek (mocznik >12 mmol/l, kreatynina >150 mmol/l). Zaburzenia funkcji nerek mogą prowadzić do wydłużonego czasu półtrwania radiofarmaceutyku w organizmie.
  • Uszkodzenie szpiku kostnego – połączone z leukocytopenią i/lub trombocytopenią. Szpik kostny jest głównym narządem, który może ucierpieć w wyniku działania promieniowania izotopu ³²P.

3

Ryzyko odległych powikłań

Należy poinformować pacjenta o odległych powikłaniach związanych z leczeniem ortofosforanem sodu (Na₂H³²PO₄). Ryzyko wystąpienia białaczki po zastosowaniu tego izotopu wynosi 2-15% w ciągu 10 lat od terapii. Odsetek ten jest porównywalny z ryzykiem obserwowanym po zastosowaniu standardowej chemioterapii. Pacjent musi być świadomy tego zagrożenia i powinien pozostawać pod długoterminową obserwacją hematologiczną po zakończeniu leczenia.4

Postępowanie w przypadku obecności przeciwwskazań

W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z wymienionych przeciwwskazań, lekarz powinien:

  1. Rozważyć alternatywne metody leczenia, które niosą ze sobą mniejsze ryzyko dla pacjenta
  2. W przypadku konieczności zastosowania terapii radioizotopowej – rozważyć użycie innego radioizotopu o korzystniejszym profilu bezpieczeństwa
  3. Jeśli stan kliniczny pacjenta na to pozwala, podjąć próbę poprawy parametrów hematologicznych lub nerkowych przed ewentualnym zastosowaniem ortofosforanu sodu Na₂H³²PO₄
Monitorowanie pacjenta

Przed zastosowaniem ortofosforanu sodu Na₂H³²PO₄ należy przeprowadzić dokładną ocenę stanu klinicznego pacjenta, zwracając szczególną uwagę na:

Wnikliwa ocena tych parametrów pozwoli na identyfikację pacjentów, u których zastosowanie ortofosforanu sodu Na₂H³²PO₄ niesie zbyt duże ryzyko powikłań i należy rozważyć alternatywne metody terapeutyczne.5

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl