Przedawkowanie
Metoprolol bursztynian

Przedawkowanie metoprololu bursztynianu, dostępnego w dawkach 23,75 mg, 47,5 mg i 95 mg w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Metocard ZK), stanowi stan zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej interwencji. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu 20 minut do 2 godzin od przyjęcia nadmiernej dawki i obejmują ciężkie niedociśnienie (ciśnienie tętnicze często < 90/60 mmHg), bradykardię zatokową (HR < 50/min), blok przedsionkowo-komorowy, niewydolność serca, wstrząs kardiogenny, zatrzymanie akcji serca, skurcz oskrzeli, utratę przytomności oraz objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Czynniki potęgujące toksyczność to m.in. alkohol etylowy, inne leki hipotensyjne, chinidyna i barbiturany, które nasilają działanie depresyjne i blokujące metoprololu.

  1. Przedawkowanie metoprololu bursztynianu
    1. Czas pojawienia się objawów
    2. Czynniki nasilające objawy
    3. Objawy przedawkowania
    4. Postępowanie w przedawkowaniu
    5. Uwagi kliniczne
    6. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie metoprololu bursztynianu

Przedawkowanie metoprololu bursztynianu stanowi poważne zagrożenie dla pacjenta wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Substancja ta, będąca składnikiem aktywnym produktu leczniczego Metocard ZK (dostępnego w dawkach 23,75 mg, 47,5 mg i 95 mg w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu), może w przypadku przyjęcia nadmiernych ilości prowadzić do szeregu poważnych powikłań zagrażających życiu.1

Czas pojawienia się objawów

Pierwsze objawy przedawkowania metoprololu bursztynianu pojawiają się stosunkowo szybko – zazwyczaj między 20 minutami a 2 godzinami od momentu przyjęcia nadmiernej dawki leku. Jest to istotny okres diagnostyczny, który należy uwzględnić podczas zbierania wywiadu od pacjenta lub świadków zdarzenia.2

Czynniki nasilające objawy

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że niektóre substancje mogą znacząco zaostrzać przebieg przedawkowania metoprololu bursztynianu. Do czynników potęgujących toksyczność należą:3

  • Alkohol etylowy – nasila działanie hipotensyjne i depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy
  • Inne produkty hipotensyjne – prowadzą do synergistycznego obniżenia ciśnienia tętniczego
  • Chinidyna – może zaostrzać blokadę przewodnictwa przedsionkowo-komorowego
  • Barbiturany – zwiększają ryzyko depresji oddechowej i nasilają efekt hipotensyjny

4

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie metoprololu bursztynianu charakteryzuje się szerokim spektrum objawów, które odzwierciedlają blokadę receptorów β-adrenergicznych w różnych układach organizmu. Dominują objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego, oddechowego oraz ośrodkowego układu nerwowego.5

Objaw przedawkowania Opis kliniczny Mechanizm powstawania
Ciężkie niedociśnienie Znaczny spadek ciśnienia tętniczego, często < 90/60 mmHg, z towarzyszącymi objawami hipoperfuzji narządowej Blokada receptorów β1 w mięśniu sercowym prowadząca do zmniejszenia siły skurczu oraz spadku pojemności minutowej serca
Znaczne zwolnienie rytmu zatokowego Bradykardia zatokowa, często z HR < 50/min Blokada receptorów β1 w węźle zatokowo-przedsionkowym
Blok przedsionkowo-komorowy Różnego stopnia zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego widoczne w EKG Blokada receptorów β1 w węźle przedsionkowo-komorowym
Niewydolność serca Objawy zastoju w krążeniu płucnym i systemowym, duszność, obrzęki Nasilona kardiodepresja związana z blokadą receptorów β1 w mięśniu sercowym
Wstrząs kardiogenny Ciężka hipotensja, zimna, spocona skóra, oliguria, zaburzenia świadomości Krytyczne zmniejszenie pojemności minutowej serca z niewydolnością narządową
Zatrzymanie akcji serca Brak czynności elektrycznej i mechanicznej serca Skrajnie nasilona blokada receptorów β1 prowadząca do asystolii
Skurcz oskrzeli Duszność, świszczący oddech, kaszel Blokada receptorów β2 w oskrzelach powodująca skurcz mięśni gładkich dróg oddechowych
Utrata przytomności (nawet śpiączka) Zaburzenia świadomości o różnym nasileniu, od senności po śpiączkę Hipoperfuzja mózgowa związana z niskim rzutem serca oraz bezpośredni wpływ na OUN
Nudności i wymioty Dyskomfort w nadbrzuszu, odbijanie, wymioty Zaburzenia perfuzji przewodu pokarmowego oraz bezpośredni wpływ na ośrodek wymiotny
Sinica Sine zabarwienie skóry i błon śluzowych Hipoksemia związana ze skurczem oskrzeli i zaburzeniami hemodynamicznymi

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania metoprololu bursztynianu wymaga kompleksowego podejścia i powinno być prowadzone w warunkach oddziału intensywnej terapii. Strategia terapeutyczna obejmuje zarówno działania mające na celu zmniejszenie wchłaniania leku, jak i odwrócenie skutków jego działania farmakologicznego.6

Ograniczenie wchłaniania leku

W początkowej fazie leczenia przedawkowania metoprololu bursztynianu należy zastosować metody zmniejszające dalsze wchłanianie substancji czynnej z przewodu pokarmowego:7

  • Węgiel aktywowany – podany doustnie w standardowej dawce wiąże metoprolol w świetle przewodu pokarmowego
  • Płukanie żołądka – wskazane w ciężkich przypadkach, szczególnie gdy od momentu zażycia leku nie upłynęło zbyt wiele czasu

8

Leczenie farmakologiczne objawów przedawkowania

W przypadku wystąpienia poważnych objawów przedawkowania metoprololu bursztynianu, takich jak ciężkie niedociśnienie, bradykardia czy ryzyko rozwoju niewydolności serca, należy zastosować leki o działaniu przeciwstawnym do działania β-adrenolityków. Zaleca się następującą strategię farmakoterapii:9

  1. Selektywne β1-adrenomimetyki (np. prenalterol):
    • Sposób podania: dożylnie w odstępach 2-5 minut lub w postaci stałego wlewu kroplowego
    • Cel: przeciwdziałanie bradykardii i hipotensji poprzez stymulację receptorów β1 w mięśniu sercowym
    • Kontynuacja: do uzyskania żądanego efektu klinicznego
  2. Alternatywne leki wspomagające krążenie:
    • Dopamina – jeżeli selektywny β1-adrenomimetyk nie jest dostępny
    • Dobutamina – silny efekt inotropowy dodatni
    • Noradrenalina – w przypadku opornej hipotensji
  3. Atropiny siarczan:
    • Dawkowanie: 0,5 do 2,0 mg dożylnie
    • Mechanizm: blokowanie nerwu błędnego, co prowadzi do zwiększenia częstości rytmu serca
  4. Glukagon:
    • Dawkowanie: 1 do 10 mg
    • Mechanizm: działanie inotropowe dodatnie niezależne od receptorów β-adrenergicznych
  5. β2-adrenomimetyki:
    • Sposób podania: dożylnie
    • Wskazanie: zapobieganie lub leczenie skurczu oskrzeli

10

Elektroterapia w przedawkowaniu

W przypadku wystąpienia ciężkich zaburzeń przewodnictwa lub opornej bradykardii, może być konieczne zastosowanie stymulacji elektrycznej serca za pomocą tymczasowego rozrusznika serca. Decyzja o implantacji powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjenta i odpowiedzi na leczenie farmakologiczne.11

Uwagi kliniczne

Należy pamiętać, że w przypadku przedawkowania metoprololu bursztynianu dawki leków wymagane do uzyskania efektu terapeutycznego są znacznie wyższe niż standardowo stosowane w praktyce klinicznej. Wynika to z faktu, że receptory β-adrenergiczne są w dużym stopniu zablokowane przez metoprolol, co wymaga zastosowania większych stężeń agonistów, aby osiągnąć pożądaną odpowiedź fizjologiczną.12

Monitorowanie pacjenta po przedawkowaniu metoprololu bursztynianu powinno obejmować ciągłe monitorowanie EKG, regularne pomiary ciśnienia tętniczego, ocenę stanu świadomości, kontrolę diurezy oraz parametrów gazometrycznych i biochemicznych. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z wywiadem chorób układu sercowo-naczyniowego, astmy oskrzelowej lub POChP, u których przedawkowanie może przebiegać w sposób bardziej dramatyczny.13

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl