Przedawkowanie
Maprotylina

Przedawkowanie maprotyliny

Przedawkowanie chlorowodorku maprotyliny, substancji czynnej zawartej w leku Ludiomil, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Objawy przedmiotowe i podmiotowe występujące po przedawkowaniu tej substancji są podobne do tych obserwowanych po przedawkowaniu trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych. ¹

Dynamika objawów przedawkowania

Objawy przedawkowania maprotyliny zazwyczaj pojawiają się w ciągu pierwszych 4 godzin od momentu przyjęcia leku, osiągając maksymalne nasilenie po upływie 24 godzin. Ze względu na specyficzne właściwości farmakokinetyczne substancji, tj. wydłużone wchłanianie związane z działaniem antycholinergicznym, długi okres półtrwania oraz występowanie krążenia wątrobowo-jelitowego, stan zagrożenia może utrzymywać się przez 4-6 dni. ²

Grupy szczególnego ryzyka

Szczególnie niebezpieczne jest przedawkowanie maprotyliny u dzieci. Przypadkowe przyjęcie jakiejkolwiek ilości leku przez pacjenta pediatrycznego należy traktować jako stan ciężki, potencjalnie zagrażający życiu, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. ³

Objawy przedawkowania

Konsekwencje przedawkowania maprotyliny dotyczą wielu układów organizmu, jednak najpoważniejsze zaburzenia obserwuje się w obrębie ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego. Dodatkowo mogą wystąpić objawy związane z zaburzeniami funkcjonowania innych narządów i układów. ⁴

W obrębie ośrodkowego układu nerwowego przedawkowanie maprotyliny może wywołać szereg objawów o różnym nasileniu: od senności, poprzez stupor, aż do śpiączki. Obserwuje się również ataksję, niepokój ruchowy, pobudzenie, hiperrefleksję, sztywność mięśni, ruchy choreoatetotyczne oraz drgawki. ⁵

Objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego są szczególnie niebezpieczne i mogą prowadzić do zgonu. Należą do nich: niedociśnienie tętnicze, tachykardia, różnego rodzaju arytmie, zaburzenia przewodzenia, wstrząs, niewydolność serca, tachykardia komorowa, migotanie komór, torsade de pointes, a nawet zatrzymanie akcji serca. ⁶

Ponadto, przedawkowanie maprotyliny może powodować zahamowanie czynności układu oddechowego, sinicę, wymioty, gorączkę, rozszerzenie źrenic, nadmierne pocenie się oraz zaburzenia funkcji nerek manifestujące się skąpomoczem lub bezmoczem. ⁷

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania maprotyliny nie istnieje swoisty antidotum, dlatego leczenie ma charakter objawowy i podtrzymujący. Wszyscy pacjenci, a w szczególności dzieci, u których podejrzewa się przedawkowanie maprotyliny, powinni być hospitalizowani i poddani ścisłej obserwacji przez minimum 72 godziny. ⁸

Dekontaminacja przewodu pokarmowego

U pacjentów przytomnych należy jak najszybciej opróżnić żołądek przez wykonanie płukania żołądka lub wywołanie wymiotów. W przypadku pacjentów nieprzytomnych, przed przystąpieniem do płukania żołądka konieczne jest zabezpieczenie dróg oddechowych poprzez intubację dotchawiczą, natomiast nie należy wywoływać wymiotów. Zabiegi dekontaminacji przewodu pokarmowego można podejmować nawet do 12 godzin lub dłużej po przedawkowaniu, ponieważ działanie antycholinergiczne maprotyliny może znacząco opóźnić opróżnianie żołądka. Zaleca się również podanie węgla aktywowanego w celu zmniejszenia wchłaniania leku. ⁹

Leczenie objawowe i monitorowanie

Leczenie objawowe przedawkowania maprotyliny powinno być prowadzone zgodnie z nowoczesnymi standardami intensywnej opieki medycznej. Obejmuje ono:

• Ciągłe monitorowanie czynności serca – śledzenie parametrów hemodynamicznych i wykrywanie zaburzeń rytmu serca
• Regularne badania gazometryczne – ocena stanu utlenowania organizmu
• Monitorowanie stężeń elektrolitów – wykrywanie i korekta zaburzeń elektrolitowych
• Leczenie przeciwdrgawkowe – w przypadku wystąpienia drgawek
• Wspomaganie oddychania – w razie wystąpienia depresji oddechowej
• Resuscytację – w przypadku zatrzymania krążenia

¹⁰

Istotne jest, aby zwrócić uwagę, że nie zaleca się stosowania fizostygminy w przypadku przedawkowania maprotyliny, gdyż może ona powodować ciężką bradykardię, zatrzymanie akcji serca oraz drgawki. Również próby usunięcia leku z organizmu za pomocą hemodializy lub dializy otrzewnowej są nieskuteczne z powodu niskich stężeń maprotyliny w osoczu. ¹¹

Leczenie powikłań kardiologicznych

W leczeniu powikłań kardiologicznych związanych z przedawkowaniem maprotyliny wykazano skuteczność alkalizacji osocza przy użyciu dwuwęglanu sodu lub mleczanu sodu. W ramach kompleksowej diagnostyki przypadków przedawkowania zaleca się również przeprowadzenie klinicznych testów toksykologicznych krwi lub osocza. ¹²