Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwiat rumianku

Kwiat rumianku – wpływ na płodność, ciążę i laktację

Kwiat rumianku (Matricaria recutita L., flos) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych dostępnych na rynku farmaceutycznym. Jako składnik produktów leczniczych, substancja ta wymaga szczególnej ostrożności w kontekście stosowania przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią. Niniejsze opracowanie przedstawia szczegółowe informacje dotyczące wpływu kwiatu rumianku na płodność, ciążę i laktację w oparciu o charakterystyki produktów leczniczych zawierających tę substancję.¹

Ogólne zalecenia dotyczące stosowania w okresie ciąży

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających kwiat rumianku w okresie ciąży są ograniczone lub niedostępne. W przypadku produktu Iberogast Balance (zawierającego wyciąg płynny z kwiatu rumianku) dane obejmują mniej niż 300 kobiet w ciąży, co jest niewystarczające dla pełnej oceny bezpieczeństwa. Jako środek ostrożności zaleca się unikanie stosowania preparatów zawierających kwiat rumianku w okresie ciąży.²

W przypadku produktu leczniczego Digestonic, zawierającego kwiat rumianku, ze względu na brak danych nie należy stosować go w okresie ciąży. Dodatkowo warto zauważyć, że preparat ten zawiera alkohol, co stanowi dodatkowe przeciwwskazanie do stosowania u kobiet ciężarnych.³

Podobne zalecenia dotyczą preparatu Imupret, który zawiera kwiat rumianku w ilości 6 mg na tabletkę drażowaną. Nie zaleca się stosowania tego produktu u kobiet w okresie ciąży ze względu na brak badań oceniających bezpieczeństwo jego stosowania w tej grupie.⁴

W przypadku produktu Vagosan, który zawiera kwiat rumianku w ilości 20 g na 100 g mieszanki ziołowej, jednoznacznie wskazano, że produktu leczniczego nie należy stosować w okresie ciąży.⁵

Preparat Hemorol w postaci czopków, zawierający wyciąg gęsty z kwiatu rumianku (50 mg wyciągu gęstego 3:1), również nie jest zalecany do stosowania w okresie ciąży ze względu na brak wystarczających danych. Dodatkowo preparat ten zawiera wyciąg z ziela żarnowca, który może wykazywać działanie poronne, co stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania w ciąży.⁶

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Brak jest wystarczających danych dotyczących przenikania substancji czynnych zawartych w kwiecie rumianku lub ich metabolitów do mleka ludzkiego. Z tego powodu nie można wykluczyć potencjalnego zagrożenia dla dziecka karmionego piersią.⁷

W przypadku podejmowania decyzji o stosowaniu preparatów zawierających kwiat rumianku, należy rozważyć, czy przerwać karmienie piersią, czy zrezygnować z leczenia, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla matki.⁸

Produkty lecznicze Digestonic, Imupret i Vagosan, zawierające kwiat rumianku, są przeciwwskazane do stosowania w okresie karmienia piersią ze względu na brak danych potwierdzających ich bezpieczeństwo.^{9 10 11}

W przypadku produktu Hemorol, nie prowadzono badań bezpieczeństwa stosowania u kobiet karmiących piersią, dlatego nie zaleca się jego stosowania w tym okresie.¹²

Wpływ na płodność

Dane dotyczące wpływu kwiatu rumianku na płodność są niezwykle ograniczone. W przypadku produktu Iberogast Balance, zawierającego wyciąg płynny z kwiatu rumianku, brak jest danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi. W badaniach na zwierzętach nie obserwowano jednak wpływu tego preparatu na płodność.¹³

W przypadku pozostałych preparatów zawierających kwiat rumianku (Digestonic, Imupret, Vagosan, Hemorol), brak jest jakichkolwiek danych dotyczących wpływu na płodność zarówno u ludzi, jak i w badaniach na zwierzętach.^{14 15 16}

Szczególne wskazania dla lekarza

Lekarz powinien poinformować pacjentkę będącą w ciąży lub karmiącą piersią o następujących kwestiach związanych ze stosowaniem produktów zawierających kwiat rumianku:

• Ze względu na ograniczone dane lub ich brak, nie zaleca się stosowania preparatów zawierających kwiat rumianku w okresie ciąży i karmienia piersią.^{17 18}
• W sytuacjach wyjątkowych, gdy zastosowanie produktu zawierającego kwiat rumianku jest rozważane u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, konieczna jest dokładna analiza stosunku potencjalnych korzyści do ryzyka, przeprowadzona przez lekarza prowadzącego.¹⁹
• Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku produktów zawierających, oprócz kwiatu rumianku, inne składniki o potencjalnie szkodliwym działaniu w okresie ciąży, jak ziele żarnowca w preparacie Hemorol, które może wykazywać działanie poronne.²⁰
• Pacjentki powinny być świadome, że niektóre preparaty zawierające kwiat rumianku zawierają również alkohol (np. Digestonic, Iberogast Balance), co stanowi dodatkowe przeciwwskazanie do stosowania w okresie ciąży i karmienia piersią.²¹

Alternatywne opcje terapeutyczne

W sytuacjach, gdy leczenie z zastosowaniem preparatów zawierających kwiat rumianku byłoby wskazane u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne o lepiej udokumentowanym profilu bezpieczeństwa w tych grupach pacjentek. Decyzja o zastosowaniu preparatu zawierającego kwiat rumianku powinna być podjęta wyłącznie wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają możliwe ryzyko, a inne opcje terapeutyczne nie są dostępne lub skuteczne.²²

Monitorowanie pacjentek

W wyjątkowych przypadkach, gdy zastosowanie preparatu zawierającego kwiat rumianku jest niezbędne u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien zapewnić ścisłe monitorowanie pacjentki oraz rozwoju płodu lub stanu dziecka karmionego piersią. Należy również poinstruować pacjentkę o konieczności natychmiastowego zgłaszania wszelkich niepokojących objawów, które mogą wskazywać na negatywny wpływ stosowanego leczenia.²³

Podsumowanie zaleceń dla praktyki klinicznej

Ciąża: Preparaty zawierające kwiat rumianku nie są zalecane do stosowania w okresie ciąży ze względu na brak lub ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa. W charakterystykach produktów leczniczych zawierających tę substancję jednoznacznie wskazuje się na konieczność unikania ich stosowania u kobiet ciężarnych.^{24 25}

Karmienie piersią: Ze względu na brak danych dotyczących przenikania substancji czynnych zawartych w kwiecie rumianku do mleka kobiecego oraz ich wpływu na dziecko karmione piersią, preparaty zawierające tę substancję nie są zalecane do stosowania w okresie laktacji.²⁶

Płodność: Brak jest wystarczających danych dotyczących wpływu kwiatu rumianku na płodność u ludzi. W badaniach na zwierzętach (w przypadku produktu Iberogast Balance) nie zaobserwowano negatywnego wpływu na płodność, jednak dane te nie mogą być bezpośrednio ekstrapolowane na ludzi.²⁷