Przeciwwskazania stosowania
Nalewka z dziurawca

Przeciwwskazania stosowania nalewki z dziurawca – kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Nalewka z dziurawca (Hyperici tinctura) stanowi jeden z głównych składników produktu leczniczego Krople żołądkowe z papaweryną (Fortestomachicae), gdzie występuje w stężeniu 24,9 g na 100 g produktu (ekstrahowana przy użyciu etanolu 70%). W kontekście bezpiecznego stosowania tej substancji, należy zwrócić szczególną uwagę na przeciwwskazania, które determinują sytuacje kliniczne, w których pacjentom należy odradzić jej stosowanie.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania nalewki z dziurawca w postaci Kropli żołądkowych z papaweryną jest nadwrażliwość na którykolwiek ze składników produktu. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej na dziurawiec lub inny składnik preparatu, należy bezwzględnie odstąpić od jego stosowania. Podobnie, nadwrażliwość na mentol stanowi przeciwwskazanie do stosowania tego produktu.²

Schorzenia układu pokarmowego jako przeciwwskazania

U pacjentów z określonymi schorzeniami układu pokarmowego stosowanie nalewki z dziurawca w postaci Kropli żołądkowych z papaweryną jest przeciwwskazane. Dotyczy to w szczególności:

• Nadkwaśności – stan zwiększonej kwasowości soku żołądkowego
• Choroby wrzodowej żołądka – obecność owrzodzeń w obrębie błony śluzowej żołądka
• Choroby wrzodowej dwunastnicy – owrzodzenia w obrębie dwunastnicy

³

Przeciwwskazania związane z zawartością etanolu

Istotnym aspektem, który należy uwzględnić przy stosowaniu nalewki z dziurawca w postaci Kropli żołądkowych z papaweryną, jest wysoka zawartość etanolu w preparacie. Produkt zawiera 67-74% obj. etanolu, co przekłada się na znaczącą ilość alkoholu w pojedynczej dawce – 2,5 ml produktu zawiera 1460 mg etanolu. Z tego względu preparat należy odradzić pacjentom z:⁴

• Uzależnieniem od alkoholu – ze względu na ryzyko nasilenia choroby alkoholowej
• Chorobami wątroby – z uwagi na dodatkowe obciążenie dla narządu metabolizującego etanol
• Padaczką – z powodu potencjalnego ryzyka prowokowania napadów drgawkowych
• Chorobami ośrodkowego układu nerwowego – ze względu na działanie depresyjne etanolu na OUN

⁵

Inne kliniczne uwarunkowania przeciwwskazujące stosowanie nalewki z dziurawca

Nalewka z dziurawca zawarta w preparacie Krople żołądkowe z papaweryną może wykazywać interakcje z innymi lekami, co w niektórych sytuacjach klinicznych może stanowić przeciwwskazanie do jej stosowania. Warto zaznaczyć, że dziurawiec jest znany z potencjału indukcji enzymów cytochromu P450, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności różnych leków metabolizowanych przez te enzymy. W związku z tym stosowanie nalewki z dziurawca należy odradzić pacjentom przyjmującym:

• Leki immunosupresyjne – ryzyko zmniejszenia ich stężenia w osoczu
• Doustne antykoagulanty – możliwość zmniejszenia efektu przeciwkrzepliwego
• Doustne środki antykoncepcyjne – potencjalne zmniejszenie skuteczności antykoncepcji
• Leki przeciwwirusowe – możliwość obniżenia ich skuteczności terapeutycznej

⁶

Stosowanie w przypadku zwiększonej ekspozycji na promieniowanie UV

Nalewka z dziurawca może powodować reakcje fotosensybilizacyjne, zwiększając wrażliwość skóry na promieniowanie ultrafioletowe. Z tego względu należy odradzić stosowanie preparatu pacjentom:

• Planującym długotrwałą ekspozycję na słońce
• Korzystającym z solariów
• Poddawanym fototerapii
• Ze schorzeniami skórnymi zwiększającymi wrażliwość na promieniowanie UV

⁷

Przeciwwskazania związane z innymi składnikami preparatu

Należy pamiętać, że Krople żołądkowe z papaweryną zawierają, oprócz nalewki z dziurawca, także inne składniki, które mogą determinować przeciwwskazania do stosowania. Są to:

• Nalewka kozłkowa (Valerianae tinctura) – 24,9 g na 100 g produktu
• Nalewka miętowa (Menthae pip. tinctura) – 24,9 g na 100 g produktu
• Nalewka gorzka (Amara tinctura) z korzenia goryczki, liścia bobrka i owocni pomarańczy gorzkiej – 24,9 g na 100 g produktu
• Chlorowodorek papaweryny (Papaverini hydrochloridum) – 0,4 g na 100 g produktu

⁸

Ze względu na obecność tych składników, szczególnie nalewki miętowej zawierającej mentol, stosowanie preparatu jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na mentol, co zostało już wcześniej zasygnalizowane.⁹

Szczególne grupy pacjentów

Nalewkę z dziurawca w postaci Kropli żołądkowych z papaweryną należy odradzać stosowania w następujących grupach pacjentów:

• Kobiety w ciąży i karmiące piersią – ze względu na zawartość etanolu oraz brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania
• Dzieci i młodzież – z uwagi na wysoką zawartość etanolu (67-74% obj.)
• Pacjenci w podeszłym wieku z zaburzeniami funkcji wątroby – ze względu na zmniejszoną zdolność metabolizowania etanolu
• Pacjenci prowadzący pojazdy mechaniczne i obsługujący urządzenia mechaniczne w ruchu – ze względu na potencjalny wpływ etanolu na sprawność psychofizyczną

¹⁰

Podsumowując, stosowanie nalewki z dziurawca w postaci Kropli żołądkowych z papaweryną jest przeciwwskazane w wielu sytuacjach klinicznych, związanych zarówno z właściwościami samego dziurawca, jak i pozostałych składników preparatu, w tym znaczącej zawartości etanolu. Indywidualna ocena stanu klinicznego pacjenta oraz analiza potencjalnych interakcji z innymi stosowanymi lekami są kluczowe dla bezpiecznej farmakoterapii.^{11 12}