Działania niepożądane
Kostrzewa łąkowa

Kostrzewa łąkowa (Festuca pratensis) jest składnikiem preparatów alergenowych stosowanych w immunoterapii swoistej, obecnych m.in. w Catalet T, Perosall T13 oraz POLLINEX+Rye. Immunoterapia z jej udziałem może wywoływać szeroki zakres działań niepożądanych, od łagodnych reakcji skórnych (wyprysk atopowy) po ciężkie, zagrażające życiu wstrząsy anafilaktyczne, które mogą pojawić się w ciągu kilku minut po podaniu preparatu. Reakcje miejscowe w miejscu iniekcji obejmują wczesne objawy takie jak świąd, rumień i obrzęk o średnicy 5-10 cm, pojawiające się do 20 minut po podaniu, oraz późne reakcje w postaci podskórnych ziarniniaków utrzymujących się do 6 tygodni, związane z obecnością wodorotlenku glinu. W przypadku mnogich guzków-ziarniniaków zaleca się przerwanie terapii. Ponadto, preparaty mogą nasilać objawy ze strony układu oddechowego (kichanie, kaszel, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej) oraz zaostrzać istniejące schorzenia alergiczne, takie jak astma oskrzelowa, alergiczny nieżyt nosa i atopowe zapalenie skóry.

Działania niepożądane substancji kostrzewa łąkowa

Kostrzewa łąkowa (Festuca pratensis) jest jednym z gatunków traw wykorzystywanych w preparatach alergenowych stosowanych w immunoterapii swoistej. Występuje ona w produktach leczniczych takich jak Catalet T, Perosall T13 czy POLLINEX+Rye. Jako składnik mieszanek alergoidów pyłku traw, może wywoływać działania niepożądane charakterystyczne dla immunoterapii alergenowej.123

Reakcje układu immunologicznego

W trakcie immunoterapii z wykorzystaniem preparatów zawierających kostrzewę łąkową mogą wystąpić różnego rodzaju reakcje alergiczne o różnym nasileniu. Obejmują one zarówno reakcje łagodne, jak i potencjalnie zagrażające życiu.4

Do najpoważniejszych reakcji immunologicznych zaliczamy wstrząs anafilaktyczny. Jest to reakcja zagrażająca życiu, która może wystąpić w ciągu kilku minut po podaniu produktu zawierającego alergeny kostrzewy łąkowej. Jako reakcja natychmiastowa, często pojawia się przed wystąpieniem odczynu miejscowego.5

Inne reakcje immunologiczne obejmują:

Reakcje w miejscu podania

W przypadku preparatów iniekcyjnych zawierających kostrzewę łąkową, często obserwuje się reakcje miejscowe w miejscu wstrzyknięcia. Mogą mieć one charakter natychmiastowy (wczesny) lub opóźniony (późny).10

Typowe reakcje miejscowe obejmują:

  • Reakcje wczesne: swędzenie, rumień, obrzęk w miejscu podania o średnicy 5-10 cm. Mogą pojawić się do 20 minut po wstrzyknięciu. Zazwyczaj nie wymagają leczenia.1112
  • Reakcje późne: podskórne, swędzące guzki (ziarniniaki) w miejscu podania, które ujawniają się 2-3 tygodnie po wstrzyknięciu. Mogą utrzymywać się do 6 tygodni lub dłużej i ustępują samoistnie. Są związane z obecnością wodorotlenku glinu w produkcie.1314

W przypadku stwierdzenia mnogich guzków-ziarniniaków podskórnych zaleca się przerwanie immunoterapii. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący odczulanie.15

Reakcje układu oddechowego

Substancja kostrzewa łąkowa jako alergen, może prowadzić do wystąpienia objawów ze strony układu oddechowego. Objawy te mogą mieć różny stopień nasilenia:1617

Inne działania niepożądane

Podczas immunoterapii preparatami zawierającymi kostrzewę łąkową mogą wystąpić również inne działania niepożądane dotyczące różnych układów:2223

  • Zaburzenia oka: pieczenie oczu, nasilenie nieżytu spojówek2425
  • Zaburzenia żołądka i jelit: zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle brzucha, biegunka26
  • Zaburzenia ogólne: gorączka, uczucie zmęczenia2728
  • Reakcje w obrębie jamy ustnej i gardła (przy podaniu podjęzykowym): świąd w gardle, pieczenie w jamie ustnej, obrzęk warg. Objawy te są zazwyczaj krótkotrwałe i ustępują samoistnie.29

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Stosowanie preparatów zawierających kostrzewę łąkową wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, które w niektórych przypadkach mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia lub życia pacjenta.3031

Wstrząs anafilaktyczny

Najpoważniejszym działaniem niepożądanym związanym z podaniem preparatów zawierających kostrzewę łąkową jest wstrząs anafilaktyczny. Jest to nagła, zagrażająca życiu reakcja alergiczna wymagająca natychmiastowej interwencji medycznej.3233

Choć wstrząs anafilaktyczny występuje rzadko, może rozwinąć się bardzo szybko – już w ciągu kilku minut po podaniu preparatu, często nawet przed pojawieniem się odczynu miejscowego. Dlatego tak istotna jest obserwacja pacjenta po podaniu leku.34

Nasilenie istniejących schorzeń alergicznych

U pacjentów poddawanych immunoterapii z wykorzystaniem preparatów zawierających kostrzewę łąkową może dojść do zaostrzenia już istniejących schorzeń alergicznych, takich jak:3536

  • Astma oskrzelowa – zaostrzenie objawów może prowadzić do duszności, świszczącego oddechu, a w ciężkich przypadkach do niewydolności oddechowej3738
  • Alergiczny nieżyt nosa – nasilenie kataru, kichania, blokady nosa39
  • Alergiczne zapalenie spojówek – nasilenie świądu oczu, łzawienia, zaczerwienienia40
  • Egzema atopowa – zaostrzenie zmian skórnych41

Mnogie ziarniniaki w miejscu podania

Szczególnym powikłaniem związanym z iniekcyjną immunoterapią preparatami zawierającymi kostrzewę łąkową jest powstawanie podskórnych ziarniniaków w miejscu podania. Wiąże się to z obecnością wodorotlenku glinu jako adiuwantu w preparatach.42

Ziarniniaki pojawiają się zwykle 2-3 tygodnie po wstrzyknięciu i mogą utrzymywać się przez okres do 6 tygodni lub dłużej. W większości przypadków ustępują samoistnie. Jednak w przypadku stwierdzenia mnogich guzków-ziarniniaków podskórnych zaleca się przerwanie immunoterapii.43

Choroba posurowicza

Niezwykle rzadkim, ale poważnym działaniem niepożądanym związanym z immunoterapią preparatami zawierającymi kostrzewę łąkową jest choroba posurowicza. Jest to reakcja późna, występująca po kilku dniach od podania preparatu.44

Objawy choroby posurowiczej obejmują:

  • Gorączkę
  • Bóle stawów
  • Pokrzywkę
  • Obrzęk węzłów chłonnych

45

Tabela działań niepożądanych związanych z kostrzewą łąkową

Kategoria działań niepożądanych Działanie niepożądane Nasilenie Częstość występowania Opis
Zaburzenia układu immunologicznego Wstrząs anafilaktyczny Ciężkie Rzadko Nagła, zagrażająca życiu reakcja alergiczna wymagająca natychmiastowej interwencji medycznej. Może wystąpić w ciągu kilku minut po podaniu preparatu.
Wyprysk atopowy Łagodne Częstość nieznana Nasilenie istniejących zmian skórnych o charakterze wyprysku.
Pokrzywka, obrzęk Quincke’go Umiarkowane do ciężkich Częstość nieznana Zmiany skórne o charakterze bąbli pokrzywkowych i/lub obrzęk tkanek (najczęściej twarzy, warg, języka).
Zaburzenia w miejscu podania (iniekcja) Reakcje wczesne (zaczerwienienie, obrzęk, świąd) Łagodne do umiarkowanych Często Występują do 20 minut po podaniu preparatu. Obrzęk zazwyczaj o średnicy 5-10 cm.
Ziarniniaki podskórne Łagodne do umiarkowanych Niezbyt często Podskórne, swędzące guzki pojawiające się 2-3 tygodnie po wstrzyknięciu. Mogą utrzymywać się do 6 tygodni.
Zaburzenia układu oddechowego Kichanie, kaszel Łagodne Częstość nieznana Objawy typowe dla alergicznego nieżytu nosa i górnych dróg oddechowych.
Świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej, zaostrzenie astmy Umiarkowane do ciężkich Częstość nieznana Objawy świadczące o skurczu oskrzeli. W ciężkich przypadkach mogą prowadzić do niewydolności oddechowej.
Zaburzenia oka Pieczenie oczu, nasilenie nieżytu spojówek Łagodne do umiarkowanych Częstość nieznana Objawy alergicznego zapalenia spojówek.
Zaburzenia żołądka i jelit Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle brzucha, biegunka Łagodne do umiarkowanych Częstość nieznana Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
Zaburzenia ogólne Gorączka, uczucie zmęczenia Łagodne Częstość nieznana Objawy ogólnoustrojowe występujące po podaniu preparatu.
Choroba posurowicza (gorączka, bóle stawów, pokrzywka, obrzęk węzłów chłonnych) Ciężkie Bardzo rzadko Reakcja późna, występująca po kilku dniach od podania preparatu.
Reakcje w obrębie jamy ustnej i gardła (przy podaniu podjęzykowym) Świąd w gardle, pieczenie w jamie ustnej, obrzęk warg Łagodne Częstość nieznana Objawy zazwyczaj krótkotrwałe, ustępujące samoistnie.

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych po podaniu preparatów zawierających kostrzewę łąkową, konieczne jest odpowiednie postępowanie medyczne.46

W przypadku ciężkich, ogólnych działań niepożądanych zaleca się przerwanie immunoterapii.47

Pacjenci powinni zostać poinformowani o konieczności niezwłocznego kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia jakichkolwiek działań niepożądanych po podaniu preparatu.48

Istotne jest również zgłaszanie wszystkich podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Zgłoszeń należy dokonywać za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.495051

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl