Właściwości farmakodynamiczne
Ikodekstryna

Właściwości farmakodynamiczne ikodekstryny

Ikodekstryna jest substancją czynną stosowaną w roztworach do dializy otrzewnowej, należącą do grupy farmakoterapeutycznej: roztwory do dializy otrzewnowej; roztwór izotoniczny (kod ATC: B05DA). Jest obecna w produkcie leczniczym Extraneal w stężeniu 7,5% m/v (75 g/l), w roztworze elektrolitów, tworząc jałowy płyn do dializy otrzewnowej. ¹

Struktura i mechanizm działania

Ikodekstryna jest polimerem glukozy otrzymywanym ze skrobi, który po podaniu dootrzewnowym działa jako czynnik osmotyczny w procedurach ciągłej ambulatoryjnej dializy otrzewnowej (CADO). ² Podstawową funkcją ikodekstryny jest zapewnienie gradientu osmotycznego umożliwiającego usuwanie nadmiaru płynów i toksyn z organizmu pacjenta podczas dializy otrzewnowej.

Właściwości osmolatyczne

Roztwór zawierający ikodekstrynę w stężeniu 7,5% charakteryzuje się teoretyczną osmolarnością wynoszącą 284 milliosmoli na litr oraz teoretyczną osmolalnością na poziomie 301 milliosmoli na kilogram. Są to wartości zbliżone do fizjologicznych parametrów surowicy krwi, co czyni roztwór Extraneal roztworem w przybliżeniu izoosmolarnym w stosunku do surowicy. ^{3 4}

Efektywność ultrafiltracyjna

Pomimo izoosmolarności, roztwór z ikodekstryną zapewnia stałą ultrafiltrację utrzymującą się przez okres do 12 godzin w procedurze CADO. Jest to istotna przewaga w porównaniu do konwencjonalnych roztworów opartych na glukozie, których efektywność ultrafiltracyjna zmniejsza się w miarę upływu czasu z powodu absorpcji glukozy. ⁵ Objętość ultrafiltratu wytwarzanego przy zastosowaniu ikodekstryny jest porównywalna z objętością uzyskiwaną w CADO przy zastosowaniu roztworów zawierających glukozę w stężeniu 3,86%. ⁶

Co ważne, ikodekstryna zachowuje swoją efektywność ultrafiltracyjną także w przypadku wystąpienia zapalenia otrzewnej, które często stanowi powikłanie dializy otrzewnowej, mogące wpływać na skuteczność leczenia. ⁷

Wpływ na parametry metaboliczne

Istotną zaletą stosowania ikodekstryny w porównaniu do roztworów glukozowych jest mniejszy ładunek kaloryczny dostarczany pacjentowi podczas dializy. Roztwory zawierające ikodekstrynę zapewniają znacząco niższy ładunek kalorii niż hiperosmolarne roztwory zawierające glukozę o wysokich stężeniach. ⁸ Jest to szczególnie korzystne dla pacjentów z zaburzeniami metabolizmu glukozy, otyłością lub cukrzycą.

Podczas stosowania roztworów z ikodekstryną stężenia glukozy i insuliny we krwi pozostają bez zmian, co stanowi istotną przewagę w porównaniu do roztworów glukozowych, które mogą przyczyniać się do hiperglikemii oraz hiperinsulinemii. ⁹ Neutralność metaboliczna ikodekstryny wobec gospodarki węglowodanowej pozwala na lepszą kontrolę glikemii u pacjentów dializowanych, szczególnie u tych z cukrzycą.

Skład elektrolitów w roztworze z ikodekstryną

Roztwór zawierający ikodekstrynę (Extraneal) zawiera zestaw elektrolitów w stężeniach zbliżonych do fizjologicznych, co umożliwia efektywną dializę bez istotnych zaburzeń równowagi elektrolitowej. Skład elektrolitów w 1000 ml roztworu Extraneal przedstawia się następująco:

¹⁰

Zalecenia dawkowania

Ze względu na specyficzne właściwości farmakodynamiczne ikodekstryny, zaleca się, aby podawanie roztworu Extraneal ograniczyć do jednej wymiany na 24 godziny, jako część schematu ciągłej ambulatoryjnej dializy otrzewnowej (CADO) lub automatycznej dializy otrzewnowej (ADO). ¹¹ Najczęściej wymiana z użyciem ikodekstryny jest stosowana w czasie najdłuższego pobytu płynu w jamie otrzewnowej, czyli w nocy dla pacjentów stosujących CADO lub w ciągu dnia dla pacjentów stosujących nocną ADO.

Właściwości fizykochemiczne

Roztwór Extraneal zawierający ikodekstrynę jest jałowym, przezroczystym i bezbarwnym płynem do dializy otrzewnowej. ¹² Charakteryzuje się pH w zakresie od 5 do 6, co zbliża go do fizjologicznego pH otrzewnej, minimalizując potencjalne podrażnienia. ¹³