Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Maczugowiec rzekomobłoniczy

Maczugowiec rzekomobłoniczy (Corynebacterium pseudodiphtheriticum) jest składnikiem szczepionek polibakteryjnych Polyvaccinum submite, mite oraz forte, zawierających odpowiednio 2, 20 oraz 200 milionów inaktywowanych komórek bakteryjnych na 1 ml zawiesiny. Przed podaniem szczepionki konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu lekarskiego oraz badania kwalifikacyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem historii szczepień i ewentualnych działań niepożądanych. Szczepionki te nie powinny być podawane donaczyniowo, a pacjent po iniekcji powinien pozostawać pod obserwacją przez minimum 30 minut w celu monitorowania wczesnych reakcji poszczepiennych, w tym potencjalnego wstrząsu anafilaktycznego. Placówka szczepiąca musi być wyposażona w zestaw przeciwwstrząsowy i dysponować personelem przeszkolonym w postępowaniu w nagłych przypadkach alergicznych.

Charakterystyka maczugowca rzekomobłoniczego

Maczugowiec rzekomobłoniczy (łac. Corynebacterium pseudodiphtheriticum) to bakteria Gram-dodatnia, wchodząca w skład szczepionek polibakteryjnych Polyvaccinum submite, Polyvaccinum mite oraz Polyvaccinum forte. W zależności od postaci szczepionki, 1 ml zawiesiny do wstrzykiwań zawiera różne stężenia inaktywowanych komórek bakteryjnych C. pseudodiphtheriticum: w Polyvaccinum submite – 2 miliony komórek, w Polyvaccinum mite – 20 milionów komórek, a w Polyvaccinum forte – 200 milionów komórek.1 2 3

Specjalne ostrzeżenia dotyczące stosowania

Wymagania przed szczepieniem

Przed podaniem szczepionki zawierającej maczugowca rzekomobłoniczego konieczne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu lekarskiego. Wywiad powinien szczególnie uwzględniać poprzednie szczepienia oraz występowanie ewentualnych działań niepożądanych po nich. Oprócz wywiadu niezbędne jest również przeprowadzenie pełnego badania lekarskiego pacjenta kwalifikowanego do szczepienia.4 5 6

Ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego

Podobnie jak w przypadku innych szczepionek podawanych w formie iniekcji, istnieje ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego po podaniu preparatu zawierającego maczugowca rzekomobłoniczego. Z tego powodu niezbędne jest zapewnienie pacjentom możliwości natychmiastowego, odpowiedniego leczenia w razie pojawienia się reakcji anafilaktycznej. Placówka wykonująca szczepienie powinna być wyposażona w zestaw przeciwwstrząsowy i dysponować personelem przeszkolonym w zakresie postępowania w nagłych przypadkach alergicznych.7 8 9

Pacjenci w trakcie immunosupresji

U osób poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu odpowiedź immunologiczna na szczepionkę zawierającą maczugowca rzekomobłoniczego może być istotnie obniżona. Wynika to z zahamowania prawidłowej reakcji układu immunologicznego na antygeny zawarte w szczepionce. W takich przypadkach zaleca się odroczenie szczepienia do czasu zakończenia terapii immunosupresyjnej, co pozwoli na uzyskanie optymalnej odpowiedzi poszczepiennej.10 11 12

Stosowanie w przebiegu infekcji

Szczepionka zawierająca maczugowca rzekomobłoniczego może być stosowana w trakcie infekcji, pod warunkiem, że jej podawanie rozpoczęto przed pojawieniem się i rozwojem zakażenia. Należy jednak pamiętać, że produkt nie zastępuje standardowego leczenia przeciwzapalnego i powinien być traktowany jako terapia uzupełniająca.13 14 15

Brak danych na skuteczność w zapobieganiu zapaleniu płuc

Nie ma dostępnych danych pochodzących z badań klinicznych, które potwierdzałyby skuteczność szczepionek zawierających maczugowca rzekomobłoniczego (Polyvaccinum submite, Polyvaccinum mite, Polyvaccinum forte) w zapobieganiu zapaleniu płuc. W związku z tym nie zaleca się stosowania tych preparatów w celu profilaktyki zapalenia płuc.16 17 18

Środki ostrożności podczas podawania szczepionki

Technika podania

Szczepionki zawierające maczugowca rzekomobłoniczego (Polyvaccinum submite, Polyvaccinum mite, Polyvaccinum forte) nie należy podawać donaczyniowo. Przed wstrzyknięciem preparatu niezbędne jest upewnienie się, że igła nie znajduje się w naczyniu krwionośnym, co pozwoli uniknąć potencjalnych powikłań związanych z donaczyniowym podaniem szczepionki.19 20 21

Obserwacja po szczepieniu

Po podaniu szczepionki zawierającej maczugowca rzekomobłoniczego pacjent powinien pozostać pod obserwacją lekarza przez okres 30 minut. Jest to czas, w którym najczęściej mogą pojawić się wczesne reakcje poszczepienne, w tym reakcje anafilaktyczne. Obserwacja ta umożliwia szybkie udzielenie pomocy medycznej w przypadku wystąpienia niepożądanych objawów.22 23 24

Skład szczepionek zawierających maczugowca rzekomobłoniczego

Maczugowiec rzekomobłoniczy stanowi składnik szczepionek polibakteryjnych dostępnych w trzech wariantach o różnej zawartości inaktywowanych komórek bakteryjnych:25 26 27

Nazwa szczepionki Zawartość Corynebacterium pseudodiphtheriticum (w milionach komórek/ml) Postać farmaceutyczna
Polyvaccinum submite 2 Przeźroczysta, bezbarwna zawiesina
Polyvaccinum mite 20 Opalizująca, bezbarwna zawiesina
Polyvaccinum forte 200 Opalizująca zawiesina o białym odcieniu

28 29 30

Oprócz maczugowca rzekomobłoniczego, szczepionki Polyvaccinum zawierają dziewięć innych inaktywowanych gatunków bakterii: Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Streptococcus salivarius, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Haemophilus influenzae oraz Moraxella catarrhalis. Wszystkie te bakterie występują w trzech różnych stężeniach w zależności od rodzaju preparatu (submite, mite, forte).31

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl