Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Meglumina

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania megluminy

Meglumina, jako składnik produktów kontrastowych zawierających gadolin, wymaga przestrzegania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania u pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji, uwzględniając różne grupy pacjentów oraz potencjalne zagrożenia.^{1 2}

Ograniczenia dotyczące drogi podania

Produkty zawierające meglumine (w postaci soli z kwasem gadoterowym czy gadobenianem dimegluminy) należy podawać wyłącznie dożylnie. Bezwzględnie zabronione jest podawanie dokanałowe tych preparatów ze względu na udokumentowane przypadki poważnych, zagrażających życiu i zakończonych zgonem reakcji neurologicznych, takich jak śpiączka, encefalopatia czy napady padaczkowe. Wynaczynienie podczas podawania może prowadzić do miejscowych reakcji nietolerancji wymagających odpowiedniego postępowania miejscowego.^{3 4}

Ryzyko reakcji nadwrażliwości

Preparaty zawierające meglumine w połączeniu z gadolinem mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje zagrażające życiu. Reakcje te mogą mieć charakter zarówno alergiczny (w ciężkich przypadkach określane jako reakcje anafilaktyczne) jak i niealergiczny. Mogą występować w sposób natychmiastowy (w ciągu 60 minut) lub opóźniony (do 7 dni po podaniu). Reakcje anafilaktyczne pojawiają się natychmiast i mogą prowadzić do zgonu. Są one niezależne od dawki, mogą wystąpić nawet po pierwszym podaniu produktu i często są nieprzewidywalne.^{5 6}

Ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości istnieje zawsze, niezależnie od podanej dawki. Pacjenci, u których w przeszłości wystąpiła reakcja nadwrażliwości na środek kontrastowy zawierający gadolin, są w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia kolejnej, potencjalnie cięższej reakcji przy ponownym zastosowaniu tego samego produktu lub przypuszczalnie również innych produktów z tej grupy.⁷

Grupy szczególnego ryzyka

Pacjenci z astmą

Wstrzyknięcie preparatów zawierających meglumine (np. kwasu gadoterowego) może nasilić objawy istniejącej astmy. U pacjentów z astmą niewyrównaną przez leczenie decyzja o zastosowaniu megluminy musi być poprzedzona staranną oceną stosunku korzyści do ryzyka. Doświadczenia z zastosowaniem środków kontrastowych zawierających jod wskazują, że reakcje nadwrażliwości mogą być nasilone u pacjentów stosujących beta-adrenolityki, a zwłaszcza u pacjentów z astmą oskrzelową. Pacjenci ci mogą nie reagować na standardowe leczenie reakcji nadwrażliwości przy użyciu agonistów receptorów beta.^{8 9}

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Zaleca się, aby przed podaniem produktów zawierających meglumine wszyscy pacjenci przeszli testy laboratoryjne sprawdzające czynność nerek. Istnieją doniesienia o występowaniu nerkopochodnego włóknienia układowego (NSF) w związku ze stosowaniem środków kontrastowych zawierających gadolin u pacjentów z ostrym lub przewlekłym zaburzeniem czynności nerek (GFR < 30 ml/min/1,73 m²). Szczególnie zagrożeni są pacjenci po przeszczepieniu wątroby, z uwagi na dużą częstość występowania ostrej niewydolności nerek w tej grupie.<sup data-drug="Cyclolux multidose" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Zaleca się, aby przed podaniem produktu leczniczego Cyclolux multidose wszyscy pacjenci przeszli testy laboratoryjne sprawdzające czynność nerek. Istnieją doniesienia o występowaniu nerkopochodnego włóknienia układowego (NSF) w związku ze stosowaniem środków kontrastowych zawierających gadolin u pacjentów z ostrym lub przewlekłym zaburzeniem czynności nerek (GFR 10

Z uwagi na ryzyko wystąpienia NSF w związku ze stosowaniem megluminy, produkt leczniczy zawierający tę substancję powinien być stosowany u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek oraz u pacjentów w okresie okołooperacyjnym przeszczepienia wątroby tylko po starannej ocenie stosunku korzyści do ryzyka i tylko wtedy, gdy informacje diagnostyczne są niezbędne i nieosiągalne przy użyciu MRI bez wzmocnienia kontrastowego.¹¹

Hemodializa zastosowana krótko po podaniu megluminy może ułatwić eliminację tej substancji z organizmu. Nie ma jednak dowodów wskazujących na zasadność rozpoczynania hemodializy w ramach profilaktyki lub leczenia NSF u pacjentów, którzy aktualnie nie otrzymują hemodializy.¹²

Pacjenci w podeszłym wieku

Ze względu na potencjalnie zmniejszony klirens nerkowy megluminy u pacjentów w podeszłym wieku, szczególnie istotne jest uprzednie sprawdzenie czynności nerek u pacjentów w wieku 65 lat i starszych.¹³

Dzieci i młodzież

Z uwagi na niedojrzałość czynności nerek u noworodków do 4 tygodni życia i niemowląt do 1. roku życia, produkty lecznicze zawierające meglumine należy stosować u takich pacjentów dopiero po dokładnym rozważeniu.¹⁴

Pacjenci z chorobą układu krążenia

U pacjentów z ciężką chorobą układu krążenia produkty lecznicze zawierające meglumine należy stosować dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka, ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa w tej grupie pacjentów.^{15 16}

Pacjenci z zaburzeniami OUN

U pacjentów z niskim progiem drgawkowym należy zachować szczególne środki ostrożności. Dotyczy to szczególnie pacjentów z padaczką lub z uszkodzeniami mózgu, u których prawdopodobieństwo wystąpienia drgawek podczas badania jest większe. Niezbędne jest zabezpieczenie odpowiednich środków zaradczych, obejmujących dokładne monitorowanie oraz dostępność leków i sprzętu niezbędnego do szybkiego opanowania drgawek.^{17 18}

Ogólne środki ostrożności podczas badania MRI

W trakcie badania z zastosowaniem produktów zawierających meglumine, należy przestrzegać ogólnie przyjętych zasad bezpieczeństwa dotyczących badań metodą MRI. Należy zastosować standardowe środki ostrożności, w tym wykluczenie pacjentów z:^{19 20}

• rozrusznikiem serca
• klipsami naczyniowymi z materiału ferromagnetycznego
• pompą infuzyjną
• stymulatorem nerwów
• implantem ślimakowym
• podejrzewanym obcym ciałem metalowym w ciele, zwłaszcza w oku

^{21 22}

Bezpieczeństwo stosowania produktów z megluminą

Stosowanie diagnostycznych środków kontrastowych zawierających meglumine powinno być ograniczone do ośrodków dysponujących wykwalifikowanym personelem, przeszkolonym w zakresie intensywnej opieki medycznej i gotowym do podjęcia natychmiastowych działań ratunkowych. Podczas badania konieczny jest nadzór lekarza. Pacjenci powinni pozostawać pod szczególną kontrolą lekarską przez co najmniej 15 minut po podaniu, gdyż większość ewentualnych poważnych działań niepożądanych występuje w tym czasie. Po zastosowaniu tych produktów pacjent powinien pozostać pod obserwacją personelu medycznego przynajmniej przez godzinę.^{23 24}

W razie wystąpienia reakcji nadwrażliwości należy natychmiast przerwać podawanie środka kontrastowego i wdrożyć odpowiednie leczenie. Dlatego konieczne jest utrzymywanie dostępu żylnego przez cały czas badania. Odpowiednie produkty lecznicze (np. adrenalina i środki przeciwhistaminowe), rurka dotchawicza i respirator powinny być bezpośrednio dostępne i gotowe do użycia, aby umożliwić natychmiastowe wdrożenie działań ratunkowych.^{25 26}

Ryzyko odkładania się gadolinu w organizmie

Po podaniu megluminy w połączeniu z gadolinem (np. gadobenianu dimegluminy), gadolin może odkładać się w mózgu i innych tkankach organizmu, takich jak kości, wątroba, nerki i skóra. Może to powodować zależne od dawki wzmocnienie intensywności sygnału w mózgu widoczne w obrazie T1 zależnym, szczególnie w jądrze zębatym, gałce bladej i wzgórzu. Konsekwencje kliniczne tego zjawiska nie są znane. Należy rozważyć możliwe korzyści diagnostyczne wynikające ze stosowania tych produktów u pacjentów, którzy wymagają wielokrotnego przeprowadzania badań obrazowych, wobec potencjalnego odkładania się gadolinu w mózgu i innych tkankach.²⁷

Znaczenie prawidłowego wywiadu z pacjentem

Przed wstrzyknięciem jakiegokolwiek środka kontrastowego zawierającego meglumine należy przeprowadzić z pacjentem dokładny wywiad dotyczący występowania:²⁸

• alergii (np. uczulenie na owoce morza, katar sienny, pokrzywka)
• wrażliwości na środki kontrastowe
• astmy oskrzelowej

²⁹

Jest to istotne, ponieważ obserwowana częstość występowania działań niepożądanych w przypadku stosowania środków kontrastowych jest większa u pacjentów z takimi stanami. W takich sytuacjach można rozważyć premedykację środkami antyhistaminowymi i/lub glikokortykosteroidami.³⁰

Odstęp między badaniami kontrastowymi

Badania kontrastowe MRI przy użyciu innych środków kontrastowych nie powinny być przeprowadzone wcześniej niż po upływie 7 godzin od badania, w którym zastosowano produkt leczniczy zawierający meglumine (np. MultiHance), co pozwala na jego usunięcie z organizmu.³¹

Postępowanie przy wynaczynieniu

Należy zachować ostrożność, aby uniknąć miejscowego wynaczynienia podczas dożylnego podawania produktów z megluminą. W przypadku wynaczynienia należy na bieżąco oceniać reakcje miejscowe i w razie potrzeby wdrożyć odpowiednie leczenie.³²

Uwagi dotyczące nadwrażliwości na alkohol benzylowy

Produkty z megluminą (np. MultiHance) nie mogą być stosowane u pacjentów z nadwrażliwością na alkohol benzylowy, ponieważ w czasie jego przechowywania mogą uwalniać się z gadobenianu dimegluminy nieznaczne ilości alkoholu benzylowego (< 0,2%).<sup data-drug="MultiHance" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Produkt leczniczy MultiHance nie może być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na alkohol benzylowy, ponieważ w czasie jego przechowywania mogą uwalniać się z gadobenianu dimegluminy nieznaczne ilości alkoholu benzylowego (33