Przeciwwskazania stosowania
Maprotylina

Przeciwwskazania stosowania maprotyliny

Maprotylina, substancja aktywna zawarta w leku Ludiomil, jest lekiem przeciwdepresyjnym o budowie czteropierścieniowej. Istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie maprotyliny jest przeciwwskazane z uwagi na możliwość wystąpienia poważnych działań niepożądanych lub interakcji.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie maprotyliny jest przeciwwskazane u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na substancję czynną (maprotylinę) lub którykolwiek ze składników pomocniczych preparatu Ludiomil. Istotne jest również, że u pacjentów z nadwrażliwością krzyżową na trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne również nie należy stosować maprotyliny.²

Schorzenia neurologiczne

Maprotylina jest przeciwwskazana u pacjentów z drgawkami lub obniżonym progiem drgawkowym. Dotyczy to pacjentów z uszkodzeniami mózgu o różnej etiologii oraz pacjentów z alkoholizmem. Ze względu na potencjalne ryzyko obniżenia progu drgawkowego przez maprotylinę, stosowanie jej u tych pacjentów może prowadzić do zwiększonego ryzyka wystąpienia napadów padaczkowych.³

Choroby układu krążenia

Stosowanie maprotyliny jest przeciwwskazane u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego oraz u osób z zaburzeniami przewodnictwa w układzie bodźco-przewodzącym serca. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do stosowania leku u pacjentów z zespołem wrodzonego wydłużonego odstępu QT, ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń rytmu serca.⁴

Niewydolność wątroby i nerek

Maprotylina jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek. Wynika to z faktu, że metabolizm i wydalanie leku mogą być znacząco upośledzone u tych pacjentów, co może prowadzić do kumulacji leku w organizmie i zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.⁵

Jaskra i zatrzymanie moczu

Z uwagi na działanie antycholinergiczne maprotyliny, jej stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z:⁶

• Jaskrą z wąskim kątem przesączania – maprotylina może powodować zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego
• Zatrzymaniem moczu, np. z powodu chorób gruczołu krokowego – lek może nasilać objawy zatrzymania moczu

⁷

Interakcje lekowe jako przeciwwskazania

Maprotylina nie powinna być stosowana jednocześnie z inhibitorami monoaminooksydazy (inhibitory MAO). Jest to bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych interakcji farmakodynamicznych, które mogą prowadzić do zespołu serotoninowego lub przełomu nadciśnieniowego.⁸

Ostre zatrucia

Stosowanie maprotyliny jest przeciwwskazane w przypadkach ostrego zatrucia:⁹

• Alkoholem
• Lekami nasennymi
• Lekami psychotropowymi
• Barbituranami

¹⁰

W przypadkach wymienionych zatruć maprotylina może nasilać działanie ośrodkowo hamujące wymienionych substancji oraz wchodzić w niebezpieczne interakcje farmakodynamiczne.

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie maprotyliny?

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których lekarz powinien rozważyć odradzenie pacjentowi stosowania maprotyliny lub zalecić szczególną ostrożność podczas jej stosowania.

Grupy ryzyka napadów padaczkowych

Należy odradzić stosowanie maprotyliny pacjentom z grupy ryzyka napadów padaczkowych, nawet jeśli nie mają zdiagnozowanej epilepsji. Dotyczy to pacjentów z:¹¹

• Przebytymi urazami głowy
• Zmianami strukturalnymi w ośrodkowym układzie nerwowym
• Zespołami padaczkopochodymi w wywiadzie rodzinnym
• Nadużywaniem alkoholu

¹²

Zaburzenia kardiologiczne

Szczególną ostrożność należy zachować i rozważyć odradzenie stosowania maprotyliny u pacjentów z:¹³

• Zaburzeniami rytmu serca w wywiadzie
• Przewlekłą niewydolnością serca
• Chorobą niedokrwienną serca
• Zaburzeniami przewodnictwa przedsionkowo-komorowego

¹⁴

Umiarkowane zaburzenia czynności wątroby lub nerek

U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć odradzenie stosowania maprotyliny lub zastosowanie zredukowanych dawek leku. W tych przypadkach wskazane jest monitorowanie stężenia leku w surowicy oraz funkcji wątroby i nerek.¹⁵

Ryzyko tendencji samobójczych

U pacjentów z wysokim ryzykiem samobójczym należy rozważyć zastosowanie innego leku przeciwdepresyjnego lub ścisłe monitorowanie pacjenta podczas terapii maprotyliną, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia. Wynika to z faktu, że poprawa napędu psychomotorycznego może wyprzedzać poprawę nastroju, co może zwiększać ryzyko podjęcia próby samobójczej.

Podeszły wiek

U pacjentów w podeszłym wieku należy rozważyć odradzenie stosowania maprotyliny lub zastosowanie zredukowanych dawek leku, ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, szczególnie antycholinergicznych oraz sercowo-naczyniowych. Pacjenci w tej grupie wiekowej są również bardziej narażeni na wystąpienie zaburzeń świadomości i splątania.

Terapia skojarzona z lekami psychotropowymi

Należy odradzić stosowanie maprotyliny pacjentom przyjmującym jednocześnie inne leki psychotropowe, szczególnie:¹⁶

• Neuroleptyki – ze względu na ryzyko nasilenia działań antycholinergicznych
• Benzodiazepiny – ze względu na ryzyko nadmiernej sedacji
• Inne leki przeciwdepresyjne – ze względu na ryzyko interakcji farmakodynamicznych

¹⁷

Jaskra z otwartym kątem przesączania

U pacjentów z jaskrą z otwartym kątem przesączania należy zachować szczególną ostrożność i regularnie monitorować ciśnienie wewnątrzgałkowe podczas terapii maprotyliną.¹⁸

Przerost gruczołu krokowego

U mężczyzn z łagodnym przerostem gruczołu krokowego, u których nie występuje jeszcze zatrzymanie moczu, należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania maprotyliny i monitorować objawy ze strony układu moczowego.¹⁹